Traganek

Traganek
	; Traganek szerokolistny
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	bobowce
Rodzina	bobowate
Podrodzina	bobowate właściwe
Rodzaj	traganek
	Nazwa systematyczna
	Astragalus L.; Sp. Pl. 755. 1 Mai 1753
	Typ nomenklatoryczny
	Astragalus christianus L.
Synonimy
	Aragallus Necker ex E. L. Greene;
	Aragallus Necker ex E. L. Greene;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Traganek (Astragalus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych (motylkowatych). Obejmuje ok. 2500 gatunków głównie bylin i krzewów, występujących w Europie, Azji, Afryce i Ameryce. Rośliny z tego rodzaju cechują się pierzastymi liśćmi i barwnymi kwiatami. Na terenie Polski występuje ok. 10 gatunków, z których najczęściej spotykany jest traganek szerokolistny, wykorzystywany do parzenia herbat ziołowych. Niektóre gatunki z Azji zachodniej (sekcja Tragantha) dostarczają tragakanty – żywicy stosowanej w kosmetyce i przemyśle spożywczym. Część gatunków jest trująca ze względu na akumulowanie selenu. Gatunki z tego rodzaju występują na terenach trawiastych, na stepach i preriach, w zaroślach, w suchych i widnych lasach, na terenach skalistych w górach.

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj bardzo zróżnicowany i odgrywający istotną rolę w składzie flor wielu obszarów na półkuli północnej. Występuje na wszystkich kontynentach tej półkuli, poza tym także w Ameryce Południowej. Największe zróżnicowanie osiąga w centralnej i zachodniej Azji. W Turcji rośnie 370 gatunków, w całej Europie – 133 (w tym w Polsce 10 gatunków), w Chinach jest ich ponad 400, w Kazachstanie – ponad 300. Na obu kontynentach amerykańskich występuje w sumie około 500 gatunków, z czego np. w Arizonie – 72 (najbardziej zróżnicowany rodzaj w tym stanie), a w Chile także ok. 70.

Gatunki flory Polski

traganek duński (Astragalus danicus Retz.)
traganek długokwiatowy (Astragalus onobrychis L.)
traganek jasny (Astragalus australis (L.) Lam.)
traganek piaskowy (Astragalus arenarius L.)
traganek pęcherzykowaty (Astragalus cicer L.)
traganek szerokolistny (Astragalus glycyphyllos L.)
traganek wytrzymały (Astragalus frigidus (L.) A. Gray)
traganek zwisłokwiatowy (Astragalus penduliflorus Lam.)
traganek beocki (Astragalus boeticus L.) – efemerofit

Morfologia

Pokrój: Krzewy i byliny (także rozetowe), rzadziej rośliny jednoroczne i półkrzewy, zwykle o wysokości nieprzekraczającej 1 m. U wielu gatunków cierniste, nagie lub owłosione. Włoski pojedyncze, rozwidlone symetrycznie lub asymetrycznie.
Liście: Nieparzysto lub parzysto pierzaste, z parami listków naprzeciwległych, czasem zakończone cierniem. Liście osadzone skrętolegle lub rzadko w okółkach. Przylistki są zielone lub błoniaste, wolne lub zrośnięte z ogonkiem, nierzadko pochwiasto obrastające łodygę.
Kwiaty: Motylkowe, zebrane w ciasne lub luźne grona siedzące lub osadzone na długich szypułach. Kielich zrosłodziałkowy, krótko lub długo cylindryczny, powstający z 5 działek równych lub różnych długością. Płatki korony nierówne i zróżnicowane. Górny płatek tworzy żagielek, ma brzegi odgięte do tyłu. Dwa boczne płatki tworzą zaokrąglone skrzydełka otulające dolny płatek tworzący łódeczkę skrywającą pręciki i słupek. Dziewięć pręcików jest zrośniętych w rurkę, pojedynczy, najwyższy jest wolny. Słupek pojedynczy z zalążnią górną.
Owoce: Strąki o bardzo zmiennym kształcie. Ściany błoniaste, skórzaste lub twarde i wówczas owoc przypomina orzech. Nasiona nerkowate.

Systematyka

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l. W obrębie podrodziny należy do plemienia Galegeae, podplemienia Astragalinae.

Wykaz gatunków

Osobny artykuł: Lista gatunków z rodzaju traganek.

Według The Plant List w obrębie tego rodzaju rozróżniono 2455 gatunków, natomiast kolejnych 1549 taksonów ma status gatunków niepewnych.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-26] (ang.).
1 2 Astragalus. [w:] Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2009-01-21].
1 2 Astragalus. The Plant List. [dostęp 2014-02-11]. (ang.).
1 2 3 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 38, ISBN 978-83-62975-45-7 .
1 2 3 4 5 6 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 128. ISBN 0-333-74890-5.
1 2 3 4 5 6 Langran Xu & Dietrich Podlech: Astragalus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-04-10].
↑ Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 232-234. ISBN 83-7079-778-4.
↑ Karl Reiche: La flore de Chile. eFloras.org. s. 78-79. [dostęp 2014-04-10]. (hiszp.).
↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-26] (ang.).

[ing-3] 1 2 Astragalus. [w:] Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2009-01-21].

[theplantlist-4] 1 2 Astragalus. The Plant List. [dostęp 2014-02-11]. (ang.).

[checklist-5] 1 2 3 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 38, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[philips-6] 1 2 3 4 5 6 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 128. ISBN 0-333-74890-5.

[china-7] 1 2 3 4 5 6 Langran Xu & Dietrich Podlech: Astragalus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-04-10].

[encyk-8] Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 232-234. ISBN 83-7079-778-4.

[9] Karl Reiche: La flore de Chile. eFloras.org. s. 78-79. [dostęp 2014-04-10]. (hiszp.).

[10] Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].