Trimezia

Trimezia
Ilustracja
Trimezia martinicensis
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

szparagowce

Rodzina

kosaćcowate

Rodzaj

Trimezia

Nazwa systematyczna
Trimezia Salisbury ex Herbert
Edwards's Bot. Reg. 30 Misc. 88. (1844)
Typ nomenklatoryczny

T. meridensis Herbert
≡ Trimezia martinicensis (Jacq.) Herb.

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Trimezia Salisb. ex Herb. – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae), obejmujący 75 gatunków występujących w Meksyku i na Florydzie w Ameryce Północnej, w Ameryce Środkowej oraz w północnej i zachodniej Ameryce Południowej sięgając do Argentyny, Urugwaju i Paragwaju. Kilka gatunków (Trimezia martinicensis, T. northiana i T. steyermarkii) zostało introdukowanych poza obszarem naturalnego występowania, m.in. na Hawaje, Jamajkę, Mauritius, Portoryko i Reunion oraz na Półwysep Malajski.

Morfologia

T. juncifolia
Pokrój
Małe i duże wieloletnie rośliny zielne, wiecznie zielone lub przechodzące okres spoczynku.
Pędy
Podziemne, wyprostowane kłącze czasem pokryte brązowawymi, mięsistymi lub czasami kleistymi pozostałościami starych nasad liści. Pęd kwiatostanowy wyprostowany, prosty lub rozgałęziony, czasami spłaszczony.
Liście
Liście odziomkowe, o długości do 30 cm, zebrane po 4–6 w dwurzędowy wachlarz. Blaszki liściowe lancetowate do równowąskich lub okrągłych na przekroju.
Kwiaty
Rośliny tworzą od 4 do 5 kwiatów, ale zwykle tylko jeden jest otwarty. Kwiaty wyrastają z kilku pochwiastych liści przykwiatowych. Listki okwiatu położone w zewnętrznym okółku są zwykle jasnożółte z kilkoma brązowymi plamkami i innymi wzorami u nasady, zaokrąglone, wolne, o długości do 2,5 cm i o połowę mniejszej szerokości. Listki położone w wewnętrznym okółku są znacznie węższe i krótsze, o różnych odcieniach żółtego i brązowego, pasiaste, wygięte w dół, z elajoforami w dolnej połowie, częściowo zakrytymi fałdami. Trzy pręciki wzniesione, otaczające słupek. Nitki pręcików wolne, zgrubiałe w dolnej części, powyżej smukłe. Pylniki przyrośnięte do łatek szyjki słupka. Szyjka słupka rozwidlająca się na trzy łatki, każda zakończona parą zaostrzonych grzebieni oraz odosiowo i poprzecznie położonym znamieniem lub dwuklapowa to ściętej.
Owoce
Torebki kuliste do cylindrycznych, ścięte, zawierające kanciaste nasiona.

Biologia

Rozwój
Geofity ryzomowe. Kwitną przez długi okres rozpoczynający się w kwietniu, przy czym większość kwiatów pojawia się na wiosnę, następne zaś sporadycznie w ciągu roku. Niektóre gatunki są żyworodne. Rozmnóżki powstają na starych kwiatostanach.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 10.

Systematyka

T. fosteriana
T. chimantensis
T. spathata

Rodzaj z plemienia Trimezieae, z podrodziny Iridoideae z rodziny kosaćcowatych (Iridaceae).

Wykaz gatunków

Nazewnictwo

Trimezia steyermarkii
Etymologia nazwy naukowej
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów τριες (tries – trzy) i μείζων (meizon – większy) i odnosi się do trzech listków okwiatu, położonych w zewnętrznym okółku, które są dużo większe od listków położonych w okółku wewnętrznym.
Synonimy taksonomiczne

Rośliny lecznicze

T. martinicensis stosowana jest jako środek o działaniu ściągającym. Napar z kłącza stosowany jest na grypę, skąpomocz, brak miesiączki.

Rośliny ozdobne

Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne. Nadają się do uprawy w tropikalnych szklarniach. Są ciepłolubne, wymagają temperatur nie spadających w zimę poniżej 12 stopni w nocy i wysokiej wilgotności. Rosną na glebach lekkich, utrzymujących wilgoć, bogatych w składniki odżywcze.

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-09-05] (ang.).
  3. 1 2 Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2020-09-05]. (ang.).
  4. 1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2020-09-05]. (ang.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Peter Goldblatt: Iridaceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 320-321. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 John Bryan: Bulbs. Timber Press, 2002, s. 447. ISBN 0-88192-529-2. OCLC 47756058. (ang.).
  7. ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 939, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  8. ↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2020-08-21]. (ang.).
  9. ↑ Govaerts R.: World Checklist of Selected Plant Families. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew, 2006. [dostęp 2020-09-05]. (ang.).
  10. ↑ Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology. CRC, Taylor & Francis Group, 2012, s. 3802. ISBN 978-1-4200-8044-5. OCLC 774639599. (ang.).