Triboliini

	Triboliini
	Gistel, 1848
	Okres istnienia: miocen–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Trojszyk gryzący
	; Czarnuch ryżowiec
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Nadrodzina	czarnuchy
Rodzina	czarnuchowate
(bez rangi)	Tenebrioniformes
Podrodzina	mącznikowate
Plemię	Triboliini
Synonimy
	Triboliidae Gistel, 1848;
	Triboliidae Gistel, 1848;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Triboliini – plemię chrząszczy z rzędu z rodziny czarnuchowatych i podrodziny mącznikowatych.

Morfologia

Chrząszcze o ciele długości od 2 do 6 mm, w zarysie szeroko-owalnym do podługowato-owalnego z mniej lub bardziej równoległymi bokami. Mogą być od grzbietobrzusznie spłaszczonych przez lekko z wierzchu wypukłe aż po niemal walcowate. Oskórek jest nagi. Ubarwienie najczęściej bywa brązowe do czarniawego.

Głowa jest mniej lub bardziej prognatyczna, nie pochylona mocno ku dołowi. Oczy mają przednie brzegi wykrojone występami policzków i wskutek tego kształt ich jest nerkowaty. Czułki są stosunkowo krótkie i po rozprostowaniu ku tyłowi nie osiągają tylnej krawędzi przedtułowia. Ich człony stają się ku szczytowi czułka stopniowo coraz większe albo występuje wyraźnie wyodrębniona buławka. Sensilla (narządy zmysłowe) na czułkach są zwykle proste, szczecinkowate, raczej rzadko spotyka się w tej grupie sensilla złożone. Miejsca osadzenia czułków nie są wyniesione. Aparat gębowy ma poprzeczną wargę górną, a błona oddzielająca ją od nadustka nie jest odsłonięta. Głaszczki szczękowe cechują się wrzecionowatym członem ostatnim. Korpotentorium jest płaskie do przeciętnie sklepionego.

Pokrywy mają po dziewięć rzędów i jeden rządek przytarczkowy. Podgięcia brzegów sięgają aż po szczyty pokryw. Skrzydła tylne pozbawione są załamania pośrodkowego, a błona wierzchołkowa zajmuje około 2/5 ich długości. Przedbiodrowa część przedpiersia jest długa. Panewki bioder przednich są od zewnątrz otwarte, natomiast od wewnątrz mogą być zamknięte. Panewki bioder środkowych są otwarte lub zamknięte wentrytami. Odnóża są pozbawione modyfikacji do grzebania w glebie. Stopy tylnej pary są czteroczłonowe, a pozostałych pięcioczłonowe. Przedwierzchołkowe człony stóp mają nieco kopułkowaty kształt.

Odwłok ma odkryte błony międzysegmentalne między widocznymi sternitami trzecim i czwartym oraz czwartym i piątym. Między siódmym a ósmym segmentem uchodzą zbiorniki gruczołowe. Genitalia samca mają edeagus nieobrócony. U samicy pochwa może zawierać skleryty. Pokładełko ma nie krótsze od paraproktów koksyty mniej lub bardziej wyraźnie podzielone na cztery zbliżone rozmiarami płaty oraz niewielkie, bocznie umieszczone gonostyliki

Rozprzestrzenienie

Plemię kosmopolityczne. W krainie palearktycznej stwierdzono 16 gatunków z czterech rodzajów. Z Polski wykazano 6 gatunków należących do rodzajów trojszyk i Latheticus.

Taksonomia i ewolucja

Takson rangi ponadrodzajowej od rodzaju Tribolium wprowadził jako pierwszy Johannes N.F.X. Gistel w 1848 roku pod nazwą Triboliidae.

Do plemienia zalicza się 10 rodzajów:

Aesymnus Champion, 1886
Hypogena Dejean, 1834
Latheticus Waterhouse, 1880
Lyphia Mulsant et Rey, 1825
Metulosonia Bates, 1873
Mycotrogus Horn, 1870
Platybolium Blair, 1938
Spelaebiosis Bousquet et Bouchard, 2018
Tribolium MacLeay, 1825 – trojszyk
Xenogloeus Wollaston, 1861

W zapisie kopalnym plemię znane jest od miocenu.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Eric G. Matthews, John F. Lawrence: 36. Tenebrionidae Latreille, 1802. W: Adam Ślipiński, John F. Lawrence: Australian Beetles. Volume 2. Archostemata, Myxophaga, Adephaga, Polyphaga (part). CSIRO Publishing, 2019, s. 582–662. ISBN 978-0-643-09730-8.
1 2 3 4 5 6 Rolf L.R.L. Aalbu Rolf L.R.L. i inni, 106. Tenebrionidae, [w:] Ross H.R.H. Arnett jr. i inni red., American Beetles, Volume II: Polyphaga: Scarabaeoidea through Curculionoidea, CRC Press, Taylor & Francis Group, 2002, s. 463–509, ISBN 978-0849309540 .
1 2 3 4 5 6 7 8 Eric G.E.G. Matthews Eric G.E.G., John F.J.F. Lawrence John F.J.F., PatriceP. Bouchard PatriceP., Warren E.W.E. Steiner Warren E.W.E., jr., AdamA. Ślipiński AdamA., Tenebrionidae Latreille, 1802, [w:] Richard A.B.R.A.B. Leschen, Rolf G.R.G. Beutel, John F.J.F. Lawrence (red.), Handbook of zoology. Volume IV. Arthropoda: Insecta. Part 38. Coleoptera, beetles. Volume 2: Morphology and Systematics (Elateroidea, Bostrichiformia, Cucujiformia partim), Berlin, New York: Walter de Gruyter, s. 574–658, ISBN 978-3-11-019075-5 .
↑ I. Löbl, A. Smetana: Catalogue of Palearctic Coleoptera. Vol. 5: Tenebrionoidea. Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2008, s. 301–302. ISBN 87-88757-84-6.
↑ PatriceP. Bouchard PatriceP. i inni, Family-group names in Coleoptera (Insecta), „ZooKeys”, 88, 2011, s. 1–972, DOI: 10.3897/zookeys.88.807 .
1 2 tribus Triboliini Gistel, 1848. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2026-11-03].

[aub-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Eric G. Matthews, John F. Lawrence: 36. Tenebrionidae Latreille, 1802. W: Adam Ślipiński, John F. Lawrence: Australian Beetles. Volume 2. Archostemata, Myxophaga, Adephaga, Polyphaga (part). CSIRO Publishing, 2019, s. 582–662. ISBN 978-0-643-09730-8.

[amb-2] 1 2 3 4 5 6 Rolf L.R.L. Aalbu Rolf L.R.L. i inni, 106. Tenebrionidae, [w:] Ross H.R.H. Arnett jr. i inni red., American Beetles, Volume II: Polyphaga: Scarabaeoidea through Curculionoidea, CRC Press, Taylor & Francis Group, 2002, s. 463–509, ISBN 978-0849309540 .

[hoz-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 Eric G.E.G. Matthews Eric G.E.G., John F.J.F. Lawrence John F.J.F., PatriceP. Bouchard PatriceP., Warren E.W.E. Steiner Warren E.W.E., jr., AdamA. Ślipiński AdamA., Tenebrionidae Latreille, 1802, [w:] Richard A.B.R.A.B. Leschen, Rolf G.R.G. Beutel, John F.J.F. Lawrence (red.), Handbook of zoology. Volume IV. Arthropoda: Insecta. Part 38. Coleoptera, beetles. Volume 2: Morphology and Systematics (Elateroidea, Bostrichiformia, Cucujiformia partim), Berlin, New York: Walter de Gruyter, s. 574–658, ISBN 978-3-11-019075-5 .

[cpc-4] I. Löbl, A. Smetana: Catalogue of Palearctic Coleoptera. Vol. 5: Tenebrionoidea. Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2008, s. 301–302. ISBN 87-88757-84-6.

[Bouchardetal11-5] PatriceP. Bouchard PatriceP. i inni, Family-group names in Coleoptera (Insecta), „ZooKeys”, 88, 2011, s. 1–972, DOI: 10.3897/zookeys.88.807 .

[biolib-6] 1 2 tribus Triboliini Gistel, 1848. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2026-11-03].