Tiramisu

Tiramisu
tiramisù
deser
Ilustracja
porcja tiramisu
Kuchnia

kuchnia włoska

Data i miejsce powstania

XX w.
Włochy

Składniki

biszkopty, mascarpone, jaja, kawa, cukier, kakao

Multimedia w Wikimedia Commons
Książki w Wikibooks
Hasło w Wikisłowniku

Tiramisu (wł. tiramisù [tiramiˈsu], wen. tiramesù, od tira mi sù = „popraw mi humor”, dosł. „podnieś mnie”) – deser złożony z warstw biszkopcików savoiardi(inne języki) nasączonych kawą espresso oraz kremu przygotowanego z mascarpone, jaj (w zależności od przepisu, z samych żółtek lub również z wykorzystaniem piany ubitej z białek) i cukru, oprószony warstwą ciemnego proszku kakaowego. Czasem do kawy dodaje się alkohol, może to być Irish cream(inne języki), likier z orzechów laskowych, amaretto, wino marsala etc.

Deser ten, tradycyjnie okrągły, przyjmuje obecnie najróżniejsze rozmiary i kształty, choć na ogół jest to prostokątne lub okrągłe ciastko o rozmiarach zbliżonych do polskich wuzetek.

Istnieje wiele legend na temat historii powstania tego klasycznego włoskiego deseru. Do miana stolicy tiramisù pretendują: Wenecja, Treviso, Friuli, Siena i Florencja, a wpływy kuchni lombardzkiej znajdziemy[styl do poprawy] w serze mascarpone, produkowanym między Lodi a Abbiategrasso. Każde z tych miast ma własny przepis na jego wykonanie.[potrzebny przypis]

Według jednej z wersji, najstarszy znany przepis na tiramisu pochodzi z 1959 roku, a jego autorką była Norma Pielli, właścicielka i szefowa kuchni hotelu Albergo Roma w alpejskim miasteczku Tolmezzo leżącym w regionie Friuli-Wenecja Julijska. Wedle innej, deser ten wymyślony został w północnych Włoszech, gdzie w 1969 roku cukiernik Roberto Linguanotto przygotował oryginalną recepturę wspólnie z Albą Di Pillo – żoną Ado Campeola, restauratora Alle Beccherie w Treviso, w regionie Wenecja Euganejska. Tiramisu trafiło oficjalnie do menu jego restauracji w 1972 roku. Pierwsze wzmianki o deserze ukazały się w 1981 roku w kolumnie Giuseppe Maffioliego(inne języki) w kwartalniku kulinarnym Veneto. 15 października 2010 roku Accademia italiana della cucina(inne języki) oficjalnie zdeponowała recepturę z restauracji Le Beccherie jako dziedzictwo gastronomiczne. W 2017 roku tiramisu zostało wpisane na ministerialną listę tradycyjnych produktów rolno-spożywczych(inne języki) (prodotto agroalimentare tradizionale, PAT) z regionu Friuli, co wywołało oburzenie Wenecjan. Tiramisu z Wenecji Euganejskiej wpisano na listę PAT w 2024 roku.

Tiramisu ma opinię dania pożywnego i regenerującego. Spożywane jest jako deser ale też jako drugie śniadanie. Tiramisu podaje się silnie schłodzone, zwykle do kawy espresso.

Przypisy

  1. 1 2 3 Tessa Capponi-Borawska, Rzecz o tiramesù, „Kuchnia. Magazyn dla Smakoszy”, 2014/04, Wydawnictwo Agora SA, 8 maja 2014, s. 70–71 [dostęp 2026-08-15].
  2. ↑ amk, Umarł restaurator Aldo Campeol, "ojciec tiramisu" [online], rp.pl, 31 października 2021 [dostęp 2026-08-15].
  3. 1 2 3 4 5 Felicity Cloake, Deconstructing tiramisu: the coffee-infused Italian classic [online], nationalgeographic.co.uk, 31 stycznia 2020 [dostęp 2022-02-21] [zarchiwizowane z adresu 2023-12-03] (ang.), Published in Issue 7 (winter 2019) of National Geographic Traveller Food.
  4. 1 2 3 4 Italy bids farewell to Ado Campeol, father of Tiramisù [online], Wanted in Rome(inne języki), 31 października 2021 [dostęp 2026-08-15] (ang.).
  5. 1 2 3 Dario Dongo, Tiramisu: the true story of Veneto and Friuli [online], Great Italian Food Trade (greatitalianfoodtrade.it), 27 lutego 2026 [dostęp 2026-08-15] (ang. • wł.).

Linki zewnętrzne