Trawniak

Trawniak
Akodon
Meyen, 1833
Ilustracja
Trawniak białobrzuchy (A. albiventer)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

gryzonie

Podrząd

Supramyomorpha

Infrarząd

myszokształtne

Nadrodzina

myszowe

Rodzina

chomikowate

Podrodzina

bawełniaki

Plemię

Akodontini

Rodzaj

trawniak

Typ nomenklatoryczny

Akodon boliviensis Meyen, 1833

Gatunki

45 gatunków (w tym 3 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Trawniak (Akodon) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 60–158 mm, długość ogona 46–110 mm, długość ucha 8–20 mm, długość tylnej stopy 17–29 mm; masa ciała 10–70 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1833 roku pruski botanik, lichenolog i zoolog Franz Meyen w artykule zatytułowanym Wkład w zoologię, zebrany podczas podróży dookoła świata, opublikowanym w czasopiśmie „Nova acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosum”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) trawniak boliwijski (A. boliviensis).

Etymologia

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiary Status
IUCN
 Akodon mollis O. Thomas, 1894 trawniak puszysty 3 podgatunki Andy w Ekwadorze i północno-zachodnim Peru (izolowana populacja na południu); prawdopodobnie skrajnie południowa Kolumbia; zakres wysokości: powyżej 2000 m n.p.m. DC: 8,1–11,3 cm
DO: 5,5–9,2 cm
MC: 19–32 g		  LC 
Akodon affinis (J.A. Allen, 1912) trawniak kolumbijski gatunek monotypowy endemit Kolumbii: zachodnie Andy; zakres wysokości: 1800–2800 m n.p.m. DC: około 8,4 cm
DO: około 6,5 cm
MC: brak danych		  LC 
Akodon aerosus O. Thomas, 1913 trawniak wyżynny gatunek monotypowy wschodnie zbocza Andów od południowej Kolumbii do środkowego Peru; zakres wysokości: 1200–2400 m n.p.m. DC: 9,6–11,9 cm
DO: 7–8,6 cm
MC: brak danych		  LC 
Akodon baliolus Osgood, 1915 gatunek monotypowy zachodnie Andy od południowo-wschodniego Peru (Cuzco) do środkowej Boliwii (Cochabamba) DC: 9,6–11,9 cm
DO: 7–8,6 cm
MC: brak danych		  NE 
Akodon orophilus Osgood, 1913 trawniak inkaski gatunek monotypowy endemit Peru: wschodnie zbocza Andów na wschód od rzeki Marañón (Amazonas i północne San Martín); zakres wysokości: 1900–2860 m n.p.m. DC: 9,5–11 cm
DO: 7,4–10 cm
MC: brak danych		  LC 
Akodon josemariarguedasi Jiménez, Pacheco & Vivas, 2013 gatunek monotypowy endemit Peru: na południe od rzeki Huallaga w Huánuco; zakres wysokości: 2900–3800 m n.p.m. DC: około 10 cm
DO: około 8,9 cm
MC: brak danych		  NE 
Akodon juninensis Myers, J.L. Patton & M.F. Smith, 1990 trawniak juniński gatunek monotypowy endemit Peru: zachodnie i wschodnie zbocza Andów; zakres wysokości: 2700–3800 m n.p.m. DC: około 9,7 cm
DO: około 6,2 cm
MC: brak danych		  LC 
Akodon subfuscus Osgood, 1944 trawniak punański 2 podgatunki Altiplano i andyjskie zbocza od południowego Peru do środkowej Boliwii; zakres wysokości: 1900–2500 m n.p.m. DC: 8–9,2 cm
DO: 6,4–6,8 cm
MC: około 21 g		  LC 
Akodon torques (O. Thomas, 1917) trawniak mgielny gatunek monotypowy endemit Peru: wschodnie andyjskie lasy mgliste; zakres wysokości: 2000–3800 m n.p.m. DC: około 10,4 cm
DO: około 9,1 cm
MC: brak danych		  LC 
Akodon surdus O. Thomas, 1917 trawniak cichy gatunek monotypowy endemit Peru: obszar Machu Picchu (Cuzco); zakres wysokości: 600–2000 m n.p.m. DC: około 11 cm
DO: około 8 cm
MC: brak danych		  VU 
Akodon kotosh Jiménez & Pacheco, 2016 gatunek monotypowy endemit Peru: Cordillera de Carpish (Huánuco); zakres wysokości: powyżej 2400 m n.p.m. DC: 9,8–12,2 cm
DO: 7,1–10 cm
MC: brak danych		  NE 
 Akodon albiventer O. Thomas, 1897 trawniak białobrzuchy gatunek monotypowy południowo-wschodnie Peru, południowo-zachodnia Boliwia, skrajnie północno-wschodnie Chile i północno-zachodnia Argentyna; zakres wysokości: 2350–4500 m n.p.m. DC: 8,6–10,9 cm
DO: 6,9–7,7 cm
MC: 21–36 g		  LC 
Akodon boliviensis Meyen, 1833 trawniak boliwijski gatunek monotypowy południowo-wschodnie Peru przez środkową Boliwię do północno-zachodniej Argentyny; zakres wysokości: 3700–5000 m n.p.m. DC: około 9 cm
DO: około 6,5 cm
MC: około 23 g		  LC 
Akodon lindberghi Hershkovitz, 1990 trawniak reliktowy gatunek monotypowy endemit Brazylii: Cerrado (Goiás i Dystrykt Federalny) i Mata Atlântica (Minas Gerais i Rio de Janeiro; zakres wysokości: 550–1500 m n.p.m. DC: 6,7–9,3 cm
DO: 4,9–7,4 cm
MC: 11–31 g		  DD 
Akodon cursor (Winge, 1887) trawniak biegający gatunek monotypowy endemit Brazylii: od Paraíba na południe do Parana; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m. DC: 11,5–12 cm
DO: 9–9,3 cm
MC: 43–54 g		  LC 
Akodon montensis O. Thomas, 1913 trawniak galeriowy gatunek monotypowy południowo-wschodnia i południowa Brazylia, środkowy i wschodni Paragwaj oraz północno-wschodnia Argentyna; zakres wysokości: powyżej 800 m n.p.m. DC: 10,3–11 cm
DO: 8,4–9 cm
MC: 23–29 g		  LC 
Akodon lutescens J.A. Allen, 1901 trawniak płaskowyżowy gatunek monotypowy wschodnie zbocza Andów od południowo-wschodniego Peru do środkowo-zachodniej Boliwii; zakres wysokości: 1130–4560 m n.p.m. DC: około 8 cm
DO: około 8,9 cm
MC: 10–20 g		  LC 
Akodon mimus (O. Thomas, 1901) trawniak kordylierski gatunek monotypowy wschodnie zbocza Andów od południowo-wschodniego Peru (Puno) do środkowej Boliwii (Santa Cruz); zakres wysokości: 2000–3700 m n.p.m. DC: około 9,7 cm
DO: około 9,4 cm
MC: brak danych		  LC 
Akodon kofordi Myers & J.L. Patton, 1989 trawniak peruwiański gatunek monotypowy wschodnie zbocza Andów od południowo-wschodniego Peru do środkowo-zachodniej Boliwii; zakres wysokości: 1800–3700 m n.p.m. DC: około 9,6 cm
DO: około 7,8 cm
MC: brak danych		  LC 
Akodon fumeus O. Thomas, 1902 trawniak przydymiony gatunek monotypowy wschodnie zbocza Andów w skrajnie południowo-wschodnim Peru (Puno), Boliwii i północno-zachodniej Argentynie (Salta i Jujuy); zakres wysokości: 700–3800 m n.p.m. DC: 9,5–10,8 cm
DO: 7,8–9,5 cm
MC: brak danych		  LC 
Akodon dayi Osgood, 1916 trawniak ciemny gatunek monotypowy endemit Bolwii: Pando do zachodnio-środkowego Santa Cruz; zakres wysokości: 250–2450 m n.p.m. DC: 11–13,4 cm
DO: 7,5–8,4 cm
MC: 26–41 g		  LC 
Akodon siberiae Myers & Patton, 1989 trawniak górski gatunek monotypowy endemit Boliwii: las mglisty Siberia (Cochabamba i zachodnie Santa Cruz); zakres wysokości: 1800–3100 m n.p.m. DC: 9,3–11,2 cm
DO: 7,7–10,1 cm
MC: 21–31 g		  NT 
Akodon caenosus O. Thomas, 1918 gatunek monotypowy południowo-środkowa Boliwia do północno-zachodniej Argentyny; zakres wysokości: 400–3100 m n.p.m. DC: 7,8–9,4 cm
DO: 4,6–7,5 cm
MC: 10,5–27 g		  DD 
Akodon pervalens O. Thomas, 1925 trawniak samotny gatunek monotypowy endemit Boliwii: znany z kilku miejsc w Chuquisaca i Tarija; zakres wysokości: 900–2100 m n.p.m. DC: około 11,6 cm
DO: około 9,3 cm
MC: brak danych		  DD 
Akodon simulator O. Thomas, 1916 trawniak szarobrzuchy gatunek monotypowy południowa Boliwia (Tarija) i północno-zachodnia Argentyna (Jujuy, Salta, Tucumán, Catamarca i La Rioja; zakres wysokości: 400–3000 m n.p.m. DC: 9,3–12,5 cm
DO: 6,1–9,1 cm
MC: 18,5–56 g		  LC 
Akodon budini (O. Thomas, 1918) trawniak andyjski gatunek monotypowy wschodnie zbocza Andów w południowo-środkowej Boliwii i północno-zachodniej Argentynie; zakres wysokości: 800–2800 m n.p.m. DC: 11,4–11,8 cm
DO: 5,2–8,5 cm
MC: 22–43 g		  LC 
Akodon varius O. Thomas, 1902 trawniak zmienny gatunek monotypowy endemit Boliwii: wschodnie zbocza Andów; zakres wysokości: 365–3200 m n.p.m. DC: 10,5–11,8 cm
DO: 8–11 cm
MC: 18–32 g		  DD 
Akodon mystax Hershkovitz, 1998 trawniak eremicki gatunek monotypowy endemit Brazylii: znany tylko z miejsca typowego (zachodnie zbocze góry Caparaó, Minas Gerais); zakres wysokości: powyżej 1800 m n.p.m. DC: 6,6–10,1 cm
DO: 4,8–7,6 cm
MC: brak danych		  DD 
Akodon paranaensis A.U. Christoff, Fagundes, I.J. Sbalqueiro, Mattevi & Yonenaga-Yassuda, 2000 trawniak parański gatunek monotypowy południowo-wschodnia i południowa Brazylia, wschodni Paragwaj i północno-wschodnia Argwentyna (Misiones); zakres wysokości: 900–1800 m n.p.m. DC: 8,8–12,5 cm
DO: 6–9,2 cm
MC: 39–42 g		  LC 
Akodon sanctipaulensis Hershkovitz, 1990 trawniak skryty gatunek monotypowy endemit Brazylii: znany z kilku miejsc w Serra do Mar (São Paulo) DC: 7,3–10 cm
DO: 5,8–7,5 cm
MC: brak danych		  DD 
Akodon sylvanus O. Thomas, 1921 trawniak leśny gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z kilku miejsc w Serra de Santa Bárbara (południowo-wschodnie Jujuy); zakres wysokości: 900–2400 m n.p.m. DC: 8,3–11,4 cm
DO: 6,8–8,9 cm
MC: 16–35 g		  LC 
Akodon spegazzinii O. Thomas, 1897 trawniak murawowy gatunek monotypowy endemit Argentyny: wschodnie zbocza Andów od Salta do La Rioja; zakres wysokości: 400–3500 m n.p.m. DC: 6–10,3 cm
DO: 4,6–8,3 cm
MC: 13–34 g		  LC 
Akodon oenos J.K. Braun, Mares & R.A. Ojeda, 2000 trawniak winnicowy gatunek monotypowy endemit Argentyny: północno-środkowa i południowo-środkowa Mendoza; zakres wysokości: 400–3500 m n.p.m. DC: 9,8–10,7 cm
DO: 6,2–7,6 cm
MC: 19,9–34 g		  NE 
Akodon toba O. Thomas, 1921 trawniak paragwajski gatunek monotypowy południowo-wschodnia Boliwia, zachodni Paragwaj, skrajnie południowo-zachodnia Brazylia oraz północna Argentyna; zakres wysokości: powyżej 1000 m n.p.m. DC: 9,1–12,6 cm
DO: 6,7–8,5 cm
MC: 25–57 g		  LC 
 Akodon azarae (J.B. Fischer, 1829) trawniak łąkowy gatunek monotypowy wschodni i południowy Paragwaj, południowa Brazylia, północno-wschodnia i wschodnio-środkowa Argentyna oraz Urugwaj DC: 9,3–9,6 cm
DO: 6,8–8,4 cm
MC: 20–29 g		  LC 
Akodon philipmyersi Pardiñas, D’Elía, Cirignoli & Suárez, 2005 trawniak argentyński gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z 2 miejsc w południowym Misiones DC: około 9,2 cm
DO: około 6 cm
MC: około 19 g		  DD 
Akodon kadiweu Brandão, Percequillo, D’Elía, Paresque & Carmignotto, 2021 gatunek monotypowy endemit Brazylii: znany tylko z miejsca typowego (północne Serra de Bodoquena, Mato Grosso do Sul) DC: 8,4–9,7 cm
DO: 8–8,5 cm
MC: około 20 g		  NE 
Akodon reigi E.M. González, Langguth & L.F.B. de Oliveira, 1998 trawniak moczarowy gatunek monotypowy skrajnie południowa Brazylia (południowe Rio Grande do Sul) oraz północny i wschodni Urugwaj DC: 9,2–12,3 cm
DO: 8,8–9,7 cm
MC: 20–61 g		  LC 
Akodon polopi Jayat, P.E. Ortiz, Salazar-Bravo, Pardiñas & D’Elía, 2010 trawniak zawiły gatunek monotypowy endemit Argentyny: znany z kilku miejsc w Córdoba i San Luis; zakres wysokości: 1200–2250 m n.p.m. DC: 7,9–10,3 cm
DO: 5,4–8,3 cm
MC: 22–48 g		  LC 
Akodon dolores O. Thomas, 1916 trawniak smętny gatunek monotypowy endemit Argentyny: od Tucumán i Santiago del Estero na południe do północno-wschodniego Chubut DC: 10,7–11,1 cm
DO: 7,4–7,6 cm
MC: 38–43 g		  LC 
Akodon iniscatus O. Thomas, 1919 trawniak patagoński gatunek monotypowy północna Patagonia w południowo-środkowej i południowej Argentynie oraz przyległym skrajnie środkowym Chile; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m. DC: około 9,4 cm
DO: około 5,9 cm
MC: około 22 g		  LC 
Akodon diauarum Brandão, Carmignotto, Percequillo, A.U. Christoff, Mendes-Oliveira & Geise, 2022 gatunek monotypowy endemit Brazylii: północno-wschodnie Mato Grosso oraz południowa i południowo-wschodnia Pará; zakres wysokości: 100–710 m n.p.m. DC: 9,2–13,5 cm
DO: 6,3–10,2 cm
MC: 28–70 g		  NE 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  NT  – gatunek bliski zagrożenia,  VU  – gatunek narażony,  DD  – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe:

Uwagi

  1. 1 2 Niepoprawna późniejsza pisownia Akodon Meyen, 1833.
  2. ↑ Wariant pisowni Akodon Meyen, 1833.
  3. ↑ Nomen nudum.
  4. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 F. Meyen. Beiträge zur zoologie, gesammelt auf einer reise um die erde. „Nova acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosum”. 16 (2), s. 599, 1833. (niem.).
  2. ↑ J.J. von Tschudi: Untersuchungen über die Fauna Peruana. St. Gallen: Druck und verlag von Scheitlin und Zollikofer, 1845, s. 177. (niem.).
  3. ↑ Index universalis. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846, s. 5. (łac.).
  4. ↑ Ch.G.A. Giebel: Odontographie. Vergleichende Darstellung des Zahnsystemes der lebenden und fossilen Wirbelthiere. Leipzig: A. Abel, 1855, s. 48. (niem.).
  5. ↑ O. Thomas. Notes on some South-American mammals, with descriptions of new species. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth Series. 4 (21), s. 237, 1909. (ang.).
  6. ↑ O. Thomas. The grouping of the South American Muridae commonly referred to Akondon. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth series. 18 (106), s. 338, 1916. (ang.).
  7. ↑ O. Thomas. On small Mammals from Salt a and Jujuy collected by Mr. E. Budin. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 1 (2), s. 190, 1918. (ang.).
  8. ↑ M. Borchert & R.L. Hansen. Effects of flooding and wildfire on valley side wet campo rodents in central Brazil. „Revista Brasileira de Biologia”. 43, s. 237, 1983. (ang.).
  9. ↑ Agnolín i in. 2019 ↓, s. 127.
  10. 1 2 3 Agnolín i in. 2019 ↓, s. 128.
  11. 1 2 Agnolín i in. 2019 ↓, s. 137.
  12. 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 244–246. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  13. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 414–418. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  14. 1 2 3 4 5 U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 473–481. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
  15. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Akodon. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-02].
  16. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 264–267. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  17. ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 87, 1904. (ang.).
  18. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 155.
  19. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 179.
  20. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 52.
  21. 1 2 3 Jaeger 1959 ↓, s. 160.
  22. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 122.
  23. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 201.
  24. ↑ C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-05-24]. (ang.).
  25. ↑ Taxonomy: Akodon – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-05-24]. (ang.).
  26. 1 2 3 4 5 M.V. Brandão, A.P. Carmignotto, A.R. Percequillo, A.U. Christoff, A.C. Mendes-Oliveira & L. Geise. A new species of Akodon Meyen, 1833 (Rodentia: Cricetidae) from dry forests of the Amazonia-Cerrado transition. „Zootaxa”. 5205 (5), s. 401–435, 2022. (ang.).
  27. ↑ J.S. Zijlstra, Akodon Meyen, 1833, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-10-07] (ang.).
  28. ↑ H. Winge: Jordfundne og nulevende Gnavere (Rodentia) fra Lagoa Santa, Minas Geraes, Brasilian. Med Udsigt over Gnavernes indbyrdes Slægtskab. Kjøbenhavn: F. Dreyer, 1887, s. 27, seria: E Museo Lundii 1 (3). (duń.).
  29. ↑ Reig 1987 ↓, s. 379.
  30. ↑ Reig 1987 ↓, s. 383.

Bibliografia