Touchdown

Zobacz też: inne znaczenia.

Touchdown (znane również jako przyłożenie, lub jako skrót TD) – w futbolu amerykańskim i kanadyjski oznacza zdobycie sześciu punktów przez drużynę poprzez wprowadzenie piłki w pole punktowe przeciwnika. Przyłożenie zostaje zaliczone, gdy zawodnik posiadający piłkę przekroczy linię pola punktowego i znajdzie się w jego obrębie z piłką lub złapie podanie, będąc już w polu punktowym. Można je zdobyć również poprzez odzyskanie piłki po stracie przeciwnika w jego polu punktowym albo powrót z piłką po wykopie rozpoczynającym grę lub wykopie puntowym. W każdym przypadku zawodnik musi mieć kontrolę nad piłką, a sama piłka musi przekroczyć linię pola punktowego, przy czym zawodnik nie może być wcześniej powalony lub uznany za zatrzymanego.

Ze względu na szybkie tempo gry i trudność w jednoznacznym ocenieniu położenia piłki, decyzja o przyznaniu przyłożenia może podlegać weryfikacji z powtórki. W National Football League i Canadian Football League wszystkie przyłożenia są automatycznie sprawdzane przez sędziów, natomiast w rozgrywkach akademickich NCAA możliwość weryfikacji zależy od dywizji i etapu w sezonie.

Po zdobyciu przyłożenia drużyna ma prawo do wykonania jednego z dwóch typów podwyższeń. Może ona zdecydować się podwyższenie jednopunktowe, polegające na kopnięcie na bramkę, warte jeden punkt, lub podwyższenie dwupunktowe polegające na próbę ponownego wprowadzenia piłki do pola punktowego przeciwnika, wartą dwa punkty.

Zdobycie przyłożenia

Przyłożenie w futbolu amerykańskim (NFL) i kanadyjskim (CFL) formacja ofensywna może zdobyć poprzez:

• podanie piłki górą przez rozgrywającego (quarterback) do zawodnika uprawnionego do łapania piłki, który następnie wbiega z nią w pole punktowe przeciwnika, lub do zawodnika znajdującego się już w polu punktowym (touchdown reception),
• wbiegnięcie z piłką w pole punktowe bez uprzedniego podania górą (rushing touchdown).

Każde przyłożenie oznacza dla drużyny zdobycie sześciu punktów, a także możliwość podwyższenia wyniku (try w futbolu amerykańskim lub convert w kanadyjskim) na dwa sposoby:

• za jeden punkt (extra point, point after touchdown, PAT) – poprzez wykopanie piłki między słupki bramki (goal post). W futbolu amerykańskim kopnięcie wykonuje się z 15 jardów sprzed linii punktowej, natomiast w kanadyjskim kop wykonywany jest z 25 jardów,
• za dwa punkty (two-point conversion) – poprzez próbę zdobycia ponownego przyłożenia z mniejszej odległości od linii punktowej rywala. W futbolu amerykańskim to odległość dwóch jardów, a w kanadyjskim trzech jardów.

Są też przypadki, kiedy to formacja defensywna może wykorzystać błędy formacji ofensywnej przeciwnika i zdobyć przyłożenie (non-offensive touchdowns). Możliwe jest to poprzez:

• przechwyt podania przez gracza obrony i wbiegnięcie z piłką w pole punktowe rywali (interception return TD),
• przejęcie zgubionej przez drużynę atakującą piłki i wbiegnięcie z nią w pole punktowe (fumble return TD),
• przejęcie piłki wprowadzonej przez przeciwnika do gry wykopem, wykopem z powietrza lub w wyniku niecelnego kopa na bramkę i wbiegnięcie z nią w pole punktowe (kickoff return TD, punt return TD, missed field goal return TD).

Historia

W pierwszych ujednoliconych przepisach futbolu amerykańskiego, przyjętych w 1876 roku przez Intercollegiate Football Association, zdobycie przyłożenia wymagało dotknięcia piłką ziemi za linią punktową rywala. Samo w sobie nie zapewniało ono jednak punktów, a jedynie liczyło się jako jedna czwarta field goala. Po takim zagraniu drużyna mogła spróbować kopnąć piłkę na bramkę bezpośrednio z miejsca przyłożenia albo wykonać tzw. punt-out, który polegał na wykopaniu piłki do kolegi z zespołu, który po jej złapaniu zyskiwał szansę na oddanie kopu na bramkę z lepszej pozycji.

Z biegiem lat zmieniano punktację oraz zasady przyznawania przyłożenia:

• W 1881 roku w przypadku remisu kopnięcie po przyłożeniu miało większą wagę niż field goal.
• W 1882 roku cztery przyłożenia stały się ważniejsze niż jeden field goal, a dwa safety zaczęto traktować na równi z jednym przyłożeniem.
• W 1883 roku wprowadzono punktację liczbową, dzięki czemu przyłożenie było warte dwa punkty, a kopnięcie na bramkę po nim cztery.
• W 1884 roku zmieniono punktację i przyłożenie zaczęło być warte cztery punkty, natomiast kopnięcie po przyłożeniu dwa.
• W 1889 roku zniesiono wymóg dotknięcia piłką ziemi, dzięki czemu wystarczyło jedynie posiadanie piłki za linią bramkową.
• W 1898 roku wartość przyłożenia zwiększono do pięciu punktów, a kopnięcie po nim dawało dodatkowy punkt.
• W 1900 roku definicję przyłożenia rozszerzono o sytuacje, w których piłka stawała się martwa na linii bramkowej lub nad nią.
• W 1912 roku wartość przyłożenia zwiększono do sześciu punktów, a także wprowadzono pola punktowe, co umożliwiło zaliczanie przyłożeń po złapaniu podania w ich obrębie.

Możliwość zdobycia dwóch punktów bezpośrednio podczas podwyższenia dwupunktowego wprowadzono w futbolu akademickim NCAA w 1958 roku. Stosowano to również w American Football League w latach 1960-1969. Następnie przyjęły je rozgrywki szkół średnich w 1969 roku, a także Canadian Football League w 1975 roku oraz National Football League w 1994 roku.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

• AndrewA. Giermak AndrewA., The NFL Players Who Scored the Most Touchdowns in a Game [online], GiveMeSport, 29 stycznia 2024 [dostęp 2026-03-12] .