TLE (Two-Line Element) – format zapisu elementów orbitalnych sztucznych satelitów Ziemi.
W formacie TLE, w postaci dwóch linii (wierszy) zapisane są parametry keplerowskie orbit sztucznych satelitów oraz inne informacje takie jak numer satelity w katalogu USSPACECOM (United States Space Command) i NORAD, daty wprowadzenia satelity na orbitę i wygenerowania informacji TLE. System zapisu jest powszechnie używany przez NASA i NORAD.
NASA i NORAD na bieżąco podają nowe efemerydy zapisywane w systemie TLE.
Dzięki informacjom zawartym w TLE, można przy użyciu specjalnych programów komputerowych wyznaczyć dokładne położenie danego satelity w czasie i przestrzeni.
Przykład zapisu parametrów orbity Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w formacie TLE:
ISS (ZARYA) 1 25544U 98067A 08264.51782528 -.00002182 00000-0 -11606-4 0 2927 2 25544 51.6416 247.4627 0006703 130.5360 325.0288 15.72125391563537
W formacie TLE, w przyszłości bezproblemowo można dodać trzecią linię (co będzie nieuniknione), zawierającej inne przydatne informacje.
Format danych wydaje się być skomplikowany, jednak po jego rozszyfrowaniu zorientować się można, że zawarte są w nim wystarczające informacje dotyczące orbity danego satelity, dzięki czemu w określonym czasie można przewidzieć jego położenie względem Ziemi.
W systemie tym zawarte są keplerowskie parametry orbit, czyli orbit stałych (przewidziane są konkretne zmiany orbity względem czasu). Nieregularności orbitalne sztucznych satelitów, spowodowane są m.in. wiatrem słonecznym, tarciem atmosferycznym i nieregularnym polem magnetycznym na różnych szerokościach geograficznych Ziemi. Dlatego elementy orbitalne TLE, należy często uaktualniać, gdyż z biegiem czasu stają się niedokładne i błędnie odzwierciedlają położenie satelity w przestrzeni. Częściej należy uaktualniać TLE satelitów o niskich orbitach sięgających do 400 km wysokości (np. Międzynarodowej Stacji Kosmicznej) – zaleca się aktualizację co 1-2 tygodnie. TLE satelitów o wyższych orbitach można uaktualniać odpowiednio, co kilka tygodni, a nawet miesięcy. Obecnie TLE większości obiektów uaktualniane jest około 2 razy dziennie.
System TLE jest używany przez niemal wszystkie programy astronomiczne śledzące sztuczne satelity i generujące mapy nieba.
Struktura TLE:
AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA 1 AAAAAU LLLLLLLL RRDDD.DDDDDDDD +.MMMMMMMM +SSSSS-S +BBBBB-B E NNNNC 2 AAAAA III.IIII RRR.RRRR EEEEEEE PPP.PPPP YYY.YYYY ZZ.ZZZZZZZZFFFFFC
AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA– 24 znakowa nazwa sztucznego satelity, przy czym puste znaki wypełnione są spacjami, aby tworzyć pełny ciąg.1 – Liczba określająca numer linii danych orbitalnych. Znaki = [01]AAAAA – Satellite number – Katalogowy numer satelity. Wartość (00001 – 99999).U – Stopień utajnienia informacji o satelicie. „U” (Unclassified) – oznacza że informacje są jawne. Znaki = [08]LLLLLLLL – International Designator – Data określająca wprowadzenie satelity na orbitę. Dwie pierwsze cyfry to ostatnie cyfry roku (Np. 05 =2005), dwie następne trójki to numer kolejnego dnia i część doby. Znaki= [10 – 17]RR – Epoka wygenerowania parametrów TLE. Wartość dwu cyfrowa będąca ostatnimi cyframi roku (np. 05 =2005). Znaki= [19 – 20]DDD.DDDDDDDD – Epoka wygenerowania parametrów TLE. Jest to numer kolejnego dnia roku i część doby (np. liczba 23.23432123 oznacza 23 stycznia, godzina 5:37). Znaki= [21 – 32]+.MMMMMMMM – First Time Derivative of Mean Motion – Wartość określająca zmienność liczby obiegów w czasie. Połowa pochodnej liczby obiegów Ziemi dziennie liczona po upływie określonego czasu. Liczba wyrażona jest w obiegach Ziemi na dzień do kwadratu. Znaki = [34 – 43]+SSSSS-S – Second Time Derivative of Mean Motion – Szósta część drugiej pochodnej liczby obiegów Ziemi w czasie. Zapis w postaci formatu mantysa. Znaki = [45 – 52]+BBBBB-B – BSTAR drag term – Wpływ oporu atmosfery na ruch orbitalny satelity. Zapis w postaci formatu [mantysa]. Znaki = [54 – 61]E – Ephemeris type – Jednocyfrowa liczba całkowita będąca modelem fizycznym określającym tor lotu satelity. Pole w praktyce jest nieużywane, a jego wartość często wynosi 0. Znaki = [63]NNNN – Element number – Czterocyfrowa liczba całkowita (1 – 9999) będąca numerem satelity nadawanym przez NORAD. Znaki = [65 – 68]C – Checksum – Jednocyfrowa liczba całkowita, suma kontrolna. Wartość =(0 – 9). Jest to suma kontrolna wiersza 1. Znaki = [69]2 – Liczba określająca numer linii danych orbitalnych. Znaki = [01]III.IIII – Inklinacja orbity podana w stopniach całkowitych i dziesiętnych. Nachylenie orbity satelity do płaszczyzny równika. Wartość 0° – 180°. Znaki = [09 – 16]RRR.RRRR – Right Ascension of the Ascending Node – RA węzła wschodzącego orbity podana w stopniach całkowitych i dziesiętnych. Węzeł – punkt przecięcia orbity ciała z płaszczyzną równika. Wartość (0.0000° – 359.9999°). Znaki = [18 – 25]EEEEEEE – Eccentricity – ekscentryczność, spłaszczenie orbity. Znaki = [27 – 33]PPP.PPPP – Argument of Perigee – Argument perygeum podany w stopniach całkowitych i dziesiętnych – kąt zawarty między promieniem wodzącym ciała w perygeum a linią węzłów, liczony od węzła wstępującego w kierunku ruchu ciała w płaszczyźnie orbity. Element określa położenie osi wielkiej w płaszczyźnie jej orbity. Węzeł – punkt przecięcia orbity ciała z płaszczyzną równika. Znaki = [35 – 42]YYY.YYYY – Mean Anomaly – Średnia anomalia dla epoki wygenerowania parametrów TLE, podana w stopniach całkowitych i dziesiętnych. Wartość 0.0000° – 359.9999°. Znaki = [44 – 51]ZZ.ZZZZZZZZ – Mean Motion – Liczba obiegów Ziemi w ciągu doby. Znaki = [53 – 63]FFFFF – Revolution number at epoch – Liczba obiegów Ziemi wykonana przez satelitę od momentu jego wystrzelenia. Znaki = [64 – 68]C – Checksum – Jednocyfrowa liczba całkowita, suma kontrolna. Wartość =(0 – 9). Jest to suma kontrolna wiersza 2. Znaki = [69]