Steccherinum

Ząbkowiec
Ilustracja
Ząbkowiec strzępiasty (Steccherinum fimbriatum)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

żagwiowce

Rodzina

ząbkowcowate

Rodzaj

ząbkowiec

Nazwa systematyczna
Steccherinum Gray
Nat. Arr. Brit. Pl. (London) 1: 597, 651 1821
Typ nomenklatoryczny

Steccherinum ochraceum (Pers.) Gray

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Ząbkowiec ochrowy

Steccherinum Gray (ząbkowiec) – rodzaj grzybów z rodziny ząbkowcowatych (Steccherinaceae). Należy do niego ponad 30 gatunków.

Charakterystyka

Grzyby kortycjoidalne o owocniku rozpostartym, rozproszonym, rozpostarto-odgiętym lub siedzącym i błoniastej konsystencji. Hymenofor odontoidalny do hydnoidalnego, przeważnie w kolorze kremowym z różowawymi, pomarańczowymi, fioletowymi lub brązowymi odcieniami. Brzeg zróżnicowany, często włóknisty. System strzępkowy dimityczny lub pseudodimityczny, strzępki generatywne cienkościenne, ze sprzążkami lub bez sprzążek, strzępki szkieletowe grubościenne, z przegrodami bez sprzążek, niektóre z charakterystycznie inkrustowanym wierzchołkiem wnikającym jako pseudocystydy do hymenium. Podstawki maczugowate 4-sterygmowe i zazwyczaj ze sprzążką bazalną. Bazydiospory elipsoidalne do niemal cylindrycznych, gładkie, cienkościenne, nieamyloidalne, niecyjanofilne.

Steccherinum charakteryzuje się odontoidalnym hymenoforem, inkrustowanymi pseudocystydami i małymi, gładkimi bazydiosporami.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Steccherinaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Rodzaj Steccherinum utworzył Samuel Frederick Gray w 1821 r. Gatunkiem typowym jest Steccherinum ochraceum (Pers.) Gray. Synonimy:

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1889 r., używana jest także w późniejszych opracowaniach mykologicznych. Należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako żagiew, palczak, porak i włosak. Władysław Wojewoda w 2003 r. w swoim dziele Krytyczna lista grzybów podstawkowych Polski proponuje nazwę porokolczak, ale dla rodzaju Irpex, rodzaj Steccherinum uznając za jego synonim. W świetle ostatnich ustaleń taksonomicznych Index Fungorum są to dwa oddzielne rodzaje, tak więc nazwa porokolczak nie odnosi się do przedstawicieli rodzaju Steccherinum. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego dla rodzaju Steccherinum zarekomendowała nazwę ząbkowiec.

Gatunki występujące w Polsce:

Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według W. Wojewody. Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów i innych.

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2023-11-03] (ang.).
  2. 1 2 S.P. Gorjón, Genera of corticioid fungi: keys, nomenclature and taxonomy, „Studies in Fungi”, 5 (1), 2020, s. 278, 279, DOI: 10.5943/sif/5/1/12 [dostęp 2023-09-07] (ang.).
  3. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2026-06-11] (ang.).
  4. 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 362–364, ISBN 83-89648-09-1.
  5. ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 215, ISBN 83-09-00714-0.
  6. ↑ Piotr Łakomy, Atlas hub, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008, s. 148, ISBN 978-83-7073-650-7.
  7. 1 2 3 Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
  8. ↑ Eugene Yurchenko, Marek Wolkowyck, New species of corticioid fungi (Basidiomycota) for Poland found in Białowieża Primeval Forest in 2018–2020, „Acta Mycologica”, 57, 2022, s. 11, DOI: 10.5586/am.577.
  9. 1 2 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-10-21] (pol.).
  10. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).