Logo gry | |
| Producent |
BlueTwelve Studio |
|---|---|
| Wydawca | |
| Reżyser |
Colas Koola |
| Projektant |
Mathieu Audrain |
| Artysta |
Marcus Dublin |
| Scenarzysta |
Steven Lerner |
| Kompozytor |
Yann Van der Cruyssen |
| Data wydania |
PlayStation 4, PlayStation 5, Windows |
| Gatunek | |
| Tryby gry | |
| Platforma |
Windows, macOS (Apple Silicon), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series, Nintendo Switch, Nintendo Switch 2 |
| Strona internetowa | |
Stray – komputerowa gra przygodowa wyprodukowana przez francuską wytwórnię BlueTwelve Studio i wydana przez Annapurna Interactive. Ukazała się 19 lipca 2022 roku na Microsoft Windows, PlayStation 4 i PlayStation 5, 10 sierpnia 2023 roku na Xbox One i Xbox Series oraz 5 grudnia 2023 na macOS-ie. 19 listopada 2024 roku wydano wersję na Nintendo Switcha, a 28 maja 2026 roku na Nintendo Switcha 2.
Fabuła opowiada o podróży bezdomnego kota (stray oznacza „przybłędę” po angielsku), który wpada do objętego kwarantanną miasta zamieszkanego przez roboty, maszyny i zmutowane bakterie, po czym podejmuje się powrotu na powierzchnię za pomocą drona-towarzysza B-12. Gra ukazana jest z perspektywy trzeciej osoby. Gracz przemierza świat gry, skacząc po platformach i wspinając się po przeszkodach, a także może wchodzić w interakcję z otoczeniem, otwierając nowe ścieżki. Używając B-12, może przechowywać przedmioty znalezione na całym świecie gry i hakować technologię, aby rozwiązywać zagadki. Przez całą grę gracz musi unikać wrogich Zurków i Strażników, którzy próbują go zabić.
Produkcja gry zaczęła się w 2015 roku, pod kierownictwem założycieli BlueTwelve Studio, Colasa Kooli i Vivien Mermet-Guyenet, którzy po działalności w Ubisoft Montpellier chcieli poprowadzić niezależny projekt. Przy publikacji gry nawiązali współpracę z Annapurną Interactive. Na estetykę Stray miał wpływ wygląd Kowloon Walled City, które według twórców mógł odpowiednio eksplorować kot. System gry został zainspirowany kotami twórców, Murtaughem i Riggsem, a na potrzeby badań zespół przejrzał zdjęcia i filmy przedstawiające koty. Oboje odkryli, że gra kotem oferuje ciekawe możliwości projektowania poziomów, ale wiąże się z wyzwaniami w odkryciu równowagi między projektowaniem a rozgrywką. Decyzja o zaludnieniu świata robotami również wpłynęła na narrację i tło fabularne.
Stray został zapowiedziany w 2020 roku i był niezwykle oczekiwany. Po pewnych opóźnieniach został wydany 19 lipca 2022. Otrzymał ogólnie pozytywne recenzje; krytycy chwalili oprawę graficzną, system rozgrywki, opowiadanie historii, oryginalną ścieżkę dźwiękową i elementy platformowe, chociaż recenzje co do sekwencji walki i skradania się były podzielone. Gra zyskała uznanie w postaci nagród Game Awards, Game Developers Choice Awards i Golden Joystick Awards, a także znalazła się w zestawieniach kilku publikacji pod koniec roku. W 2023 roku zapowiedziano realizację adaptacji na film animowany.
Gdy grupa czterech bezdomnych kotów wędruje przez ruiny opuszczonego obiektu, jeden z nich zostaje oddzielony od pozostałych, gdy wpada w przepaść prowadzącą do bezludnego podziemnego miasta. Kot znajduje laboratorium, w którym pomaga wszczepić sztuczną inteligencję do ciała małego drona, który określa się mianem B-12. Dron wyjaśnia, że wcześniej pomagał naukowcowi, ale znaczna część jego pamięci została uszkodzona i potrzebuje czasu, aby odzyskać wspomnienia. B-12 obiecuje pomóc kotu w powrocie na powierzchnię i towarzyszy mu podczas dawnej wędrówki po mieście. W miarę postępów kot i B-12 odkrywają, że chociaż miasto jest całkowicie pozbawione życia, funkcjonują w nim roboty niegdyś będące na usługach ludzi. Pod nieobecność ludzi roboty zyskały samoświadomość i zbudowały własne społeczeństwo wśród ruin, ale także zostały uwięzione pod ziemią. Ruiny są opanowane przez Zurki, zmutowane bakterie, które ewoluowały, by pożerać wszelkie życie organiczne i atakować roboty.
Duet spotyka Momo, członka grupy robotów, których celem jest znalezienie sposobu na powrót na powierzchnię. Z pomocą wspólników Momo kot i B-12 udają się do sektora Śródmieścia. Tam znajdują Clementine, kolejną członkinię grupy robotów, która planuje ukraść baterię atomową do zasilania pociągu metra prowadzącego na powierzchnię. Trio zostaje złapane i aresztowane przez Strażników, ale kot pomaga Clementine i B-12 uciec z więzienia. Clementine zostaje, aby odwrócić uwagę Strażników, podczas gdy Kot i B-12 uciekają metrem, które zabiera ich do centrum kontroli miasta. B-12 w końcu odzyskuje wszystkie wspomnienia. Ujawnia, że początkowo był naukowcem, który próbował przesłać własną świadomość do ciała robota, ale proces ten nie powiódł się, aż pojawił się kot. B-12 pamięta, że podziemne miasto zostało zbudowane, aby chronić ludzkość przed katastrofą na powierzchni, ale epidemia doprowadziła do śmierci wszystkich ludzi. Zdając sobie sprawę, że dziedzictwem ludzkości są teraz roboty i kot, B-12 poświęca się, aby otworzyć bramy nad miastem, wystawiając je na działanie światła słonecznego, które zabija Zurki i unieszkodliwia Strażników. Gdy główne wyjście zostaje otwarte, kot opuszcza miasto i dociera na powierzchnię. W chwili, gdy kot wychodzi, ekran w pobliżu wyjścia miga i aktywuje się.
Stray jest komputerową grą przygodową obserwowaną z perspektywy trzeciej osoby. Gracz steruje bezdomnym kotem, który skacze po platformach i wspina się po przeszkodach, a także może otwierać nowe ścieżki, wchodząc w interakcję z otoczeniem. Może na przykład wskakiwać na wiadra, przewracać puszki z farbą, obsługiwać automat i drapać przedmioty. Gracz musi rozwiązywać zagadki, aby rozwijać narrację, co często wiąże się z przesuwaniem przeszkód. Opcjonalne czynności obejmują spanie, miauczenie i przytulanie się do postaci niezależnych, co często wywołuje ich reakcję. Niektóre poziomy zawierają elementy otwartego świata, pozwalające graczowi swobodnie się poruszać.
Graczowi towarzyszy dron-towarzysz B-12, który pomaga mu w tłumaczeniu języków innych postaci, przechowywaniu znalezionych w świecie przedmiotów, dostarczaniu im światła oraz hakowaniu różnych technologii w celu otwierania ścieżek i rozwiązywania zagadek. W trakcie gry gracz odnajduje notatki dotyczące B-12, nadające historii większy kontekst. Dostęp do nich można odblokować w miarę postępów w fabule. Gracz może zbierać odznaki, które umieszczane są na kocim plecaku.
Świat zamieszkują roboty, które często zlecają graczowi znalezienie obiektów, ujawniając więcej informacji i posuwając narrację do przodu. Niektóre roboty wykonują opcjonalne zadania, jak np. Morusque, który odtwarza piosenki, gdy otrzyma nuty znalezione w slumsach. Gracz może wchodzić w interakcję z większością robotów w świecie przedstawionym. W Stray występują dwa rodzaje wrogów mogących zabić gracza: Zurki, czyli wielkie zmutowane bakterie, które mogą się rozprzestrzeniać i pożreć kota, oraz Strażnicy, czyli milicja dronów, które próbują zastrzelić gracza, gdy go zauważą. Podczas części gry gracz może dołączyć tzw. Defluxor do B-12, co pozwala kotu zniszczyć Zurki. Defluxora można używać tylko przez ograniczony czas, zanim B-12 się przegrzeje i będzie wymagać krótkiego ładowania.

Współzałożyciele BlueTwelve, Colas Koola i Vivien Mermet-Guyenet, rozpoczęli pracę nad Stray, pierwotnie pod nazwą HK_Project, ponieważ po pracy w Ubisofcie chcieli stworzyć niezależny projekt. Po udostępnieniu materiału filmowego z gry na Twitterze wydawnictwo Annapurna Interactive skontaktowało się z nimi w kwietniu 2016 w sprawie wydania projektu. W celu stworzenia gry założono studio BlueTwelve w Montpellier. Gra wykorzystuje silnik Unreal Engine 4.

Na estetykę Stray duży wpływ miało Kowloon Walled City. Zespół programistów przeprowadził kilka testów graficznych środowiska oraz budynków, po czym uznał, że miasto jest „idealnym placem zabaw dla kota” ze względu na różne ścieżki i punkty widokowe. Zespół odkrył, że rozgrywka z udziałem kota dała interesujące możliwości projektowania poziomów, szczególnie w odniesieniu do elementów z gier platformowych i łamigłówek. Członkowie zespołu stanęli przed wyzwaniami artystycznymi i technicznymi związanymi z pogodzeniem projektu gry z otwartym światem, ponieważ elementy typowo dekoracyjne – jak rury i kanały powietrzne – stały się ścieżkami do eksploracji w Stray. La Fourmillière, lokalizacja występująca w grze, pozwoliła zespołowi eksperymentować z pionowym projektem i zapewnić graczowi kilka ścieżek. Zespół postanowił unikać standardowych wyzwań platformowych na wczesnym etapie tworzenia, gdy zauważył, że gracze konsekwentnie pomijają skoki, co jego zdaniem „nie dawało wrażenia bycia kotem”. Według producenta Swanna Martina-Rageta ruchy kota są bardziej płynne, co skłoniło zespół do stworzenia własnego systemu poruszania się z przewodnikiem, przy jednoczesnym zachowaniu swobody wyboru. Zespół odkrył, że dźwięki i wibracje kontrolera DualSense zwiększały fizyczność i interaktywność gry z perspektywy kota, a niski kąt kamery pozwalał na głębszą obserwację otoczenia niż w przypadku „ludzkiego bohatera”.
Gra została zainspirowana zachowaniem kotów założycieli studia, Murtaugh i Riggsa. Większość członków zespołu miała koty, co zapewniało im stałą inspirację i punkt odniesienia. Chociaż gra jest „listem miłosnym” o kotach z zespołu, studio wyraźnie unikało stworzenia gry symulacyjnej na rzecz grywalności. Sekwencje akcji dodano, aby zapewnić graczowi pewien poziom stresu, a zespół chciał zbudować rytm, który umożliwiłby dalszy rozwój historii. Sekwencję, w której gracz może zabić Zurki, Koolz i Mermet-Guyenet postrzegali jako zemstę za inwazję pluskiew, której doświadczyli. Interfejs użytkownika utrzymano w minimalnym zakresie, a wskazówki zintegrowane ze światem gry miały pomagać graczowi w dalszym postępie.
Prace nad Strayem zostały ogłoszone 11 czerwca 2020 roku podczas wydarzenia Future of Gaming, a gra obsługiwała platformy PlayStation 4, PlayStation 5 i Microsoft Windows. W zwiastunie na targach Consumer Electronics Show ze stycznia 2021 roku zaplanowano jego premierę w październiku 2021 roku, ale ten termin został odrzucony. W lipcu 2021 roku Annapurna Interactive ujawniła w nowym zwiastunie datę premiery na początek 2022 roku, ale prace przedłużyły się do czerwca tego samego roku. Podczas czerwcowej prezentacji podano ostateczną datę premiery: 19 lipca 2022 roku. W momencie premiery gra stała się dostępna dla subskrybentów usługi PlayStation Plus. Dwie wersje fizyczne zostały wydane przez iam8bit i Skybound Games; standardowa wersja detaliczna na PlayStation 5 z 20 września 2022 roku zawierała sześć map graficznych, a ekskluzywna edycja na PlayStation 4 i PlayStation 5 ukazała się w IV kwartale 2022 roku z dodatkowym plakatem i haftowaną naszywką. Firma iam8bit zapowiedziała wydanie płyty winylowej ze ścieżką dźwiękową w pierwszym kwartale 2023 roku, a także albumu z ilustracjami Fernando Correi. Przedsprzedaż wydań fizycznych i ścieżki dźwiękowej rozpoczęła się 12 lipca 2022 roku.
Gra została wydana 10 sierpnia 2023 roku na Xbox One i Xbox Series oraz 5 grudnia 2023 roku na macOS.
| Odbiór gry | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
Stray został przyjęty pozytywnie, uzyskując w zależności od platformy od 82 do 83 punktów na 100 w agregatorze Metacritic (stan na 2024 rok). Chris Scullion z Video Games Chronicle uznał ją za jedną z najlepszych gier Annapurny Interactive, a Andrew Webster z „The Verge” zaliczył ją do najlepszych dotychczasowych gier roku. Kelsey Raynor z VG247 opisała grę jako „wzruszającą historię straty, samotności i zniszczenia środowiska”, a Sam Machkovech z Ars Technica stwierdził, że jest to mieszanina „atmosferycznej i złowieszczej eksploracji” z Half-Life’a (1998) i „dziecięcej fantazji klasycznych filmów Studia Ghibli”. Jakość oprawy graficznej i projekt artystyczny Stray zostały docenione przez krytyków, z których wielu szczególnie chwaliło wykorzystanie oświetlenia.
Alyse Stanley z „The Washington Post” opisała Stray jako „mistrzowski kurs opowiadania historii o środowisku i projektowania poziomów”, chwaląc subtelne wskazówki przekazywane graczowi. Bill Lavoy z Shacknews uznał świat za jeden z najpiękniej zaprojektowanych w grach komputerowych, chwaląc dbałość o szczegóły w każdym środowisku, choć krytykował brak ustawień graficznych. Ari Notis z Kotaku porównał przerywniki filmowe do produkcji prestiżowych studiów, takich jak Naughty Dog. Sam Loveridge z GamesRadar+ uznał atmosferę Stray za wyjątkową na tle innych gier, opisując uniwersum jako „oszałamiające miejsce, w którym można po prostu istnieć”. Blake Hester z miesięcznika „Game Informer” również pochwalił radość płynącą z odkrywania świata. Stephen Tailby z Push Square napisał, że gra oddaje atmosferę melancholii i nadziei. Jordan Oloman z „NME” uważał architekturę świata za najmocniejszy element gry, ale zauważał, że nie osiąga ona poziomu inteligencji i subtelności Nier: Automata (2017). Rachel Kaser z VentureBeat stwierdziła, że poziomy zainfekowane przez Zurki należą do najgorszych pod względem wizualnym, a niektórzy recenzenci zauważyli drobne błędy. William Hughes z A.V. Club uważał, że koncepcja podziemnego miasta zamieszkanego przez roboty przypominała „składankę znanych tropów z gier komputerowych”. Sisi Jang z Kotaku uznała Stray za niepokojący przykład technoorientalizmu.
Katharine Castle z Rock Paper Shotgun stwierdziła, że przejęcie kontroli nad kotem dodaje grze atrakcyjności. Realistyczne odwzorowanie zachowań kotów w rozgrywce było powszechnie chwalone; recenzenci cenili animację i prostotę sterowania, a także płynność ruchu i nawigacji, chociaż niektórzy krytykowali niewygodne sterowanie i kąty kamery podczas nawigacji. Raynor z VG247 była przygotowana na powtarzalną mechanikę, ale ostatecznie stwierdziła, że gra zapewnia trwałą rozrywkę. Keza MacDonald z „The Guardian” uznała Stray za „wspaniały przykład tego, jak zmiana perspektywy może ożywić fikcyjną scenerię, do której przywykliśmy”. Scullion z Video Games Chronicle uznał etapy platformowe za proste, ale skuteczne, a Alessandro Barbosa z GameSpot pochwalił zrównoważone tempo między sekwencjami rozgrywki. Pauline Leclercq z Jeuxvideo.com uważała, że łamigłówkom na ogół brakuje trudności, ale poprawiają się w drugiej połowie gry, podczas gdy Hughes z A.V. Club uważała, że zagadki na dłuższą metę są powtarzalne. Gabriel Zamora z PCMag powiedział, że jest rozczarowany brakiem wyboru platformy, a Josh Harmon z Electronic Gaming Monthly napisał, że główna część rozgrywki, składająca się z celów i łamigłówek, „w niczym nie przypomina zachowania kota”.
Kilkoro recenzentów było zaskoczonych wątkiem narracyjnym, biorąc pod uwagę prostą koncepcję gry: Stanley z „Washington Post” uznał go za niezapomniany. Webster z „The Verge” docenił „tematy od nierówności majątkowych po katastrofę ekologiczną” i uznał zakończenie za tragiczne i piękne. Barbosa z GameSpot również uznał zakończenie za satysfakcjonujące, zauważając, że pozwala ono na refleksję nad relacjami między bohaterami. Alexis Ong z Polygon odnalazła w grze tematy związane z upadkiem demokracji w Hongkongu, szczególnie w odniesieniu do brutalności policji i protestów w latach 2019–2020, powołując się na roboczy tytuł HK Project. Recenzenci chwalili robotyczne postacie w uniwersum gry, opisane przez Nata Smitha z PCGamesN jako „fantazyjne i zaskakująco ludzkie”. Loveridge z GamesRadar+ uważa, że interakcje napędzają narrację, która sama w sobie porusza tematy trudności i przyjaźni. Raynor z VG247 również stwierdziła, że przyjaźnie zawierane w grze niosą ładunek emocjonalny. Kaser z VentureBeat i Jon Bailes z „PC Gamer” podzielali silne uczucia wobec bohatera, podobnie jak w odniesieniu do relacji między kotem i B-12. Krzysztof Mysiak z portalu Gry-Online, porównując Stray z Nier: Automata, stwierdził iż gra studia BlueTwelve „nie ciąży może tak silnie w stronę filozofowania, ale też potrafi skłonić do zadumy. I wywołać emocje – zwłaszcza w finale”.
Sekwencje walk spolaryzowały krytyków; niektórzy uważali je za napięte i ekscytujące, podczas gdy inni ocenili je jako nudne i mniej interesujące niż inne elementy gry. Sekwencje z udziałem Zurków – porównywane przez kilku krytyków do ucieczki przed głowokrabami z Half-Life’a – zostały pozytywnie opisane jako „bardziej autentyczne pod względem kociego zachowania”, a Loveridge z GamesRadar+ stwierdził, że dodają one równowagi w spokojniejszych momentach. Damien Lawardorn z The Escapist uznał te sekwencje za skuteczny przykład body horroru oraz zaliczył je do najbardziej fascynujących i efektywnych rozdziałów gry. Webster z The Verge również uważał, że dodają one niezbędnego napięcia, porównując je do rojów szczurów z A Plague Tale: Innocence (2019), pisał jednak, że mogą stać się frustrujące. To zdanie podzielali Tom Marks z IGN i Bailes z „PC Gamera”. Oloman z NME uznał te sekwencje za znacznie różniące się od reszty gry, a Hester z „Game Informera” nazwała je monotonnymi, doceniając jednocześnie ich rzadkość; Bailes z „PC Gamera” uważał je za zabawne, podczas gdy Zamora z PCMag opisał je jako zadowalające, ale uproszczone. Szymon Radzewicz z portalu Spider’s Web przekonywał, że w Stray „osiągnięto świetny kompromis między presją, trudnością oraz satysfakcją z odsuniętego zagrożenia”. Zdaniem Pawła Hekmana z portalu Polygamia Stray w ostatecznym rozrachunku to „przepiękna, nieco melancholijna gra”.
Bardzo oczekiwana po zapowiedziach, gra znalazła się na szczycie list życzeń na Steamie tuż przed premierą, bijąc rekord wydawnictwa Annapurna Interactive pod względem liczby osób jednocześnie grających na Steamie (ok. 62 tys. osób) i stając się najwyżej ocenianą grą roku przez użytkowników platformy. W lipcu 2022 roku stała się najczęściej pobieraną grą na PlayStation 4 i PlayStation 5 w Ameryce Północnej oraz drugą najczęściej pobieraną grą na PlayStation 5 i trzecią na PlayStation 4 w Europie. Według stanu na sierpień 2022 roku była to piąta najczęściej pobierana gra na PlayStation 5 i szósta najczęściej pobierana gra na PlayStation 4 w Ameryce Północnej oraz piąta najczęściej pobierana gra na obu platformach w Europie. We wrześniu na PlayStation 5 w Europie Stray uplasował się na 19. miejscu. Filmy przedstawiające koty oglądające nagrania ze Stray stały się popularne po premierze, a tematyczne konto na Twitterze @CatsWatchStray zgromadziło ponad 32 tys. obserwujących. Przed wydaniem gry Annapurna Interactive nawiązała współpracę z kilkoma organizacjami charytatywnymi, aby zebrać pieniądze dla bezdomnych kotów, oferując prezenty zachęcające do datków.
Stray zdobył tytuł gry roku na PlayStation podczas 40. ceremonii wręczenia nagród Golden Joystick Awards, nagrodę Steam Awards za innowację w mechanice, dwie nagrody Game Awards 2022 oraz trzy Pegazy.
| Nagroda | Data | Kategoria | Wynik | Przypis |
|---|---|---|---|---|
| Golden Joystick Awards | 22 października 2022 | Gra roku na PlayStation | wygrana | |
| The Game Awards | 8 grudnia 2022 | Najlepsza gra niezależna | wygrana | |
| Najlepszy debiut niezależny | wygrana | |||
| Gra roku | nominacja | |||
| Najlepsza reżyseria ludyczna | nominacja | |||
| Najlepsza reżyseria artystyczna | nominacja | |||
| Najlepsza przygodowa gra akcji | nominacja | |||
| Steam Awards | 3 stycznia 2023 | Innowacja w mechanice | wygrana | |
| Gra roku | nominacja | |||
| Pégase | 9 marca 2023 | Najlepsza gra komputerowa | wygrana | |
| Najlepsza gra niezależna na komputery | wygrana | |||
| Najlepszy komputerowy debiut | wygrana | |||
| Doskonałość wizualna | nominacja | |||
| Game Developers Choice Awards | 22 marca 2023 | Najlepszy debiut | wygrana | |
| Gra roku | nominacja | |||
| Najlepszy dźwięk | nominacja | |||
| Najlepszy projekt | nominacja | |||
| Doskonałość wizualna | nominacja | |||
| Największa innowacja | nominacja |
W 2023 roku, nieco ponad rok po premierze gry, grupa Annapurna Pictures (której gałąź gier komputerowych wydała Stray) ujawniła, że pracuje nad projektem adaptacji filmu animowanego.