Trioceros

	Trioceros
	Swainson, 1839
	; Kameleon grzebieniasty (T. cristatus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Iguania
Rodzina	kameleonowate
Rodzaj	Trioceros
	Typ nomenklatoryczny
	Chamaeleo grayii Swainson, 1839 (= Chamaeleo oweni Gray, 1831)
Synonimy
	Triceros Swainson, 1839; Triceras Fitzinger, 1843; Pterosaurus Gray, 1865; Ensirostris Gray, 1865;
	Triceros Swainson, 1839; Triceras Fitzinger, 1843; Pterosaurus Gray, 1865; Ensirostris Gray, 1865;
Gatunki
	41 gatunków – zobacz opis w tekście
	41 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Trioceros – rodzaj jaszczurek z rodziny kameleonowatych (Chamaeleonidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w równikowej Afryce (Nigeria, Kamerun, Somalia, Etiopia, Sudan Południowy, Republika Środkowoafrykańska, Gwinea Równikowa, Gabon, Kongo, Demokratyczna Republika Konga, Rwanda, Burundi, Uganda, Kenia, Tanzania, Malawi, Zambia, Angola i Mozambik).

Systematyka

Etymologia

Trioceros (Triceros) i Triceras: gr. τρι- tri- „trzy-”, od τρεις treis, τρια tria „trzy”; κερας keras, κερως kerōs „róg”.
Pterosaurus: gr. πτερον pteron „skrzydło, wiosło”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Chamaeleo cristatus — Gray, 1845 (= Chamaeleon cristatus Stutchbury, 1837).
Ensirostris: łac. ensis „miecz”; -rostris „-pyski”, od rostrum „pysk”. Gatunek typowy: Ensirostris melleri Gray, 1865.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Trioceros affinis (Rüppell, 1845)
Trioceros balebicornutus (Tilbury, 1998)
Trioceros bitaeniatus (Fischer, 1884)
Trioceros camerunensis (Müller, 1909)
Trioceros chapini (De Witte, 1964)
Trioceros conirostratus (Tilbury, 1998)
Trioceros cristatus (Stutchbury, 1837) – kameleon grzebieniasty
Trioceros deremensis (Matschie, 1892)
Trioceros ellioti (Günther, 1895)
Trioceros feae (Boulenger, 1906)
Trioceros fuelleborni (Tornier, 1900)
Trioceros goetzei (Tornier, 1899)
Trioceros hanangensis Krause & Böhme, 2010
Trioceros harennae (Largen, 1995)
Trioceros hoehnelii (Steindachner, 1891) – kameleon hełmiasty
Trioceros incornutus (Loveridge, 1932)
Trioceros ituriensis (Schmidt, 1919)
Trioceros jacksonii (Boulenger, 1896) – kameleon Jacksona
Trioceros johnstoni (Boulenger, 1901)
Trioceros kinangopensis Stipala, Lutzmann, Malonza, Wilkinson, Godley, Nyamache & Evans, 2012
Trioceros kinetensis (Schmidt, 1943)
Trioceros laterispinis (Loveridge, 1932)
Trioceros marsabitensis (Tilbury, 1991)
Trioceros melleri (Gray, 1865)
Trioceros montium (Buchholz, 1874) – kameleon górski
Trioceros narraioca (Nečas, Modry & Slapeta, 2003)
Trioceros ntunte (Nečas, Modry & Slapeta, 2005)
Trioceros nyirit Stipala, Lutzmann, Malonza, Borghesio, Wilkinson, Godley & Evans, 2011
Trioceros oweni (Gray, 1831) – kameleon Owena
Trioceros perreti (Klaver & Böhme, 1992)
Trioceros pfefferi (Tornier, 1900)
Trioceros quadricornis (Tornier, 1899) – kameleon czterorogi
Trioceros rudis (Boulenger, 1906)
Trioceros schoutedeni (Laurent, 1952)
Trioceros schubotzi (Sternfeld, 1912)
Trioceros serratus (Mertens, 1922)
Trioceros sternfeldi (Rand, 1963)
Trioceros tempeli (Tornier, 1899)
Trioceros werneri (Tornier, 1899)
Trioceros wiedersheimi (Nieden, 1910)
Trioceros wolfgangboehmei Koppetsch, Nečas & Wipfler, 2021

Uwagi

↑ Wariant pisowni Trioceros Swainson, 1839.
↑ Młodszy homonim Triceras Lobarzewski, 1840 (Bacillariophyceae).
↑ Młodszy homonim Pterosaurus Fitzinger, 1843 (Agamidae).

Przypisy

↑ Swainson 1839 ↓, s. 369.
↑ Swainson 1839 ↓, s. 347.
↑ L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843. (łac.).
↑ Gray 1865 ↓, s. 467, 473.
↑ Gray 1865 ↓, s. 478.
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Trioceros. The Reptile Database. [dostęp 2025-01-21]. (ang.).
↑ R. Midtgaard: Trioceros. RepFocus. [dostęp 2023-04-10]. (ang.).
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 241.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 44.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 187.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 203.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 80.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 199.
1 2 3 Juszczyk 1986 ↓, s. 74.
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 379. ISBN 83-01-14344-4.
↑ Juszczyk 1986 ↓, s. 75.

Bibliografia

W. Swainson: The natural history of fishes, amphibians, & reptiles, or monocardian animals. Cz. 2. London: Longman, Orme, Brown, Green & Longmans, and John Taylor, 1839, s. 1–452. (ang.).
J.E. Gray. Revision of the genera and species of Chamaeleonidae, with the description of some new species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 32, s. 467–479, 1865. (ang.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).
W. Juszczyk: Gady i płazy. Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 1–267, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0043-4.

[2] Wariant pisowni Trioceros Swainson, 1839.

[4] Młodszy homonim Triceras Lobarzewski, 1840 (Bacillariophyceae).

[6] Młodszy homonim Pterosaurus Fitzinger, 1843 (Agamidae).

[CITEREFSwainson1839[https://www.biodiversitylibrary.org/item/126402#page/383/mode/1up_369]-1] Swainson 1839 ↓, s. 369.

[CITEREFSwainson1839[https://www.biodiversitylibrary.org/item/126402#page/361/mode/1up_347]-3] Swainson 1839 ↓, s. 347.

[fit-5] L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843. (łac.).

[CITEREFGray1865[https://www.biodiversitylibrary.org/page/28500796_467],_[https://www.biodiversitylibrary.org/page/28500802_473]-7] Gray 1865 ↓, s. 467, 473.

[CITEREFGray1865[https://www.biodiversitylibrary.org/page/28500807_478]-8] Gray 1865 ↓, s. 478.

[Uetz&Hallermann-9] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Trioceros. The Reptile Database. [dostęp 2025-01-21]. (ang.).

[repfocus-10] R. Midtgaard: Trioceros. RepFocus. [dostęp 2023-04-10]. (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=271_241]-11] Jaeger 1944 ↓, s. 241.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=74_44]-12] Jaeger 1944 ↓, s. 44.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=217_187]-13] Jaeger 1944 ↓, s. 187.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=233_203]-14] Jaeger 1944 ↓, s. 203.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=112_80]-15] Jaeger 1944 ↓, s. 80.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=229_199]-16] Jaeger 1944 ↓, s. 199.

[CITEREFJuszczyk198674-17] 1 2 3 Juszczyk 1986 ↓, s. 74.

[pwn-18] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 379. ISBN 83-01-14344-4.

[CITEREFJuszczyk198675-19] Juszczyk 1986 ↓, s. 75.