Trimerellida

Trimerellida – wymarły rząd ramienionogów, znany z ordowiku i syluru.

Charakterystyka

Trimerellida należą do podtypu Craniiformea. Ich muszla zbudowana była z węglanu wapnia, najprawdopodobniej z aragonitu, co jest jedynym takim przypadkiem wśród ramienionogów (inne ramienionogi mają muszle kalcytowe lub fosforanowe). Muszle były gruboskorupowe, najczęściej gładkie, a obie skorupki były wypukłe, choć w różnym stopniu. Nierzadko odznaczały się gigantyzmem (większymi rozmiarami niż zwykle ramienionogi, to znaczy największe trimerellidy miały do 20 cm długości). Cechą charakterystyczną rzędu jest rozwój specyficznych struktur (wyniesień w tylnej części muszli, ang. platforms and vaults). W ewolucji trimerellidów ma miejsce trend do zwiększania stopnia podniesienia tych struktur nad dno pozostałej części skorupki: pierwsze rodzaje o takiej morfologii pojawiły się w kacie, a stały się dominujące w sylurze.

Trimerellidy znajdowane są zwykle w formie masowych monospecyficznych nagromadzeń, podobnych do raf, z których niektóre odpowiadają pozycji przyżyciowej tych zwierząt. U tych ramienionogów nie ma żadnych śladów obecności nóżki, nawet u młodych osobników, co oznacza, że najprawdopodobniej za życia ich muszle spoczywały wolno na dnie morza, dziobem do dołu.

Rząd Trimerellida Gorjansky & Popov, 1985 obejmuje jedną nadrodzinę Trimerelloidea Davidson & King, 1872 z 24 rodzajami.

Galeria

Sylurska Trimerella ohioensis Meek, 1871 – ośródka: widoczne odciski platformy w tylnej części muszli (po prawej stronie zdjęcia)
Sylurski trimerellid Dinobolus davidsoni (Salter, 1853) z Gotlandii, widok muszli od strony skorupki grzbietowej
Dinobolus davidsoni, widok muszli od strony skorupki brzusznej

Rozmieszczenie

Trimerellidy znane są od sandbu (późnego ordowiku) do ludlowu. Ich centrum różnorodności znajdowało się na obszarach, odpowiadających dziś Kazachstanowi, południowym Chinom i Australii. Stamtąd w karadoku rozprzestrzeniły się w inne regiony, w tym na szelfy paleokontynentu Baltiki.

Trimerellidy były ograniczone do ówczesnej strefy tropikalnej (między 30° paleoszerokości geograficznej północnej i południowej).

Przypisy

↑ ValdarV. Jaanusson ValdarV., Fossil brachiopods with probable aragonitic shell, „Geologiska Föreningen i Stockholm Förhandlingar”, 88 (2), 1966, s. 279–281, DOI: 10.1080/11035896609448352, ISSN 0016-786X [dostęp 2025-01-07] .
1 2 3 4 5 6 7 8 DiD. Chen DiD., BingB. Huang BingB., YvesY. Candela YvesY., Evolutionary trends in trimerellid brachiopods, „Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology”, 617, 2023, s. 111472, DOI: 10.1016/j.palaeo.2023.111472, ISSN 0031-0182 [dostęp 2025-01-04] .
1 2 3 4 L.E.L.E. Popov L.E.L.E., L.E.L.E. Holmer L.E.L.E., Trimerellida, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology. Part H: Brachiopoda (Revised), Vol. 2, Boulder, Colorado–Lawrence, Kansas: Geol. Society of America–Univ. of Kansas, 2000, s. 184–192 .
1 2 Lars EL.E. Holmer Lars EL.E., Leonid E.L.E. Popov Leonid E.L.E., Michael G.M.G. Bassett Michael G.M.G., Order Trimerellida (Brachiopoda, Craniformea): Origin, Radiation, and Extinction, „The Paleontological Society Special Publications”, 8, s. 175, DOI: 10.1017/S2475262200001775 .
↑ LindaL. Hints LindaL., JiayuJ. Rong JiayuJ., Discovery of trimerellide brachiopod Gasconsia from the Ordovician of Estonia, „Estonian Journal of Earth Sciences”, 73 (2), s. 124–133, ISSN 1736-4728 [dostęp 2025-01-04] (ang.).
↑ John MasonJ.M. Clarke John MasonJ.M., RudolfR. Ruedemann RudolfR., Guelph fauna in the State of New York, Albany: University of the State of New York, 1903 [dostęp 2025-01-04] .
↑ Barry D.B.D. Webby Barry D.B.D., Ian G.I.G. Percival Ian G.I.G., Ordovician trimerellacean brachiopod shell beds, „Lethaia”, 16 (3), 1983, s. 215–232, DOI: 10.1111/j.1502-3931.1983.tb00659.x, ISSN 1502-3931 [dostęp 2025-01-04] (ang.).
↑ ГорянскийГ. В.Ю. ГорянскийГ., ПоповП. Л.Е. ПоповП., Морфология, систематическое положение и происхождение беззамковых брахиопод с карбонатной раковиной, „Палеонтологический Журнал”, 1985 (3), 1985, s. 3–14 .
↑ Th.T. Davidson Th.T., W.W. King W.W., Remarks on the genera Trimerella, Dinobolus and Monomerella, „Geological Magazine”, 9, 1872, s. 442–445, DOI: 10.1017/S0016756800465404 .

[1] ValdarV. Jaanusson ValdarV., Fossil brachiopods with probable aragonitic shell, „Geologiska Föreningen i Stockholm Förhandlingar”, 88 (2), 1966, s. 279–281, DOI: 10.1080/11035896609448352, ISSN 0016-786X [dostęp 2025-01-07] .

[:1-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 DiD. Chen DiD., BingB. Huang BingB., YvesY. Candela YvesY., Evolutionary trends in trimerellid brachiopods, „Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology”, 617, 2023, s. 111472, DOI: 10.1016/j.palaeo.2023.111472, ISSN 0031-0182 [dostęp 2025-01-04] .

[:2-3] 1 2 3 4 L.E.L.E. Popov L.E.L.E., L.E.L.E. Holmer L.E.L.E., Trimerellida, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology. Part H: Brachiopoda (Revised), Vol. 2, Boulder, Colorado–Lawrence, Kansas: Geol. Society of America–Univ. of Kansas, 2000, s. 184–192 .

[:0-4] 1 2 Lars EL.E. Holmer Lars EL.E., Leonid E.L.E. Popov Leonid E.L.E., Michael G.M.G. Bassett Michael G.M.G., Order Trimerellida (Brachiopoda, Craniformea): Origin, Radiation, and Extinction, „The Paleontological Society Special Publications”, 8, s. 175, DOI: 10.1017/S2475262200001775 .

[5] LindaL. Hints LindaL., JiayuJ. Rong JiayuJ., Discovery of trimerellide brachiopod Gasconsia from the Ordovician of Estonia, „Estonian Journal of Earth Sciences”, 73 (2), s. 124–133, ISSN 1736-4728 [dostęp 2025-01-04] (ang.).

[6] John MasonJ.M. Clarke John MasonJ.M., RudolfR. Ruedemann RudolfR., Guelph fauna in the State of New York, Albany: University of the State of New York, 1903 [dostęp 2025-01-04] .

[7] Barry D.B.D. Webby Barry D.B.D., Ian G.I.G. Percival Ian G.I.G., Ordovician trimerellacean brachiopod shell beds, „Lethaia”, 16 (3), 1983, s. 215–232, DOI: 10.1111/j.1502-3931.1983.tb00659.x, ISSN 1502-3931 [dostęp 2025-01-04] (ang.).

[8] ГорянскийГ. В.Ю. ГорянскийГ., ПоповП. Л.Е. ПоповП., Морфология, систематическое положение и происхождение беззамковых брахиопод с карбонатной раковиной, „Палеонтологический Журнал”, 1985 (3), 1985, s. 3–14 .

[9] Th.T. Davidson Th.T., W.W. King W.W., Remarks on the genera Trimerella, Dinobolus and Monomerella, „Geological Magazine”, 9, 1872, s. 442–445, DOI: 10.1017/S0016756800465404 .