Streptococcus mutans

*Streptococcus mutans*
	Systematyka
Domena	bakterie
Typ	Firmicutes
Klasa	Bacilli
Rząd	Lactobacillales
Rodzina	Streptococcaceae
Rodzaj	Streptococcus
Gatunek	Streptococcus mutans
	Nazwa systematyczna
	Streptococcus mutans
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Streptococcus mutans – bakteria Gram-dodatnia, będąca fakultatywnym beztlenowcem. Należy do paciorkowców γ-hemolizujących i jest zaliczana do Streptococcus viridans (paciorkowców zieleniejących). Po raz pierwszy została opisana przez Jamesa Kiliana Clarke w 1924 roku.

Fizjologicznie występuje w jamie ustnej człowieka, wchodząc tam w skład naturalnej flory bakteryjnej (ok. 2%). Streptococcus mutans i inne bakterie stanowią główny czynnik etiologiczny powstawania próchnicy zębów (wraz z L. acidophilus). Podczas zapalenia dziąseł może przejść przez uszkodzone błony śluzowe do krwiobiegu, powodując przejściową bakteriemię oraz infekcyjne zapalenie wsierdzia.

Leczenie

Mogą mieć zmniejszoną wrażliwość na penicyliny, dlatego w zakażeniach uogólnionych penicyliny powinno kojarzyć się z aminoglikozydami.

Mikrobiolodzy z UCLA School of Dentistry w listopadzie 2011 ogłosili, iż opracowali płukankę do ust zawierającą STAMP (ang. specifically targeted anti-microbial peptides) o symbolu C16G2, dobrze rokującą jeśli chodzi o eliminację S. mutans (bez wpływu na bakterie saprofityczne) i zapobieganie próchnicy. Jest to pierwsze tego typu celowane działanie na świecie.

Jednym z badanych obecnie kierunków ograniczania aktywności Streptococcus mutans jest wykorzystanie zmodyfikowanego systemu laktoperoksydazowego (LpoS), będącego naturalnym mechanizmem przeciwdrobnoustrojowym obecnym w ślinie .

W badaniu opublikowanym w 2026 roku oceniono wpływ czterech wariantów systemu laktoperoksydazowego na biofilm S. mutans: systemu wykorzystującego tiocyjanian, jodki, selenocyjanian oraz połączenie tiocyjanianu i jodku. Analizowano między innymi ekspresję genów związanych z wirulencją bakterii, metabolizm pirogronianu, aktywność metaboliczną oraz strukturę i żywotność biofilmu. Najbardziej obiecujące wyniki uzyskano dla wariantu wykorzystującego jodki. Wyniki te sugerują możliwość opracowania miejscowych preparatów przeciwpróchnicowych, w których zmodyfikowany system laktoperoksydazowy oddziaływałby nie tylko na przeżywalność bakterii, lecz także na ich metabolizm, tolerancję kwasów i zdolność do tworzenia biofilmu.

Przypisy

↑ J kJ. Clarke J kJ., On the bacterial factor of the etiology of dental caries, The National Center for Biotechnology, 22 kwietnia 1924 (ang.).
1 2 3 Sullivan R, Santarpia P, Lavender S, Gittins E, Liu Z, Anderson MH et al. Clinical Efficacy of a Specifically Targeted Antimicrobial Peptide Mouth Rinse: Targeted Elimination of Streptococcus mutans and Prevention of Demineralization.. „Caries Res”. 45 (5), s. 415–428, 2011. DOI: 10.1159/000330510. PMID: 21860239.
1 2 Marcin RafałM.R. Magacz Marcin RafałM.R. i inni, Impact of Modified Lactoperoxidase Systems on Glycolytic Metabolism and Virulence Factors in Streptococcus mutans, „International Journal of Molecular Sciences”, 27 (2), 2026, s. 799, DOI: 10.3390/ijms27020799, ISSN 1422-0067, PMID: 41596447, PMCID: PMC12841263 [dostęp 2026-09-11] (ang.).

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[1] J kJ. Clarke J kJ., On the bacterial factor of the etiology of dental caries, The National Center for Biotechnology, 22 kwietnia 1924 (ang.).

[pmid21860239-2] 1 2 3 Sullivan R, Santarpia P, Lavender S, Gittins E, Liu Z, Anderson MH et al. Clinical Efficacy of a Specifically Targeted Antimicrobial Peptide Mouth Rinse: Targeted Elimination of Streptococcus mutans and Prevention of Demineralization.. „Caries Res”. 45 (5), s. 415–428, 2011. DOI: 10.1159/000330510. PMID: 21860239.

[:1-3] 1 2 Marcin RafałM.R. Magacz Marcin RafałM.R. i inni, Impact of Modified Lactoperoxidase Systems on Glycolytic Metabolism and Virulence Factors in Streptococcus mutans, „International Journal of Molecular Sciences”, 27 (2), 2026, s. 799, DOI: 10.3390/ijms27020799, ISSN 1422-0067, PMID: 41596447, PMCID: PMC12841263 [dostęp 2026-09-11] (ang.).