| Miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Praca | |
| Budynki | |
| Projekty |
posąg Apollina Pytyjskiego, brązowy krater dla okręgu Apollina |
,_the_only_standing_column.jpg)
Teodoros z Samos (gr. Θεόδωρος ὁ Σάμιος, ur. 561 p.n.e., zm. 469 p.n.e.) – grecki architekt, rzeźbiarz-brązownik i toreuta z Samos, czynny w połowie VI wieku p.n.e.
W latach około 570–560 p.n.e. współpracował z Rojkosem (prawdopodobnie ojcem) przy budowie olbrzymiej i nowatorskiej pod względem planu świątyni Hery na Samos (tzw. Herajon III). Po 560 p.n.e. współdziałał przy budowie Artemizjonu w Efezie (miał tam m.in. wprowadzić system centralnego ogrzewania). Również wspólnie z Rojkosem wykonał brązowy krater dla temenosu Apollina w licyjskiej Patarze, przez Licyjczyków uważany za dzieło Hefajstosa. Wraz z Teleklesem (prawdopodobnie bratem) odlał z brązu duży posąg Apollina Pytyjskiego dla Samos. Według późniejszego przekazu Diodora (I wiek p.n.e.) artyści mieli go wykonać metodą egipską, czyli prawdopodobnie z zastosowaniem m.in. egipskiego kanonu proporcji.
Teodoros był również twórcą brązowego posągu na Samos –stanowiącej wówczas rzadkość rzeźby autoportretowej z pilnikiem i maleńką kwadrygą w rękach. Obok architektury i rzeźby zajmował się rytowaniem gemm. Miał też wykonać opisany przez Herodota (Dzieje III 41,1) legendarny złoty pierścień ze szmaragdem dla tyrana Polikratesa.
Tradycja grecka zgodnie przypisywała Teodorosowi i Rojkosowi wynalezienie pustego odlewu brązowego, w istocie znanego znacznie wcześniej. Pliniusz wymienia Teodorosa jako wynalazcę m.in. kątownicy i poziomicy.