Suwmiarka

Suwmiarka z noniuszem
Suwmiarka z czujnikiem
Suwmiarka elektroniczna (cyfrowa)

Suwmiarka – warsztatowy przyrząd pomiarowy, służący do szybkiego pomiaru wymiarów zewnętrznych i wewnętrznych elementów. Zakresy pomiarowe suwmiarek obejmują przedział od 0 do 150 mm (standardowo) lub nawet do 3000 mm.

Budowa i charakterystyka

Zasadniczymi częściami konstrukcyjnymi suwmiarek są: stalowa prowadnica z podziałką milimetrową, zakończona dwiema szczękami nieruchomymi (do pomiaru wymiarów zewnętrznych oraz wewnętrznych) i przesuwny suwak (stąd nazwa suwmiarka), z dwiema szczękami odpowiadającym szczękom stałym oraz urządzenie odczytowe.

W zależności od rodzaju urządzenia odczytowego rozróżnia się:

Suwmiarki w zależności od kształtu powierzchni pomiarowych używane są do pomiaru wymiarów zewnętrznych, wewnętrznych i mieszanych (wysokość, głębokość, rozstaw itp.). Produkuje się także suwmiarki specjalne, np. do kanałków wewnętrznych i zewnętrznych oraz do pomiaru grubości zębów kół zębatych tzw. suwmiarki modułowe.

Suwmiarką z noniuszem można dokonywać pomiarów z rozdzielczością do 0,1 mm (noniusz 9 lub 19 mm), 0,05 mm (noniusz 19 lub 39 mm), 0,02 mm (noniusz 49 mm). Można także spotkać suwmiarki z czytnikiem elektronicznym lub zegarowym o dokładności odczytu nawet 0,01 mm. Jednakże podawana przez producentów niepewność pomiaru suwmiarkami jest większa niż rozdzielczość i silnie zależy od rodzaju pomiaru, urządzenia odczytowego, a także długości mierzonego wymiaru.

Budowa suwmiarki
1 – Stała szczęka do pomiaru wymiarów zewnętrznych; 2 – Ruchoma szczęka do pomiaru wymiarów zewnętrznych; 3 – Stała szczęka do pomiaru wymiarów wewnętrznych; 4 – Ruchoma szczęka do pomiaru wymiarów wewnętrznych; 5 – Noniusz zwiększający dokładność pomiarową do 0,1[mm]; 6 – Noniusz zwiększający dokładność pomiarową do 1/128 cala; 7 – Podziałka calowa z dokładnością 1/16 cala - oznaczone pełne cale; 8 – Dźwignia zacisku ustalającego położenie przesuwnej szczęki; 9 – Podziałka milimetrowa; 10 – Głębokościomierz, do pomiarów głębokości i wymiarów mieszanych

Metodyka pomiaru

Pomiar suwmiarką polega na ujęciu mierzonego detalu w szczęki suwmiarki (lub wysunięciu wysuwki głębokościomierza na odpowiednią długość) oraz odczytaniu wyniku pomiaru na noniuszu lub wyświetlaczu.

Przy wzorcowaniu suwmiarki (oraz wszystkich pozostałych przyrządów suwmiarkowych, w tym wysokościomierzy i głębokościomierzy suwmiarkowych) wyznaczane są następujące parametry:

W spoinomierzach suwmiarkowych oprócz wyznaczania odchyłki płaskości powierzchni pomiarowych płaskich, wyznacza się dodatkowo:

Polska Norma dotycząca przyrządów suwmiarkowych: PN-EN ISO 13385-1:2019-12 i PN-EN ISO 13385-2:2020-10

Animacja pokazująca sposób wykonania pomiaru

Przyrządy suwmiarkowe

Inne przyrządy suwmiarkowe to:

Wysokościomierz suwmiarkowy
Suwmiarka modułowa do pomiaru grubości zęba w kole zębatym
Wzorcowanie spoinomierza suwmiarkowego – wyznaczanie błędów wskazań przy pomiarach spoin w narożach

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ suwmiarka, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-12-15].
  2. ↑ Aleksander Górecki, Technologia ogólna: podstawy technologii mechanicznych, WSiP, 1991, ISBN 978-83-02-04233-1 [dostęp 2025-03-13].
  3. ↑ Wzorcowanie głębokościomierzy i wysokościomierzy suwmiarkowych (akredytacja PCA) - KUM ŁÓDŹ [online], www.kumlab.eu [dostęp 2016-07-03].
  4. ↑ Wzorcowanie suwmiarek (akredytacja PCA) - KUM ŁÓDŹ [online], www.kumlab.eu [dostęp 2016-07-03].
  5. 1 2 Wzorcowanie spoinomierzy suwmiarkowych, SPA 40 i SPA 60 - KUM ŁÓDŹ [online], www.kumlab.eu [dostęp 2016-07-03].

Bibliografia