Tory (irl.Toraigh) – wyspa u północno-zachodnich wybrzeży Irlandii, położona u wybrzeży hrabstwa Donegal. Znana jest z surowego krajobrazu, tradycji gaelickich, legend związanych z mitologią celtycką oraz działalności lokalnych malarzy prymitywistów.
Wyspa ma około 5 km długości i 1 km szerokości. Zamieszkuje ją około 120 stałych mieszkańców.
Historia i legendy
Według lokalnych przekazów Tory była dawniej twierdzą Fomorian, którzy mieli dokonywać najazdów na Irlandię. Wyspę wiązano również z kultem Balora – celtyckiego bóstwa ciemności, przedstawianego jako istota posiadająca jedno oko. Z wyspą związana jest także działalność św. Kolumby, który miał przybyć na Tory w VI wieku. Według legendy jeden z członków miejscowego rodu pomógł świętemu wylądować na wyspie, za co został mianowany królem Tory.
Z okresu wczesnego chrześcijaństwa zachowały się pozostałości klasztoru oraz tzw. Tau Cross – kamienny krzyż w kształcie litery T, będący jednym z dwóch takich zabytków w Irlandii. Krzyż został przeniesiony do osady West Town i ustawiony w pobliżu mola Camusmore. Na wyspie znajdują się również inne kamienne krzyże oraz ruiny okrągłej wieży z X wieku.
Na środku wyspy znajduje się tzw. „kamień życzeń”. Według miejscowej legendy trzykrotne obejście kamienia miało zapewniać spełnienie życzeń. Z kamieniem wiązano także opowieść o brytyjskiej kanonierce „Wasp”, która miała zatonąć podczas sztormu po próbie pobrania podatków od mieszkańców wyspy.
Kultura
Wyspa Tory znana jest z działalności lokalnych malarzy prymitywistów. Rozwój tego nurtu rozpoczął się w 1968 roku po spotkaniu angielskiego malarza Dereka Hilla(inne języki) z rybakiem Jamesem Dixonem. Dixon zaczął tworzyć obrazy przedstawiające życie codzienne i krajobrazy wyspy, stając się najbardziej znanym przedstawicielem miejscowego malarstwa.
Prace artystów związanych z Tory były prezentowane m.in. w Glebe House oraz James Dixon Gallery.
Szkolnictwo
Na Tory działa szkoła podstawowa Scoil Naomh Cholmcille oraz szkoła ponadpodstawowa Coláiste Phobail Cholmcille; obie placówki są koedukacyjne i prowadzą nauczanie w języku irlandzkim. Coláiste Phobail Cholmcille otwarto w 1999 roku, aby umożliwić młodzieży z Tory kontynuowanie nauki ponadpodstawowej na wyspie; wcześniej ten etap edukacji był dostępny dla mieszkańców na stałym lądzie w miejscowości Falcarragh(inne języki).
Osadnictwo i turystyka
Na wyspie znajdują się dwie główne osady: East Town i West Town. W West Town mieszczą się sklepy, restauracje oraz hotel Ostan Thoraigh, organizujący w sezonie letnim koncerty tradycyjnej muzyki irlandzkiej, warsztaty malarskie oraz wyprawy związane z obserwacją ptaków.
Połączenia promowe z wyspą utrzymywane są z miejscowości Bunbeg oraz Magheroarty.
55°15′50″N 8°13′27″W/55,263889 -8,224167
