Szyfr Ottendorfa (szyfr książkowy) – szyfr w którym każda z liter zastępowana jest liczbami oznaczającymi jej pozycję w ustalonym tekście, będącym kluczem do szyfru. Inna wersja tego szyfru polega na zastępowaniu całych słów ich pozycjami w książce (zwykle słowniku).
Sekretne wiadomości zakodowane przy użyciu szyfru Ottendorfa rozwiązywał Sherlock Holmes, bohater utworów Arthura Conana Doyle’a, w powieści Dolina trwogi.
Zasada szyfrowania wygląda następująco:
(W tekście, dla większej czytelności przykładu, odpowiednie litery zostały wyróżnione)
Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.
Dla uproszczenia przykład oparty jest tylko na jednej stronie tekstu, dlatego w postaci zakodowanej pierwszą liczbą, wskazującą na numer strony jest wszędzie 1
Kodowanym słowem jest Wikipedysta.
| 1 - 4 - 1 - 1 | = W |
| 1 - 1 - 1 - 2 | = i |
| 1 - 2 - 6 - 4 | = k |
| 1 - 2 - 8 - 4 | = i |
| 1 - 3 - 5 - 1 | = p |
| 1 - 3 - 8 - 4 | = e |
| 1 - 3 - 9 - 3 | = d |
| 1 - 1 - 2 - 5 | = y |
| 1 - 3 - 3 - 1 | = s |
| 1 - 3 - 6 - 1 | = t |
| 1 - 3 - 3 - 4 | = a |