Teletechnika – dziedzina techniki, zajmująca się praktycznym zastosowaniem telekomunikacji – dotyczy zagadnień związanych z produkcją, projektowaniem, wykonawstwem i utrzymaniem sieci, urządzeń i systemów teletechnicznych (telekomunikacyjnych).
Sposób przesyłania (transmisji) sygnałów telekomunikacyjnych (drogą kablową lub radiową) zależy od możliwości technicznych i standardów przyjętych przez konkretnego operatora telekomunikacyjnego, nadawcy audycji radiowo-telewizyjnych lub operatora systemów monitorujących. W uproszczeniu, najczęściej stosowane są następujące elementy podstawowej infrastruktury teletechnicznej:
kanalizacja teletechniczna (podziemna) – budowana z rur kablowych: pierwotnych (najczęściej o średnicy 110 mm), wtórnych (40, 32 mm) i mikrokanalizacji (o małych średnicach), służących do wciągania lub wdmuchiwania kabli miedzianych i światłowodowych oraz studni i zasobników kablowych, służących do umieszczania złączy i zapasów kablowych oraz wykonywania odgałęzień i zachowania maksymalnych odcinków zaciągowych,
słupy kablowe – do umieszczania ciągów kablowych napowietrznych,
maszty antenowe – służące do instalacji anten odbiorczych i nadawczych,
szafy, szafki, słupki kablowe – służące do umieszczenia łączówek i głowic zakończeniowych,
pomieszczenia, kontenery, szafy sprzętowe – służące do umieszczenia obsługujących urządzeń elektronicznych (wraz z wymaganym przyłączem energetycznym),
koryta, listwy i szachty kablowe – dla rozprowadzenia okablowania wewnętrznego,
inne konstrukcje teletechniczne
Podstawowa infrastruktura teletechniczna powinna być projektowana i wykonywana w taki sposób, aby zachować pełne możliwości rozbudowy i przebudowy (kabli, anten, urządzeń) w okresie eksploatacyjnym.
Ze względu na przebieg trasowy, infrastrukturę teletechniczną można podzielić na następujące elementy:
infrastruktura własna operatora,
infrastruktura publiczna – wzdłuż dróg, chodników, terenów otwartych itd.,
infrastruktura lokalna – na terenie osiedli, osad, wsi itp.,
infrastruktura budynkowa – wewnątrz budynków, stanowiących części wspólne mieszkańców,
infrastruktura abonencka – w domu, mieszkaniu, biurze użytkownika końcowego.
Aby zapewnić pełną funkcjonalność całej infrastruktury (od operatora do odbiorcy końcowego) pomiędzy poszczególnymi elementami powinny być zapewnione odpowiednie „punkty styku”, zapewniające swobodną instalację niezbędnych kabli, anten i urządzeń. Brak odpowiednich „punktów styku” oraz dobrej infrastruktury końcowej (lokalna-budynkowa-abonencka) powoduje powstanie tzw. „problemu ostatniej mili” – jednego z najpoważniejszych przeszkód w dostarczeniu nowoczesnych usług telekomunikacyjnych do odbiorcy końcowego.
Uprawnienia i certyfikaty zawodowe
Działalność w zakresie teletechniki wiąże się z działalnościami podlegającymi (w pewnym zakresie) reglamentacji oraz unormowaniami w polskim prawie:
ochrona osób i mienia – regulacje według Ustawy o ochronie osób i mienia,
ochrona przeciwpożarowa – regulacje według Ustawy o ochronie przeciwpożarowej
oraz szereg innych ustaw i rozporządzeń publikowanych przez ministerstwa III RP lub lokalnych uchwał i zarządzeń podejmowanych przez władze lokalne i wydzielone instytucje i przedsiębiorstwa.
W zależności od rodzaju i zakresu prowadzonej działalności wymagane są (zgodnie z polskim prawem) następujące uprawnienia i certyfikaty:
Koncesja MSWiA w zakresie montażu elektronicznych urządzeń i systemów alarmowych, sygnalizujących zagrożenie chronionych osób i mienia, oraz eksploatacji, konserwacji i naprawach w miejscach ich zainstalowania,
autoryzacja kwalifikacji zawodowych dla pracowników zabezpieczenia technicznego,
certyfikat jakości usług w zakresie systemów sygnalizacji p. poż.
kurs dla projektantów i instalatorów systemów zabezpieczających przed przestępczością i pożarem obiekty zabytkowe, muzealne, sakralne i inne gromadzące publiczne zbiory dóbr kultury,
Polska Izba Inżynierów Budownictwa – zrzesza czynnych zawodowo członków, posiadających uprawnienia budowlane we wszystkich specjalnościach budowlanych; w ramach składek członkowskich otrzymują prasę fachową, możliwość szkoleń zawodowych oraz obowiązkowe ubezpieczenie OC,
Stowarzyszenie Teletechników Polskich XXI – organizacja pozarządowa o charakterze zawodowo-naukowo-technicznym jest dobrowolnym zrzeszeniem osób, których działalność zawodowa lub zainteresowania wiążą się z szeroko pojętą branżą teletechniczną,
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Zabezpieczeń Technicznych i Zarządzania Bezpieczeństwem „POLALARM”
Kiedy jest potrzebne pozwolenie na budowę?
nie wymaga pozwolenia na budowę (ani też zgłoszenia organowi nadzoru budowlanego):
budowa instalacji telekomunikacyjnych w obrębie budynków będących w użytkowaniu
budowa telekomunikacyjnych linii kablowych
instalowanie urządzeń (do 3 m wysokości), w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych na obiektach budowlanych
instalowanie kabli telekomunikacyjnych w kanalizacji kablowej
wymaga zgłoszenia właściwemu organowi nadzoru budowlanego:
budowa wolno stojących kabin telefonicznych, szaf i słupków telekomunikacyjnych
budowa kanalizacji kablowej
budowa przyłączy telekomunikacyjnych (lub bez zgłoszenia, ale wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej)
↑Według Prawa Budowlanego tylko kanalizacja kablowa i inne elementy na stałe montowane do podłoża stanowią obiekt budowlany (a nie kable i domyślnie wyposażenie elektroniczne) i te elementy stanowią „podstawową infrastrukturę teletechniczną” wykonywaną zgodnie z Prawem Budowlanym.
Bibliografia
praca zbiorowa:Przegląd teletechniczny.Warszawa:Stowarzyszenie Teletechników Polskich,1928-1939.
Tadeusz Kuliszewski:Systemy teletechniczne.Warszawa:Wydawnictwa Naukowo-Techniczne,1971.
teletechnika. W:Witold Nowicki:O ścisłość pojęć i kulturę słowa w technice.Warszawa:Wydawnictwa Komunikacji i Łączności,1978.
praca zbiorowa:Słownik telekomunikacyjnej techniki kablowej.Warszawa:Zakład Doświadczalny Budownictwa Łączności,1995.
praca zbiorowa:Vademecum teleinformatyka.Warszawa:IDG,1999.
Jacek Włodarczyk,Zbigniew Podosek:Systemy teletechniczne budynków inteligentnych.Warszawa:Przedsiębiorstwo Badawczo-Projektowo-Wdrożeniowe CYBER,2002.