Theligonum

*Theligonum*
	; Theligonum japonicum
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	goryczkowce
Rodzina	marzanowate
Podrodzina	Rubioideae
Rodzaj	Theligonum
	Nazwa systematyczna
	Theligonum L.; Sp. Pl.: 993 (1753)
	Typ nomenklatoryczny
	T. cynocrambe Linnaeus
Synonimy
	Cynocrambe Gagnebin;
	Cynocrambe Gagnebin;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Theligonum L. – rodzaj roślin z rodziny marzanowatych. Obejmuje cztery gatunki z czego trzy rosną we wschodniej Azji – w Chinach, na Tajwanie i Wyspach Japońskich, a jeden T. cynocrambe w krajach śródziemnomorskich i w południowo-zachodniej Azji po Iran na wschodzie. Kwiaty są wiatropylne, a nasiona zawierające elajosom rozprzestrzeniają mrówki. Młode pędy są jadalne.

W XIX wieku dla rodzaju tego proponowano polskie nazwy: bazanka, bażanka i łaciec.

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne, zarówno roczne, jak i byliny o pędach nieco gruboszowatych.
Liście: Pojedyncze, ogonkowe, dolne naprzeciwległe, górne skrętoległe. Wsparte błoniastymi przylistkami zrastającymi się z nasadami ogonków. Blaszki całobrzegie.
Kwiaty: Jedno- rzadziej obupłciowe, wyrastają w kątach górnych liście zebrane po 1–3 w wierzchotki. Kwiaty męskie siedzące, ze zredukowanym kielichem, z koroną głęboko podzieloną na 2–5 łatek, mocno odwiniętych podczas kwitnienia. Pręcików jest od kilku do 30, mają cienkie nitki, czasem zrastające się w grupy u nasady. Kwiaty żeńskie krótkoszypułkowe także ze zredukowanymi kielichem, koroną rurkowatą, uciętą, zakończoną 2–4 krótkimi łatkami. Zawierają zredukowane prątniczki, jednokomorową zalążnię z pojedynczym zalążkiem i pojedynczą szyjkę słupka.
Owoce: Spłaszczony, podobny do orzeszka pestkowiec zawierający U-kształtne nasiono.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z monotypowego plemienia Theligoneae z podrodziny Rubioideae i rodziny marzanowatych Rubiaceae. W przeszłości pozycja systematyczna rodzaju była mocno niejasna i różnie ujmowana przez różnych autorów, włącznie z wyodrębnianiem go we własnej rodzinie Theligonaceae zaliczanej do rzędów marzanowców Rubiales (system Cronquista), mirtowców Myrtales (system Englera), czy goździkowców Caryophyllales. Rodzaj zaliczany był także m.in. do wodnikowatych Haloragaceae, przęstkowatych Hippuridaceae, portulakowatych Portulacaceae.

Wykaz gatunków

Theligonum cynocrambe L.
Theligonum formosanum (Ohwi) Ohwi & T.S.Liu
Theligonum japonicum Ôkubo & Makino
Theligonum macranthum Franch.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2024-12-12] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-12-12] (ang.).
1 2 3 4 5 Theligonum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2024-12-12].
1 2 Theligonum L.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2024-12-12].
1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 917, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
↑ Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 478.
1 2 3 4 5 JiaruiJ. Chen JiaruiJ., MicheleM. Funston MicheleM., Theligonum Linnaeus, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2024-12-12] .
↑ Genus Theligonum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2024-12-12].
↑ List of Genera in RUBIACEAE, [w:] Vascular plant families and genera, Kew Gardens & Missouri Botanical Garden [dostęp 2024-12-12] (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2024-12-12] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-12-12] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 Theligonum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2024-12-12].

[ing-4] 1 2 Theligonum L.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2024-12-12].

[mabb-5] 1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 917, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[6] Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 478.

[china-7] 1 2 3 4 5 JiaruiJ. Chen JiaruiJ., MicheleM. Funston MicheleM., Theligonum Linnaeus, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2024-12-12] .

[grin-8] Genus Theligonum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2024-12-12].

[9] List of Genera in RUBIACEAE, [w:] Vascular plant families and genera, Kew Gardens & Missouri Botanical Garden [dostęp 2024-12-12] (ang.).