Stropharia

Pierścieniak
	; Pierścieniak grynszpanowy (Stropharia aeruginosa)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	pierścieniakowate
Rodzaj	pierścieniak
	Nazwa systematyczna
	Stropharia (Fr.) Quél.; Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 141 (1872)
	Typ nomenklatoryczny
	Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Stropharia (Fr.) Quél. (pierścieniak) – rodzaj grzybów z rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae).

Charakterystyka

Grzyby saprotroficzne żyjące na drewnie i w glebie. Kapelusze owocników są śliskie, w wielu przypadkach z kosmkami, a na trzonach często występuje pierścień. Zapach skaleczonych owocników podobny do zapachu rozgniecionej trawy. Zarodniki owalne, gładkie, z porą rostkową. Trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle). Często występują chryzocystydy. Wysyp zarodników barwy brązowej, purpurowobrązowej lub ciemnobrązowo-fioletowej. Przypuszczalnie niektóre gatunki są trujące.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1849 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus subgen. Stropharia. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu Lucien Quélet w 1872 r. Gatunkiem typowym jest Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél. Nazwa polska występuje np. w opracowaniu Barbary Gumińskiej i Władysława Wojewody z 1985 r. Według W. Wojewody natomiast rodzaj ten opisywany jest jako łysiczka (Psylocibe).

Gatunki występujące w Polsce:

Stropharia aeruginosa Curtis Quél. – pierścieniak grynszpanowy, pierścieniak niebieskozielony, łysiczka niebieskozielona
Stropharia albonitens Fr. Quél. – pierścieniak białawy, łysiczka biaława
Stropharia ambigua (Peck) Zeller 1914 – pierścieniak jasnożółty, łysiczka niepewna
Stropharia caerulea Kreisel – pierścieniak niebieskawy, pierścieniak białoniebieski, łysiczka niebieskawa
Stropharia coronilla Bull. Quél. – pierścieniak murawowy, pierścieniak koroniasty
Stropharia hornemannii Fr. S. Lundell & Nannf. – pierścieniak okazały
Stropharia inuncta Fr. Quél. – pierścieniak kruchaweczkowaty, łysiczka kruchaweczkowata
Stropharia melanosperma Bull. Gillet – pierścieniak czarnozarodnikowy, łysiczka czarnozarodnikowa
Stropharia pseudocyanea Desm. Morgan – pierścieniak zielononiebieski, łysiczka zielononiebieska
Stropharia rugosoannulata Farl. ex Murrill – pierścieniak uprawny

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według W. Wojewody i Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów.

Przypisy

1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] .
↑ E.E. Gerhardt E.E., Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .
1 2 BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 382, ISBN 83-09-00714-0 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 564–575, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
↑ Nazwa polska podana przez K. Zaleskiego w 1948.
1 2 Rekomendacja nr 2/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2021-07-19] .
↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] .

[if-1] 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] .

[ger-2] E.E. Gerhardt E.E., Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .

[gum-3] 1 2 BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 382, ISBN 83-09-00714-0 .

[check-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 564–575, ISBN 83-89648-09-1 .

[kom6-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).

[uw-6] Nazwa polska podana przez K. Zaleskiego w 1948.

[kom-7] 1 2 Rekomendacja nr 2/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2021-07-19] .

[if2-8] Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] .