Tapir czaprakowy

Tapir czaprakowy
Tapirus indicus
(Desmarest, 1819)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Rząd

nieparzystokopytne

Podrząd

gruboskórce

Rodzina

tapirowate

Rodzaj

tapir

Podrodzaj

Acrocodia

Gatunek

tapir czaprakowy

Kategoria zagrożenia (CKGZ)

Zasięg występowania
Mapa występowania

Tapir czaprakowy, tapir malajski, tapir czaprakowaty (Tapirus indicus) – gatunek ssaka, nieparzystokopytnego z rodziny tapirowatych. Największy przedstawiciel tej rodziny, osiąga długość głowy i tułowia do 300 cm i wysokość w kłębie do 130 cm. Od innych tapirów odróżnia go charakterystyczne czarno-białe ubarwienie. Występuje w Azji Południowo-Wschodniej. Prowadzi samotne, nocne życie, matka rodzi pojedyncze młode. Zamieszkuje tropikalne lasy pierwotne jak i wtórne. Żywi się roślinami. Według IUCN jest zagrożony wyginięciem.

Genetyka

Badania genetyczne wskazują na niewielką różnorodność genetyczną dzisiejszych populacji. Dotyczy to choćby głównego układu zgodności tkankowej. W jednym z badań zidentyfikowano jeden gen pierwszej klasy MHC i 4 geny klasy drugiej o umiarkowanym bądź dużym podobieństwie do swych homologów u spokrewnionych gatunków. Centromery wykazują znaczną plastyczność, obecne są zarówno bardziej konserwatywne, zbudowane z satelitarnego DNA, jak i 3 centromery bez satelitarnego DNA.

Budowa

Ubarwienie futra dorosłego tapira czaprakowego
Młody osobnik tapira czaprakowego

Długość ciała (bez ogona) od 180–250 do 300 cm, długość ogona krótsza niż 10 cm, wysokość w kłębie 100–130 cm. Masa ciała od 250–280 do 400–540 kg. Występuje dymorfizm płciowy – samice są większe i cięższe od 20 do 100 kg od samców. Tapir czaprakowy jest największym z czterech współcześnie żyjących gatunków tapirów; w rzeczywistości jest jednym z największych roślinożerców lasów deszczowych Azji Południowo-Wschodniej, a pod względem wielkości przewyższają go jedynie dzikie gatunki bydła, nosorożce i słonie.

Tapiry czaprakowe są solidnie i masywnie zbudowane, z zaokrąglonym ciałem z tyłu i zwężającym się z przodu oraz z wydatną, chwytną trąbą utworzoną przez wydłużony nos i górną wargę, dłuższą niż u innych tapirów. Charakterystyczną cechą tapirów czaprakowych jest ich ubarwienie futra – dorosłe osobniki mają czarną przednią część ciała, z białymi bokami i czarnymi tylnymi nogami; biały kolor futra zaczyna się za przednimi nogami i rozciąga się przez tył do ogona i wyglądem przypomina czaprak. Tak kontrastowe ubarwienie tworzy zakłócający wzór, który zlewa zwierzę z otoczeniem i utrudnia drapieżnikom rozpoznanie go jako potencjalnej ofiary. Na Sumatrze i w Malezji za pomocą fotopułapek sfotografowano całkowicie czarne osobniki. Chociaż tapiry czaprakowe nie mają grzebienia spotykanego u tapirów amerykańskich, skóra z tyłu głowy i karku ma prawie od 2 do 3 cm grubości, prawdopodobnie w celu ochrony przed kłami drapieżników. Owalne, stojące uszy otacza białe futro. Oczy są małe, okrągłe i mało ruchliwe. Trąba tapira czaprakowego jest dłuższa i silniejsza niż u jego mezoamerykańskich krewnych. Tapiry czaprakowe mają cztery palce na przednich łapach i trzy na tylnych łapach, z których każdy kończy się kopytem. Czwarty palec każdej z przednich stóp nie dotyka ziemi, więc odciski stóp pokazują odciski trzech palców. Nowo narodzone i młode tapiry czaprakowe mają na futrze podłużne paski i blade plamy; biały „czaprak” zaczyna się pojawiać dopiero po około 70 dniach. Ostatnie resztki młodzieńczych pręg całkowicie znikają po około 5–6 miesiącach życia.

Czaszka tapira czaprakowego

Czaszka, dość okrągła, baryłkowata, ma bardzo wysokie sklepienie. Kości nosowe wyłaniają się wysoko ponad dno jamy nosowej, są krótsze i grubsze niż u koni, z większym otworem apertura cavum nasi. Profil grzbietowy, od nosa do potylicy, jest prosty; górne linie skroniowe nie spotykają się, a znajdująca się między nimi płyta grzbietowa jest niska i szeroka; potylica jest szeroka i pionowa. Podobnie jak u gatunków z rodzaju Tapirus, chrzęstna przegroda nosowa jest mała i znajduje się w szczelinie pomiędzy dwoma szczękami. Wgłębienia grzbietowe nosa tworzą głębokie, szerokie kanały, które są przedłużone z powrotem do przednich kości jako para bocznych, spiralnych zwojów. Widoczny jest guzek czołowo-łzowy. Oczodół jest otwarty z powodu braku łuku jarzmowego. Występuje grzebień strzałkowy stanowiący miejsce przyczepu mięśnia skroniowego.

Uzębienie określa się jako brachydontyczne o cechach bilofodontycznych. Przednie zęby przedtrzonowe nie są dobrze wykształcone; górne zęby trzonowe mają szerokie przednie i tylne obręcze. Przednie końce kości przedszczękowych zakrzywiają się w dół, tak że siekacze zgryzają się na poziomie znacznie poniżej linii zgryzu zębów policzkowych. Wzór zębowy u dorosłych tapirów to I C P M = 42. Uzębienie obrazuje przystosowania do żucia, składającego się głównie z ruchów góra–dół.

W szkielecie stopy, przypuszczalny zalążek pierwszego śródstopia jest odchylony na boki, aby połączyć się z MtIV, jak również MtIII i zewnętrzną kością klinowatą.

Systematyka

Tapir czaprakowy jest jednym z czterech współczesnych gatunków tapirów, podobnie jak widoczny wyżej tapir amerykański

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1819 roku francuski zoolog Anselme Gaëtan Desmarest, nadając mu nazwę Tapirus indicus. Holotyp pochodził z Półwyspu Malajskiego (Desmarest w oryginale podał fr. ...la presqu’ile de Malacca „...Półwysep Malakka”). Na holotyp składały się czaszka i skóra zebrane przez Pierre’a-Médarda Diarda i wysłane do Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu; obecnie niezachowany.

Tapir czaprakowy umieszczany jest w rodzaju Tapirus, ale ze względu na duże różnice genetyczne między T. indicus a innymi tapirami, niektóre ujęcia zaliczają go do monotypowego współcześnie rodzaju Acrocodia. Całkowicie czarna forma z Sumatry, która została nazwana brevetianus na podstawie dwóch osobników, nie jest obecnie uznawana za odrębną. Analiza filogenetyczna oparta na mitochondrialnym genie COII wykazała, że T. indicus oddzielił się od neotropikalnych tapirów od 21 do 25 milionów lat temu. Natomiast Ruiz-García i współpracownicy w 2012 roku wykorzystując w analizie gen cytochromu b, stwierdzili, że trzy amerykańskie tapiry faktycznie tworzą klad w stosunku do tapira czaprakowego, sugerując że najlepszy jest podział między Tapirus terrestris i Tapirus pinchaque na 3 miliony lat temu, a między kladem azjatyckim i amerykańskim na 18 milionów lat temu. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.

Etymologia

  • Tapirus: tupijska nazwa tapyra na określenie tapira, być może od tapy ‘gruba skóra’.
  • Acrocodia: gr. ακρος akros ‘najwyższy’, od ακη akē ‘punkt’; κωδεια kōdeia ‘głowa’.
  • indicus: łac. Indicus ‘indyjski’, od India ‘Indie’.

Ewolucja

Zwierzę rozprzestrzeniło się w Azji na granicy pliocenu i plejstocenu 2–3 miliony lat temu. Tapir czaprakowy osiągnął największą liczebność podczas ostatniego zlodowacenia, kiedy to z morza wynurzył się ląd Sunda. Porastały go lasy i sawanny. Zwierzę dotarło nań wraz z fauną Siwalik drogą sino-malajską. Najwcześniejsze znalezisko pochodzi z Jawy i liczy sobie 800–700 tysięcy lat, ale bytność tapirów malajskich na tym terenie może być znacznie starsza. W środkowym plejstocenie lasy zaczęły ustępować sawannom, ale pomimo środowiska faworyzującego roślinożerców żerujących nisko tapir czaprakowy zdołał przetrwać. Jednak 300–200 tysięcy lat temu populacja znacznie zmalała wobec transgresji morskiej. W późnym plejstocenie znowu zapanowały lasy, co zaowocowało podniesieniem się liczebności populacji. 75 000 lat temu wybuchł superwulkan Toba, w efekcie populacja przeszła efekt wąskiego gardła. Później podniesienie się poziomu wód spowodowało podzielenie tego lądu i rozdzielenie populacji kontynentalnych i wyspiarskich, co zaszło między 10 a 6 tysięcy lat temu. Niemniej badania mtDNA wskazują na istnienie haplotypów, które oddzieliły się od siebie 12,5 miliona lat temu, co wskazuje na mały przepływ genów Półwyspem Malajskim.

Tryb życia

Tapir czaprakowy aktywny jest nocą

Tapir malajski wiedzie nocny tryb życia. Szczyt jego aktywności przypada wedle badań z Parku Narodowego Way Cambas na Sumatrze na godzinę 19:00. Wtedy też mniej aktywny jest tygrys sumatrzański, jedyny właściwie drapieżnik polujący na tapira czaprakowego. Inne badanie, również sumatrzańskie, wskazało jednak godzinę 22:00. Niemniej w Malezji obserwowano osobniki żerujące za dnia. W dzień jednak znacznie częściej tapiry odpoczywały.

Zwierzę to żyje samotnie. Jest skryte. Ssaki te wydają głosy, przy czym odgłosy poszczególnych osobników różnią się między sobą. Podobieństwa nie wynikają z pokrewieństwa.

Potrafi przemierzać znaczne odległości. Jeden osobnik zajmuje obszar średnio 12,34 km² wedle badań z Malezji, co autorzy oceniają jako bardzo duży obszar. Niemniej dany osobnik nie zajmuje go sam. Przeciwnie: areały sąsiadujących ze sobą samców zachodzą na siebie. Samiec spotyka się też z samicą czy z jej młodym. Wiele osobników korzysta z tej samej lizawki solnej (zwykle nie w tym samym czasie). W jednym z badań samiec przez 27 dni zajmował 0,52 km². Z kolei dystans przebyty w ciągu jednej doby przez samca wyniósł 0,32 km. Wedle innych badań, także malezyjskich, areał mieścił się w granicach od 10 do 15 km², aczkolwiek jedno ze zwierząt przemierzało powierzchnię 70 km².

Zagęszczenie tapira czaprakowego ustępuje zagęszczeniu wszystkich trzech gatunków Nowego Świata. W Tajlandii uzyskano wartość 0,035 tapira czaprakowego na km². Badania sumatrzańskie dały wyniki pomiędzy 0,3 a 0,44 zwierzęcia na kilometr kwadratowy. W ulubionym przez tapiry czaprakowe odludnym lesie bagnistym bądź nizinnym było to natomiast 0,02 zwierzęcia na km². Na terenach bardziej górzystych w Parku Narodowym Bukis Barisan Selatan uzyskano wynik 0,02 osobnika na km². W innym parku narodowym Kerinci Seblat, położonym również na Sumatrze, uzyskano wartość 0,15 osobnika / km². W badaniu tym posłużono się fotopułapką. Jeszcze nowsze dane z okolicy Taratag na tej samej wyspie wskazały pół osobnika na kilometr kwadratowy.

Cykl życiowy

Wypchane młode w muzeum w Singapurze

Rozrodu tapira czaprakowego na wolności nie poznano zbyt dobrze. Dane pochodzą raczej z niewoli. Obserwowano niegdyś parę, która współżyła ze sobą 5 razy z odstępami od 29 do 31 dni. Wskazuje to na obecność cyklu miesięcznego trwającego około 30 dni. Oszacowania na podstawie innych wynosiły średnio między 43,6 a 59,3 dnia. Z tego od 3 do 7 dni przypada na ruję. Fazę cyklu samicy można poznać po wyglądzie sromu, opuchniętego, bladego, z przezroczystą śluzową wydzieliną, stężeniach hormonów płciowych (estrogen, progesteron) w osoczu, stolcu czy moczu i cytologii pochwy. Nie występują natomiast ewidentne zmiany behawioralne, zwłaszcza w przypadku samic trzymanych osobno. Niemniej występuje tu pewna zmienność osobnicza i niektóre samice przed stosunkiem gryzły i goniły samca, zwykle też samica w rui wydaje więcej dźwięków, więcej dotyka samca i rozpyla mocz. Samiec wącha srom samicy, może też lizać go bądź wykorzystuje flehmen. W nasieniu samca znaleziono CRISP2 i CRISP3, których ekspresja korelowała z jakością nasienia, była też wyższa u samców, które właśnie spłodziły potomstwo. Kopulacja może odbywać się za dnia bądź nocą i w płodnym okresie samicy zachodzi kilkukrotnie, rzadko natomiast zdarza się, by samiec wchodził na samicę poza tym okresem. Samicę po stosunku poznać można po brudzie na plecach, a niekiedy i pogryzieniach kończyn.

Ciążę można stwierdzić po 1 miesiącu na podstawie wzrostu stężenia progesteronu (powyżej 2,5 ng/mL) i zmianie masy ciała. Można też badać stężenie siarczanu estronu w moczu, wartość odcięcia około 20 ng / mg, wykonać USG bądź cytologię.

Ciąża trwa od 11 do 13 miesięcy, dokładniej 390 do 410 dni, po którym to czasie samica rodzi pojedynczego noworodka. Tylko raz obserwowano narodziny bliźniąt (Sg Dusun Tapir Conservation Centre w Malezji, 2009), a odstęp między porodami wyniósł 12,5 dnia. Rodzi się tyle samo samców co samic. Matka sprawuje nad młodym opiekę przez 2 lata. W niewoli już podczas karmienia źrebaka mlekiem samica wchodziła w ruję. Niemniej samca dopuszczała dopiero średnio 153 dni po porodzie.

Nie stwierdzono rozprzestrzeniania się zależnego od płci. Samica przystępuje do współżycia niekiedy już w wieku 31–32 miesięcy, niemniej najwcześniejsze zapłodnienie zanotowano u mieszkanki zoo w Saint Louis mającej 36 miesięcy. Jednakowoż osobniki dziko żyjące prawdopodobnie przystępują do rozrodu w wieku jakichś 5 lat. Rozmnażają się aż do wieku 22–26 lat, bez różnicy ze względu na płeć. Samica może urodzić od 5 do 15 młodych w swoim życiu. Długość pokolenia szacuje się na 5–12 lat. Zwierzę żyje około 30 lat.

Rozmieszczenie geograficzne

Tapir czaprakowy w Malezji

Tapir czaprakowy występuje w dwóch odrębnych i odizolowanych populacjach – jedna na kontynencie w południowo-wschodniej Azji w Mjanmie (na południe od 18° szerokości geograficznej północnej), Tajlandii (wzdłuż zachodniej granicy i na półwyspowej części na południe do granicy z Malezją oraz w rezerwacie dzikiej przyrody Thung Yai-Huai Kha Kheng na północy) i na Półwyspie Malajskim, a druga w środkowej i południowej części Sumatry w Indonezji.

Tapir czaprakowy został również wymieniony jako występujący w południowej Kambodży i prawdopodobnie w południowym Wietnamie. W 1944 roku został zgłoszony z dystryktu Hongquan, we wschodniej Kochinchinie, w dzisiejszym Wietnamie, a z 1902 roku pochodzi autentycznie brzmiący zapis z dzisiejszego Laosu – przyjmuje się, że we wszystkich trzech krajach już wyginął. Jednak dalsze badania tych historycznych zapisów oraz innych obserwacji z Laosu, Wietnamu, Kambodży, północnej Tajlandii, a nawet południowej Chińskiej Republiki Ludowej nie wykazały żadnych przekonujących dowodów na ich poparcie. W publikacji z 2009 roku podano, że tapiry czaprakowe istniały do niedawna w Sabah (Borneo) i zasugerowano, że reintrodukcja tego gatunku do Sabah powinna być rozważona w przyszłości.

Ekologia

Tapir czaprakowy jest zwierzęciem leśnym

Siedliskiem tapira czaprakowego są tropikalne wilgotne lasy, tak pierwotne, jak wtórne. Ważna jest dla niego gęsta pokrywa leśna. Bardziej suchy bądź sezonowy klimat tym ssakom przeszkadza, dlatego też tapiry te nie zasiedlają północnej Tajlandii czy Mjanmy, Laosu, Wietnamu ani Kambodży. Niemniej w Tajlandii zamieszkują w suchych lasach dwuskrzydłowych, ale też w suchych lasach wiecznie zielonych, mieszanych lasach liściastych i wiecznie zielonych lasach pokrywających wzgórza. W porze suchej zwierzę wędruje do lasów wiecznie zielonych, podczas gdy w porze deszczowej może wracać do lasów mieszanych czy też suchych lasów dwuskrzydłowych. Wtedy bowiem pojawiają się nowe pędy, liście i gałązki. W Indonezji zwierzę zamieszkuje bagniste, gęste, wilgotne dżungle porośnięte krzewami w podszycie, ale także formacje trawiaste w okolicach strumieni. Na Sumatrze to właśnie na bagnach znaleziono największe zagęszczenia gatunku, podobnie jak w nizinnych lasach na dobrze drenowanej glebie. Zauważono również niskie gęstości tapira czaprakowego na obszarach w niższym stadium sukcesji. Istotną dla tego gatunku rzeczą jest dostępność wody. Zwierzęta te zazwyczaj przebywają w jej sąsiedztwie. Spędzają w niej dużo czasu, tam też oddają stolec. Zdarzało się nawet, że zwierzęta wpadały do studni wykopanych przez człowieka w wiosce bądź do dołów z błotem, skąd trzeba było je wyciągać.

Gatunek sięga wysokości od poziomu morza do 2150 m powyżej. Zwierzę zamieszkuje jednak raczej tereny nizinne. W górach raczej przemieszcza się, a nie bytuje na stałe. Niemniej w Tajlandii w rezerwacie Huai Kha Khaend żyje ono na wysokości pomiędzy 100 a 1500 m nad poziomem morza. Na Sumatrze również sięga wysokości 1,5 km, aczkolwiek być może przekracza łańcuchy górskie na wysokości 2 km nad poziomem morza, jak w Parku Narodowym Kerinci Sebelat. W Indonezji zaobserwowano, że zwierzęta zasiedlające niziny w porze suchej w porze deszczowej wyruszały w góry. Co więcej – siedliska nizinne są coraz szybciej niszczone, szybciej niż tereny położone wyżej.

Tapiry czaprakowe wykorzystują także lizawki solne, które zwierzę odwiedza raz czy dwa razy w miesiącu. Najczęściej czyni to w czasie pełni bądź też nowiu księżyca. Odwiedza je częściej niż inne zwierzęta. W badaniu malezyjskim wszystkie obserwacje tapirów odwiedzających lizawki dotyczyły dorosłych osobników, prawie zawsze samotnych (sporadycznie pary niezgodnej płci) i miały miejsce w nocy. Pojedynczy osobnik odwiedzał od jednej do trzech lizawek, a z tej samej lizawki korzystały liczne zwierzęta. Odwiedziny jednej lizawki miały miejsce średnio co 36 dni, aczkolwiek nie można wykluczyć odwiedzin innych lizawek, i trwały 3–4 godziny. W prawie 3/4 przypadków zwierzęta piły w pobliżu lizawek wodę. Lizawki umożliwiają tapirom uzupełnianie soli mineralnych.

Badania sumatrzańskie dowiodły również preferencji obszarów pierwotnych nad zniszczonymi przez człowieka. Niemniej znaleziono tapiry czaprakowe na skrawkach lasów zniszczonych czy podlegających wylesianiu. Donoszono również o tapirach czaprakowych na plantacjach palmy olejowej czy też roślin dostarczających gumy. W tym ostatnim przypadku zwierzęta te sprawiały istotny problem w Bengkulu na Sumatrze. Co więcej, zwierzęta te znaleziono w promieniu 5 km od dużych miast jak Kuantan, Seremban, Tamerloh.

Tapir czaprakowy potrafi pływać. Tu w zoo w Antwerpii

Zagęszczenie dorosłych osobników w kontynentalnej Malezji wyniosło 9,49 ± 2,55 osobnika na 100 km².

Gatunek zdaje się odgrywać ważną rolę w ekosystemie leśnym.

Tapirowate są roślinożercami, podobnie zresztą jak pozostałe współczesne nieparzystokopytne, nosorożcowate i koniowate. Nie jest tutaj wyjątkiem również tapir czaprakowy, żywiący się selektywnie wysoko rosnącą roślinnością. Konsumuje on niewiele roślin zielnych, preferując liście i pędy roślin drzewiastych. Celem zdobycia pożywienia, zwłaszcza liści, potrafi naciskać na niewielkie drzewka i łamać mniejsze gałęzie, a nawet drzewa wysokości 8–10 m. Złamane przezeń gałęzie rosły na wysokości od 0,8 do 1,4 m. Nie gardzi również opadłymi na ziemię owocami.

42% jego pokarmu należy do dwóch tylko rodzin: wilczomleczowatych i marzanowatych. Analiza gatunkowa pokarmu tapira czaprakowego wykazała ponad 380 gatunków roślin. Preferuje on jednak 27 gatunków stanowiących trzy czwarte jego menu. Wedle badań tajlandzkich zwierzę konsumowało 39 gatunków. Zjadało 86,5% liści, 8,1% owoców oraz 5,4% gałązek z liśćmi. Na Sumatrze z kolei zwierzęta te konsumowały w szczególności zanokcice i symplokowate. W lasach wtórnych niekiedy zjadały też chlebowce i duriany. Pożerały sadzonki Baccaurea parviflora. Rzadziej żerowały na roślinach zielnych, jak Curculigo latifolia czy na niskich sukulentach. Jako przykłady Medici podaje czerniówkę i Phyllagathis rotundifolia. Autorzy podają jeszcze widłaki takie jak widliczka Willdenowa. Spożywany pokarm tapir przeżuwa, co czyni go słabym roznosicielem nasion.

Tapiry te preferują żywić się na skrawkach lasu i w lasach wtórnych, w lasach pierwotnych zaś w podszycie. Nie mają swoich szczególnych ulubionych miejsc, w których żerują.

Zagrożenia i ochrona

Tapir czaprakowy bywa hodowany przez człowieka

Zwierzęciu zagraża wyginięcie. IUCN klasyfikuje tapira czaprakowego jako gatunek zagrożony wyginięciem. Ocenę taką opublikowano po raz pierwszy w 1986, powtarzano w 1988, 1990 i 1994. W 1996 zmniejszono kategorię do narażenia na wyginięcie, jednak w 2002 powrócono do zagrożenia wyginięciem. W 2003 ponownie zmniejszono kategorię ryzyka, by w 2008 przywrócić status gatunku zagrożonego wyginięciem, co utrzymano w 2016.

Powyższą ocenę uzasadnia niszczenie i fragmentacja siedlisk zwierzęcia, przekształcanych m.in. na plantacje palmy olejowej, a także utrzymujące się polowania. Tapir czaprakowy niekoniecznie jest ich głównym celem, niemniej łapie się w sidła zastawiane na inne zwierzęta. Polowania te nasilają się. Polowania dla rozrywki są nielegalne, ale to nie wyklucza ich prowadzenia. Tapir zaczyna służyć jako pokarm, niemniej zjada się go nieczęsto. Unika się jedzenia go w Mjanmie i Tajlandii, gdzie jego mięso uchodzi za niesmaczne. Ponadto zjadania tapirów zakazuje islam. W Malezji kłusownicy przybywają z Kambodży, Tajlandii i Wietnamu. Zwierzęta odławia się też celem hodowli. Dokłada się do tego umieralność na drogach. Niszczenie siedlisk nie dotyczy Mjanmy i Tajlandii, gdzie zwierzęta te spotyka się głównie na terenach objętych ochroną, jednak wśród głównych zagrożeń dla gatunku wymienia się wylesianie. Stworzenia te nie oddalają się na większą odległość od lasu.

Liczebność dorosłych osobników szacuje się na nie więcej niż 2499. Zmniejsza się ona. Największą liczebność gatunek osiągnął w czasach ostatniego zlodowacenia, koło 6000–12 000 sztuk, kiedy to niski poziom mórz spowodował wynurzenie się spod wody lądu Sunda. W ostatnich trzech pokoleniach spadła ona więcej niż o połowę. Przewiduje się, że w kolejnych dwóch spadnie przynajmniej o jedną piątą. Pozostają one w rozczłonkowanych siedliskach, ostałych fragmentach dawnego lasu objętych ochroną. Pozostały właściwie trzy odrębne populacje. Pierwsza obejmuje być może jakieś 400–500 osobników i zamieszkuje Sumatrę, zagrożona wycinką lasów i niszczeniem siedlisk, także na obszarach oficjalnie objętych ochroną. Miejscowa ludność zasadza wnyki i zabija tapiry w odwecie, odławia także tapiry celem handlu żywym zwierzęciem i jego mięsem. Niemniej bogacenie się Indonezji mogło zmniejszyć skalę tego zjawiska. W Mjanmie tylko 5% lasów podlega ochronie, wobec czego większość tapirów żyje poza nimi, w Tajlandii 60%. Znajdują się tam znaczne połacie ciągłych lasów, jednak wiele populacji tapira czaprakowego jest bardzo małych, licząc do 15 sztuk, co nie zapewnia wystarczającej różnorodności genetycznej dla utrzymania się populacji. Uniknięcie chowu wsobnego wymaga przenoszenia osobników z innych populacji. Najwięcej tapirów czaprakowych zamieszkuje Malezję i południe Tajlandii, te populacje wydają się też najbardziej odporne pomimo zanotowanego przynajmniej dziesięciokrotnego spadku liczebności. W przeszłości liczyły bowiem jakieś 20 000 sztuk, obecnie poniżej 2000, z czego między 1300 a 1700 w Malezji. W państwie tym tapiry czaprakowe zasiedlają wszystkie właściwie typy lasów, w tym niewielkie pozostawione ich skrawki, a nawet wylesianie nie wydaje się poważnie im zagrażać. Chętniej bowiem zapuszczają się na bardziej otwarte tereny. Liczne osobniki opuszczają też coraz mniejsze lasy i wałęsają się po terenach otwartych i siedzibach ludzkich. Niektóre z nich wracają do lasów, inne giną. Na południu Malezji bytują też niewielkie populacje liczące po kilka zwierząt, pozbawione szans na przetrwanie. Na tapira czaprakowego nie organizuje się w tym kraju polowań, niemniej ograniczanie polowań na nosorożce może w przyszłości spowodować polowanie na tapiry.

Gatunek objętą ochroną we wszystkich krajach swego występowania. Obejmuje go Załącznik I CITES. Zasiedla też liczne tereny chronione. Indonezja w 2013 wprowadziła plan jego ochrony, Malezja rok później rozpoczęła pracę nad podobnym.

Tapira czaprakowego hoduje się w niewoli. W 2021 60 instytucji trzymało 183 osobniki, czego przykładem Zoo w Łodzi. W przeciwieństwie do wielu innych ssaków pobranie krwi do badań jest łatwe, gdyż tapir malajski daje się łatwo w tym celu wytresować.

W kulturze

Tapira przypomina jeden z Pokemonów 1 generacji, Drowzee, będący właściwie demonem baku z mitologii japońskiej jako pożeracz snów.