Szpetka brzoskwiniowa

Szpetka brzoskwiniowa
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	workowce
Klasa	szpetczaki
Rząd	szpetkowce
Rodzina	szpetkowate
Rodzaj	szpetka
Gatunek	szpetka brzoskwiniowa
	Nazwa systematyczna
	Taphrina deformans (Berk.) Tul.; Annls Sci. Nat., Bot., sér. 5 5: 122 (1866)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Szpetka brzoskwiniowa (Taphrina deformans (Berk.) Tul.) – gatunek grzybów z klasy szpetczaków (Taphrinomycetes). U brzoskwiń i nektarynek wywołuje chorobę o nazwie kędzierzawość liści brzoskwini.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Taphrinaceae, Taphrinales, Taphrinomycetidae, Taphrinomycetes, Taphrinomycotina, Ascomycota, Fungi.

Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1857 r. Miles Joseph Berkeley, nadając mu nazwę Ascomyces deformans. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1866 r. Louis René Tulasne. Niektóre synonimy:

Ascomyces deformans Berk. 1857
Ascomyces deformans Berk. 1857 var. deformans
Ascosporium deformans (Berk.) Berk. 1860
Exoascus amygdali Jacz. 1926
Exoascus deformans (Berk.) Fuckel 1870
Exoascus deformans var. armeniaca (Ikeno) Sacc. & Traverso 1910
Exoascus deformans (Berk.) Fuckel 1870 var. deformans
Lalaria deformans R.T. Moore 1990
Taphrina amygdali (Jacz.) Mix 1936
Taphrina deformans var. armeniaca Ikeno 1903
Taphrina deformans (Berk.) Tul. 1866 var. deformans.

Polską nazwę nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego.

Morfologia i rozwój

Patogen na zaatakowanych roślinach tworzący dikariotyczną grzybnię, która przerasta blaszki liściowe. Na powierzchni skórki liści bezpośrednio na grzybni tworzą się maczugowate, lekko spłaszczone worki. Mają lekko ścięty szczyt i wymiary 25–40 × 9–12 μm. Powstają w nich bezbarwne, jednokomórkowe, kuliste lub jajowate askospory o średnicy 3–4 μm. Mogą kiełkować jeszcze w workach. Przez pączkowanie powstają z nich zarodniki konidialne zwane blastosporami. Następuje to przy dużej wilgotności powietrza. Deszcz roznosi blastospory po pędach rośliny. Posiadają na powierzchni kleistą substancję, za pomocą której przyklejają się do łusek pączków lub kory pędów i tam zimują.

Jest to pasożyt obligatoryjny. Grzybnia rozwijać się może tylko w żywych tkankach, na obumierających liściach zamiera.

W blastosporach następuje podział jąder, nie powstają natomiast oddzielne komórki. Dzięki temu następuje dikariotyzacja. Zimują zarówno blastospory, jak i askospory pozostałe jeszcze w workach. Wiosną dokonują infekcji pierwotnej. Kiełkują bardzo wcześnie, tworząc strzępkę rostkową często jeszcze przed pękaniem pąków. Strzępka ta przebija nabłonek młodych liści i rozwija się w ich przestworach międzykomórkowych.

Przypisy

1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2016-10-30] (ang.).
1 2 3 MarekM. Grabowski MarekM., Choroby drzew owocowych, Kraków: Wyd. Plantpress, 1999, s. 156, ISBN 83-85982-28-0 .
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2016-10-30] (ang.).
↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
1 2 SelimS. Kryczyński SelimS., ZbigniewZ. Weber ZbigniewZ. (red.), Fitopatologia. Choroby roślin uprawnych, t. 2, Poznań: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2011, s. 260, 261, ISBN 978-83-09-01077-7 .

[if-1] 1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2016-10-30] (ang.).

[grab-2] 1 2 3 MarekM. Grabowski MarekM., Choroby drzew owocowych, Kraków: Wyd. Plantpress, 1999, s. 156, ISBN 83-85982-28-0 .

[sf-3] Species Fungorum [online] [dostęp 2016-10-30] (ang.).

[kom6-4] Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).

[fito-5] 1 2 SelimS. Kryczyński SelimS., ZbigniewZ. Weber ZbigniewZ. (red.), Fitopatologia. Choroby roślin uprawnych, t. 2, Poznań: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2011, s. 260, 261, ISBN 978-83-09-01077-7 .