| Państwo | |
|---|---|
| Stan | |
| Miejscowość | |
| Miejsce | |
| Typ obiektu | |
| Materiał | |
| Całkowita wysokość |
513 m |
| Data budowy |
3 marca 1972 |
Położenie na mapie Georgii | |
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych | |



Stone Mountain – płaskorzeźba na granitowej górze Stone Mountain w mieście o tej samej nazwie (hrabstwo DeKalb) w stanie Georgia, na przedmieściach Atlanty (hrabstwo Fulton). Wznosi się na wysokość 513 m n.p.m.
Jest pomnikiem trzech prominentnych postaci Skonfederowanych Stanów Ameryki: prezydenta Jeffersona Davisa oraz generałów Roberta E. Lee i Thomasa Jacksona. Jadą konno, trzymając kapelusze przy sercach, jakby słuchali hymnu. Zarządza nim Stone Mountain Memorial Association w imieniu rządu stanowego.
Autorką pomysłu była Helen Plane, członkini Zjednoczonych Córek Konfederacji. Przedstawiła go w 1909 r. przewodniczącemu rady miasta Atlanty w setną rocznicę urodzin Abrahama Lincolna. Podobny pomysł powstał pod koniec lat 60. XIX wieku – został odrzucony z powodu wielkich kosztów. Pierwotnie planowano przedstawić Roberta E. Lee konno, a za nim Armię Stanów Skonfederowanych. Później zdecydowano o zastąpieniu jej Davisem i Jacksonem.
Do idei pomnika powrócono w 1914 r. Ówczesny senior rodu Venable, do której należała ziemia, zlecił kierowanie pracami Johnowi Gutzonowi (późniejszemu twórcy Mount Rushmore). Wstępny projekt był gotowy w 1917 r. Nie udało się pozyskać sponsorów z powodu przystąpienia Stanów Zjednoczonych do I wojny światowej.
Na początku 1923 r. zbierano potrzebne fundusze (sponsorami byli m.in. członkowie Ku Klux Klanu) i rozpoczęto roboty. W październiku 1923 r. senior rodu Venable, właściciel terenu, przyznał Klanowi prawo do wieczystego gloryfikowania pomnika. Na decyzji zaważyło zasilenie budżetu przedsięwzięcia kwotą 250 tys. dolarów oraz lobbowanie w parlamencie stanowym. Klan rozpoczął jawną kampanię wraz ze Zjednoczonymi Córkami Konfederacji. John Gutzon został przyjęty do KKK. Część pieniędzy pochodziła z dotacji rządu federalnego, który w 1924 r. wypuścił kolekcjonerską monetę 50 centów, przedstawiającą Roberta E. Lee i Thomasa Jacksona. Prace nad pomnikiem zostały jednak przerwane z powodu kontrowersji, zarówno w stanach północnych, jak i południowych. Nierealne było planowane zakończenie w 1927 r. w 120. rocznicę urodzin Roberta E. Lee. W lutym 1925 r. Gutzon popadł w konflikt ze sponsorami i jego kontrakt został anulowany. Zanim wyjechał z Georgii, zniszczył wszystkie modele. Dzieła próbował dokończyć Henry Augustus Lukeman, lecz miał za mało czasu, więc pomnik został wysadzony w powietrze i zaczęto wszystko od początku. Trzy lata później rodzina Venable wycofała się z udostępnienia swojej działki Ku Klux Klanowi. Ofertę kupna złożył rząd stanowy, lecz do transakcji doszło dopiero 11 kwietnia 1956 r. za kwotę 1,125 mln dolarów.
W 1958 r. z inicjatywy gubernatora Marvina Griffina parlament stanowy postanowił o finansowaniu ponownych prac. W 1963 r. zlecono kierowanie robotami Walkerowi Hancockowi. Od 1970 r. kierownictwo przejął Roy Faulkner, który później pracował w muzeum historii pomnika (obecnie zamknięte).
Prace wznowiono 4 lipca 1964 r. Przerwano je 9 maja 1970 r., kiedy 100 tys. ludzi protestowało przeciwko wojnie wietnamskiej na terenie Dystryktu Kolumbii. 3 marca 1972 r. płaskorzeźbę uznano za skończoną.
Podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich 1996 w Atlancie rozgrywano w tych okolicach zawody w łucznictwie, tenisie ziemnym oraz wyścigi kolarskie.
16 września 2003 r. po przeciwnej niż pomnik stronie góry w bardzo trudno dostępnym terenie rozbił się mały samolot. Pilot zginął na miejscu. Oficjalny raport nie podaje przyczyn, lecz jeden ze świadków zeznał: Odgrażał się wiele razy, że popełni samobójstwo, rozbijając się o Stone Mountain. Wydobycie zwłok wymagało pomocy wspinaczy górskich.