Trening autogenny Schultza (gr. auto „sam”, genesis „powstanie”) – technika relaksacji neuromięśniowej opracowana przez niemieckiego psychiatrę Johanna Heinricha Schultza w latach 30. XX w.2, oparta na autosugestii i pasywnej koncentracji, której celem jest wywołanie stanu podobnego do głębokiego relaksu i wewnętrznej medytacji.
System treningu został po raz pierwszy przedstawiony w 1926 jako „autogenne ćwiczenia organów” i opublikowany jako Das Autogene Training w 1932. Schultz inspirował się obserwacjami bodźców wprowadzających w stan hipnotyczny, szczególnie odczucia ciężaru i ciepła w kończynach. Uczeń Schultza – Dr Wolfgang Luthe – rozpowszechnił metodę w krajach anglojęzycznych, publikując Autogenic Therapy (1959–69). W Polsce istotny wkład w popularyzację techniki wniósł Jerzy Aleksandrowicz z Collegium Medicum UJ.
Trening autogenny składa się z sześciu sformułowanych, stopniowych formuł autosugestywnych stosowanych w następującej kolejności
Ćwiczenia wprowadzane są etapami (3–5 min uczucie ciężaru, potem kolejne etapy do 15–20 min). Centralne są postawa bierno-aktywna, koncentracja na doznaniach ciała i akceptacja procesu.
Udowodniono korzyści w:
Trening autogenny wywołuje tzw. reakcję relaksacyjną: spadek napięcia mięśniowego, obniżenie ciśnienia, zmniejszenie aktywacji układu współczulnego i poprawę nastroju.
Badania nie wykazały istotnych działań niepożądanych; rzadko pojawiają się krótkie „rozładowania autogenne” sensoryczne, które zwykle nie wymagają interwencji. Zgodnie z wytycznymi VA i NHS, techniki należy prowadzić przez przeszkolonego specjalistę.
Zaleca się prowadzenie przez przeszkolonych psychologów lub lekarzy. Nie zaleca się stosowania AT jako jedynej metody w ciężkich zaburzeniach psychicznych (np. psychoza).