Tadeusz Chrostowski

Tadeusz Chrostowski

Tadeusz Chrostowski (ur. 25 września 1878 w Kamionce na terenie współczesnego województwa podlaskiego, zm. 4 kwietnia 1923 w Pinheirinhos) – polski ornitolog i podróżnik.

Życiorys

Tadeusz Chrostowski był studentem Wydziału Matematyczno-Fizycznego Uniwersytetu Moskiewskiego. Studiów nie ukończył, ponieważ za swoją działalność rewolucyjną został aresztowany i zesłany na trzy lata na Syberię. Po odbyciu kary brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej jako oficer armii rosyjskiej i dowódca kompanii na froncie w Mandżurii. W 1907 roku powrócił do kraju, gdzie rozpoczął przygotowania do wyprawy na kontynent południowoamerykański. W jego planach było osiedlenie się w Paranie w Brazylii i założenie pasiek oraz sprzedaż miodu, co miało dać mu utrzymanie.

I wyprawa amerykańska

W roku 1910 popłynął do Brazylii i zamieszkał na pustkowiu nad rzeką Iguaçu. Swoje plany zrealizował, lecz nie przyniosły mu one oczekiwanych funduszy, a w dodatku praca przy pasiekach i poletkach zabierała mu czas, który chciał spożytkować na przeprowadzanie badań i kolekcjonowanie okazów przyrodniczych. Zlikwidował gospodarstwo i wyruszył na trzymiesięczną wędrówkę po obszarze dorzecza rzeki Iguaçu.

II wyprawa amerykańska

W 1911 roku powrócił do kraju, gdzie starał się o fundusze na prawdziwą wyprawę badawczą do Brazylii. Udało mu się znaleźć poparcie u bawarskiego profesora Karla Hellnayra, który przez wstawiennictwo załatwił mu fundusze z Akademii monachijskiej.
W roku 1913 Tadeusz Chrostowski ponownie wyjechał do Ameryki Południowej, gdzie zatrzymał się u polskiego osadnika pod Kurytybą. Tam rozpoczął systematyczne badania ornitologiczne, na terenach pomiędzy ujściem Iguaçu a rzeką Parana oraz w lasach nad Rio Negro.

W roku 1915, na wieść o wybuchu I wojny światowej powrócił do kraju i został wcielony do armii rosyjskiej. Przez pewien czas pracował w Petersburgu w Muzeum Zoologicznym Rosyjskiej Akademii Umiejętności, a pod koniec roku 1918 osiadł w Polsce. W 1921 roku rozpoczął pracę w Państwowym Muzeum Zoologicznym w Warszawie.

III wyprawa amerykańska

W roku 1921 po raz trzeci wyjechał do Ameryki Południowej, za sprawą funduszy z instytucji państwowych, w towarzystwie Tadeusza Jaczewskiego i Stanisława Boreckiego. Trasa jego podróży miała obejmować Marechal Malet, Guarapuana, górny bieg rzeki Ivaí i jej ujście do rzeki Parana, Foz, Iguaçu i ponownie Guarapuava. W trakcie tej wyprawy, w kwietniu 1923 roku, Tadeusz Chrostowski zmarł na malarię (Chrostowski miał słabe serce, bał się przyjmować chininę). Został pochowany na przydrożnym cmentarzyku, w miejscowości Pinheirinhos.

Znaczenie badań

Tadeusz Chrostowski w trakcie swoich wypraw gromadził i przekazywał muzeom w Europie, w tym w Polsce, i Stanom Zjednoczonym, liczne okazy ptaków brazylijskich, często z nieznanych dotąd gatunków m.in. samce manakinów trójbarwnych (Chiroxiphia pareola). Dzięki jego zapiskom z wypraw, można dowiedzieć się o zainteresowaniach autora nie tylko środowiskiem, ale również plemionami zamieszkującymi badane tereny. Chrostowski wspomina w nich o plemionach znad rzeki Iguaçu i Ivai, zwanych Are (Ivapare), które wchodziły w skład większej grupy plemion Caingua lub Cainguanga oraz Guarani.

Twórczość

Bibliografia

Literatura zagraniczna

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Stanisław Zieliński, Mały słownik pionierów polskich kolonialnych i morskich : podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratorzy, emigranci - pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni, Warszawa: Inst. Wyd. Ligi Morskiej i Kolonialnej, 1933, s. 55.
  2. 1 2 „Śladami Indian” s.106
  3. ↑ Tadeusz Chrostowski., Parana : wspomnienia z podróży w roku 1914 [online], polona.pl [dostęp 2020-06-22].

Literatura dodatkowa

Linki zewnętrzne