Tritoniopsis

*Tritoniopsis*
	; Tritoniopsis caffra
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	kosaćcowate
Rodzaj	Tritoniopsis
	Nazwa systematyczna
	Tritoniopsis H.M.L. Bolus; S. African Gard. 19: 123. Apr 1929
	Typ nomenklatoryczny
	T. lesliei H. M. L. Bolus
Synonimy
	Anapalina N. E. Br.; Hebea L. Bolus; Tanaosolen N. E. Br.;
	Anapalina N. E. Br.; Hebea L. Bolus; Tanaosolen N. E. Br.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Tritoniopsis – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae). Obejmuje 23 gatunki. Wszystkie rośliny są endemitami niewielkiego florystycznego Państwa Przylądkowego (Prowincja Przylądkowa Zachodnia w Afryce Południowej), z jednym gatunkiem o szerszym zasięgu sięgającym East London w Prowincji Przylądkowej Wschodniej. Rośliny te zasiedlają gleby powstające z piaskowców w formacji fynbos, często w miejscach skalistych. Kwitną latem, gdy liście obumierają, przy czym często kwitnienie jest inicjowane przez pożary.

Morfologia

Pokrój: Tęgie byliny z głęboko w gruncie osadzonymi bulwocebulami okrytymi włóknisto poszarpanymi łuskami. Pędy kwiatostanowe osiągają u różnych gatunków od 40 do 100 cm wysokości.
Liście: Dwurzędowe, płaskie i sztywne, bez wiązki centralnej, z dwiema lub większą liczbą wiązek przewodzących.
Kwiaty: Zebrane w kłosokształtne, spiralne dwurzędki. Wsparte są dwoma skórzastymi przysadkami, z zewnętrzną krótszą od wewnętrznej. Okwiat efektowny, barwny (najczęściej różowy do fioletowego i czerwonego, rzadziej biały, żółty, brązowy lub kremowy). Sześć listków okwiatu zrośniętych jest się w krótszą lub dłuższą rurkę, na końcu dwuwargową (grzbiecistą). Pręciki trzy wygięte wzdłuż górnego listka okwiatu. Zalążnia jest dolna, trójkomorowa. Szyjka słupka pojedyncza, ale rozgałęzia się na trzy krótkie ramiona.
Owoce: Trójkomorowe, okazałe, skórzaste torebki zawierające kanciaste nasiona, często oskrzydlone.

Rodzaj z plemienia Tritoniopsideae, z podrodziny Crocoideae z rodziny kosaćcowatych (Iridaceae).

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-03-03] (ang.).
1 2 Tritoniopsis. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-03-03]. (ang.).
1 2 Genus: Tritoniopsis L. Bolus. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-03-03].
1 2 Tritoniopsis. The Plant List. [dostęp 2019-03-03]. (ang.).
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 294, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
↑ John C. Manning, P. Goldblatt. Three new species of Tritoniopsis (Iridaceae: Crocoideae) from the Cape Region of South Africa. „Bothalia - African Biodiversity and Conservation”. 31, 2, 2001.
1 2 3 4 Cameron McMaster: Tritoniopsis – the striking mountain pipes. Farmer's Weekly, 2008. [dostęp 2019-03-03].
1 2 Tritoniopsis. Pacific Bulb Society. [dostęp 2019-03-03].
1 2 3 4 John Manning: Field Guide to Wild Flowers of South Africa. Penguin Random House South Africa, 2013. ISBN 1-920544-86-0.