Sprattus

	Sprattus
	Girgensohn, 1846
	; Szprot (S. sprattus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Nadgromada	ryby kostnoszkieletowe
Gromada	promieniopłetwe
Podgromada	nowopłetwe
Infragromada	doskonałokostne
Nadrząd	śledziopodobne
Rząd	śledziokształtne
Rodzina	śledziowate
Rodzaj	Sprattus
	Typ nomenklatoryczny
	Sprattus haleciformis Girgensohn, 1846 (= Clupea sprattus Linnaeus, 1758)
Synonimy
	Spratella Valenciennes, 1847; Meletta Valenciennes, 1847; Maugeclupea Whitley, 1932; Antu de Buen, 1958;
	Spratella Valenciennes, 1847; Meletta Valenciennes, 1847; Maugeclupea Whitley, 1932; Antu de Buen, 1958;
Gatunki
	5 gatunków – zobacz opis w tekście
	5 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sprattus – rodzaj ryb promieniopłetwych z rodziny śledziowatych (Clupeidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Ocean Atlantycki, Morze Bałtyckie, Śródziemne i Czarne, w pobliżu wybrzeży Nowej Zelandii i południowo-wschodniej Australii.

Morfologia

Długość ciała do 18 cm. Brak szczegółowych danych dotyczących masy ciała.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1846 roku niemiecko-bałtycki lekarz i przyrodnik Otto Gottlieb Leonhard Girgensohn w artykule zatytułowanym Anatomia i fizjologia układu nerwowego ryb, opublikowanym w czasopiśmie „Mémoires présentés à l’Académie impériale des Sciences de St. Petersbourg”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) szprot (S. sprattus).

Etymologia

Sprattus: epitet gatunkowy Clupea sprattus Linnaeus, 1758, od ang. sprat ‘szprot’, od staroang. sprot ‘ryba podobna do śledzia’.
Spratella: ang. sprat ‘szprot’; łac. przyrostek zdrabniający -ella. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Spratella pumila Valenciennes, 1847 (= Clupea sprattus Linnaeus, 1758).
Meletta: etymologia niejasna, Valenciennes nie wyjaśnił znaczenia nazwy rodzajowej, być może nazwa własna. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Meletta vulgaris Valenciennes, 1847 (= Clupea sprattus Linnaeus, 1758).
Maugeclupea: etymologia niejasna, Whitley nie wyjaśnił znaczenia nazwy rodzajowej. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie (również monotypowe)): Clupea (Pomolobus) bassensis McCulloch, 1911 (= Meletta novaehollandiae Valenciennes, 1847).
Antu: etymologia niejasna, de Buen nie wyjaśnił znaczenia nazwy rodzajowej. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Clupea fuegensis Jenyns, 1842.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Sprattus antipodum (Hector, 1872)
Sprattus fuegensis (Jenyns, 1842) – śledzik patagoński
Sprattus muelleri (Klunzinger, 1879)
Sprattus novaehollandiae (Valenciennes, 1847)
Sprattus sprattus (Linnaeus, 1758) – szprot

Przypisy

1 2 O.G.L. Girgensohn. Anatomie und Physiologie des Fisch-Nervensystems. „Mémoires présentés à l’Académie impériale des Sciences de St. Petersbourg”. 5 (4–6), s. 534, 1846. (niem.).
↑ Cuvier i Valenciennes 1847 ↓, s. 356.
1 2 Cuvier i Valenciennes 1847 ↓, s. 366.
1 2 G.P. Whitley. Studies in ichthyology. No. 6. „Records of the Australian Museum”. 18 (6), s. 332, 1932. (ang.).
1 2 F. de Buen. Peces de la superfamilia Clupeoidae en aguas de Chile. „Revista de Biologia Marina, Valparaiso”. 8 (1–3), s. 87, 1958. (hiszp.).
1 2 RonR. Fricke RonR., William NeilW.N. Eschmeyer William NeilW.N., Richard van derR. Laan Richard van derR. (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 4 lutego 2025 [dostęp 2025-02-12] (ang.).
1 2 3 R. Froese & D. Pauly: Scientific Names where Genus Equals Sprattus. FishBase (ver. (10/2024)). [dostęp 2025-02-12]. (ang.).
↑ Ch. Scharpf: Family Clupeidae Cuvier 1816 (Herrings and Sprats). The ETYFish Project. [dostęp 2025-02-12]. (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 90, OCLC 11069271 (ang.).
1 2 T.N. Gill. Synopsis of the subfamily of Clupeinae, with descriptions of new genera. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 13, s. 36, 1861. (ang.).
↑ S. Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo morskie, 1982, s. 168. ISBN 83-215-2103-7.
↑ G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.

Bibliografia

G. Cuvier & A. Valenciennes: Histoire naturelle des poissons. T. 20: Suite du livre vingt et unième et des Clupéoïdes. Paris: Chez F. G. Levrault, 1847, s. i–xviii; 1; 1–472, ryc. 591–606. (fr.).

[gir-1] 1 2 O.G.L. Girgensohn. Anatomie und Physiologie des Fisch-Nervensystems. „Mémoires présentés à l’Académie impériale des Sciences de St. Petersbourg”. 5 (4–6), s. 534, 1846. (niem.).

[CITEREFCuvierValenciennes1847[https://www.biodiversitylibrary.org/page/24741266_356]-2] Cuvier i Valenciennes 1847 ↓, s. 356.

[CITEREFCuvierValenciennes1847[https://www.biodiversitylibrary.org/page/24741276_366]-3] 1 2 Cuvier i Valenciennes 1847 ↓, s. 366.

[whi-4] 1 2 G.P. Whitley. Studies in ichthyology. No. 6. „Records of the Australian Museum”. 18 (6), s. 332, 1932. (ang.).

[buen-5] 1 2 F. de Buen. Peces de la superfamilia Clupeoidae en aguas de Chile. „Revista de Biologia Marina, Valparaiso”. 8 (1–3), s. 87, 1958. (hiszp.).

[cof-6] 1 2 RonR. Fricke RonR., William NeilW.N. Eschmeyer William NeilW.N., Richard van derR. Laan Richard van derR. (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 4 lutego 2025 [dostęp 2025-02-12] (ang.).

[fro&pau-7] 1 2 3 R. Froese & D. Pauly: Scientific Names where Genus Equals Sprattus. FishBase (ver. (10/2024)). [dostęp 2025-02-12]. (ang.).

[ety-8] Ch. Scharpf: Family Clupeidae Cuvier 1816 (Herrings and Sprats). The ETYFish Project. [dostęp 2025-02-12]. (ang.).

[jae-9] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 90, OCLC 11069271 (ang.).

[gill-10] 1 2 T.N. Gill. Synopsis of the subfamily of Clupeinae, with descriptions of new genera. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 13, s. 36, 1861. (ang.).

[Rutk-11] S. Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo morskie, 1982, s. 168. ISBN 83-215-2103-7.

[Nikolski-12] G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.