Trogon

	Trogon
	Brisson, 1760
	; Trogon białosterny (Trogon viridis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	trogony
Rodzina	trogony
Podrodzina	trogony właściwe
Plemię	Trogonini
Rodzaj	Trogon
	Typ nomenklatoryczny
	Trogon viridis Linnaeus, 1766
Synonimy
	Curucujus Bonaparte, 1854; Trogonurus Bonaparte, 1854; Aganus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Hapalophorus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Harpaleus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Pothinus Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Troctes Cabanis & F. Heine Sr., 1863; Eutroctes Heine, 1863; Microtrogon Goeldi, 1908; Chrysotrogon Ridgway, 1911;
Gatunki
	23 gatunki – zobacz opis w tekście
	23 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Trogon – rodzaj ptaków z rodziny trogonów (Trogonidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce.

Morfologia

Długość ciała 23–35 cm; masa ciała 38–141 g.

Systematyka

Etymologia

Trogon: gr. τρωγων trōgōn „owocożerny, gryzący”, od τρωγω trōgō „gryźć”.
Curucujus: epitet gatunkowy Trogon curucui Linnaeus, 1766; tupijska nazwa Surucuí dla jakiegoś małego ptaka. Gatunek typowy: Trogon melanurus Swainson, 1838.
Trogonurus: rodzaj Trogon Brisson, 1760; gr. ουρα oura „ogon”. Gatunek typowy: Trogon collaris Vieillot, 1817.
Aganus: gr. αγανος aganos „delikatny, łagodny”. Gatunek typowy: Trogon violaceus J.F. Gmelin, 1788.
Hapalophorus: gr. ἁπαλοφορος hapalophoros „noszenie delikatnej szaty”, od ἁπαλος hapalos „delikatny”; -φορος -phoros „noszenie”, od φερω pherō „nosić”. Gatunek typowy: Trogon surrucura Vieillot, 1817.
Harpaleus: gr. ἁρπαλεος harpaleos „ponętny, czarujący”, od ἁρπαζω harpazō „porwać, chwytać”. Gatunek typowy: Trogon melanurus Swainson, 1838.
Pothinus: gr. ποθεινος potheinos „pożądany, upragniony”. Gatunek typowy: Trogon atricollis Vieillot, 1817 (= Trogon rufus J.F. Gmelin, 1788).
Troctes: τρωκτης trōktēs „dający się gryźć”, od τρωγω trōgō „gryźć”. Gatunek typowy: Trogon melanurus Swainson, 1838; młodszy homonim Troctes Burmeister, 1839 (Psocoptera).
Eutroctes: gr. ευ eu „ładny”; τρωκτης trōktēs „dający się gryźć”, od τρωγω trōgō „gryźć”. Nowa nazwa dla Troctes Cabanis & F. Heine Sr., 1863.
Microtrogon: gr. μικρος mikros „mały”; rodzaj Trogon Brisson, 1760. Gatunek typowy: Trogon ramonianus Deville & Des Murs, 1849; młodszy homonim Microtrogon Bertoni, 1901 (Bucconidae).
Chrysotrogon: gr. χρυσος khrusos „złoto”; rodzaj Trogon Brisson, 1760. Gatunek typowy: Trogon caligatus Gould, 1838.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Trogon clathratus Salvin, 1866 – trogon kostarykański
Trogon massena Gould, 1838 – trogon krasnodzioby
Trogon comptus J.T. Zimmer, 1948 – trogon białooki
Trogon mesurus (Cabanis & F. Heine Sr., 1863) – trogon ekwadorski
Trogon melanurus Swainson, 1838 – trogon czarnosterny
Trogon chionurus P.L. Sclater & Salvin, 1871 – trogon niebieskogrzbiety
Trogon melanocephalus Gould, 1836 – trogon czarnogłowy
Trogon citreolus Gould, 1835 – trogon cytrynowy
Trogon viridis Linnaeus, 1766 – trogon białosterny
Trogon bairdii Lawrence, 1868 – trogon panamski
Trogon caligatus Gould, 1838 – trogon wyżynny
Trogon ramonianus Deville & Des Murs, 1849 – trogon amazoński
Trogon violaceus J.F. Gmelin, 1788 – trogon fioletowogłowy
Trogon curucui Linnaeus, 1766 – trogon niebieskogłowy
Trogon surrucura Vieillot, 1817 – trogon czerwonobrzuchy
Trogon tenellus Cabanis, 1862 – trogon modrosterny
Trogon cupreicauda (Chapman, 1914) – trogon stokowy
Trogon rufus J.F. Gmelin, 1788 – trogon czarnogardły
Trogon chrysochloros von Pelzeln, 1856 – trogon żółtobrzuchy
Trogon elegans Gould, 1834 – trogon nadobny
Trogon mexicanus Swainson, 1827 – trogon górski
Trogon collaris Vieillot, 1817 – trogon obrożny
Trogon personatus Gould, 1842 – trogon maskowy

Uwagi

1 2 3 W 2022 roku South American Classification Committee (SACC), po głosowaniu podniosła odpowiednio podgatunki trogona czarnogardłego (Trogon rufus): T. r. tenellus, T. r. cupreicauda i T. r. chrysochloros do rangi gatunków Trogon tenellus (trogon modrosterny), Trogon cupreicauda (trogon stokowy) i Trogon chrysochloros (trogon żółtobrzuchy).

Przypisy

↑ Trogon, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ M.J. Brisson: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés, a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 4. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 164. (fr. • łac.).
1 2 Ch.-L. Bonaparte. Conspectus Volucrum Zygodactylorum. „Ateneo Italiano”. 2, s. 129, 1854. (wł.).
↑ Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 184.
↑ Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 199.
↑ Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 185.
↑ Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 180.
↑ Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 201.
↑ F. Heine. Cuculidina. „Journal für Ornithologie”. 11 (65), s. 358, 1863. (niem.).
↑ E.A. Goeldi. Microtrogon novo nome genérico proposto para Trogon ramonianus Des Murs. „Boletim do Museu Goeldi”. 5 (1), s. 92, 1909. (port.).
↑ R. Ridgway. The birds of North and Middle America: a descriptive catalogue of the higher groups, genera, species, and subspecies of birds known to occur in North America, from the Arctic lands to the Isthmus of Panama, the West Indies and other islands of the Caribbean sea, and the Galapagos Archipelago. „Bulletin – United States National Museum”. 50 (5), s. 784, 1911. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Trogons (Trogonidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.trogon1.01. [dostęp 2020-06-12]. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Trogon [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Curucujus [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Trogonurus [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Aganus [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Hapalophorus [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Harpaleus [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Pothinus [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Troctes [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Eutroctes [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Microtrogon [dostęp 2022-10-12] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Chrysotrogon [dostęp 2022-10-12] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Trogonidae Billberg, 1828 – trogony – Trogons (wersja: 2023-12-03). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-03-17].
↑ James VanJ.V. Remsen James VanJ.V., jr., Treat Trogon rufus (Black-throated Trogon) as consisting of five species, including one newly described, Proposal (921) to South American Classification Committee [online], 2021–2022 (ang.).

Bibliografia

J. Cabanis & F. Heine: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. T. 4: Klettervögel. Cz. 1: Kuckuke und Faulvögel. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1862–1863, s. 1–229. (niem.).
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[u1-25] 1 2 3 W 2022 roku South American Classification Committee (SACC), po głosowaniu podniosła odpowiednio podgatunki trogona czarnogardłego (Trogon rufus): T. r. tenellus, T. r. cupreicauda i T. r. chrysochloros do rangi gatunków Trogon tenellus (trogon modrosterny), Trogon cupreicauda (trogon stokowy) i Trogon chrysochloros (trogon żółtobrzuchy).

[itis-1] Trogon, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Brisson-2] M.J. Brisson: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés, a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 4. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 164. (fr. • łac.).

[Bonaparte-3] 1 2 Ch.-L. Bonaparte. Conspectus Volucrum Zygodactylorum. „Ateneo Italiano”. 2, s. 129, 1854. (wł.).

[CITEREFCabanisHeine1862–1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49587647_184]-4] Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 184.

[CITEREFCabanisHeine1862–1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49587662_199]-5] Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 199.

[CITEREFCabanisHeine1862–1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49587648_185]-6] Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 185.

[CITEREFCabanisHeine1862–1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49587643_180]-7] Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 180.

[CITEREFCabanisHeine1862–1863[https://www.biodiversitylibrary.org/page/49587664_201]-8] Cabanis i Heine 1862–1863 ↓, s. 201.

[Cabanis-9] F. Heine. Cuculidina. „Journal für Ornithologie”. 11 (65), s. 358, 1863. (niem.).

[Goeldi-10] E.A. Goeldi. Microtrogon novo nome genérico proposto para Trogon ramonianus Des Murs. „Boletim do Museu Goeldi”. 5 (1), s. 92, 1909. (port.).

[Ridgway-11] R. Ridgway. The birds of North and Middle America: a descriptive catalogue of the higher groups, genera, species, and subspecies of birds known to occur in North America, from the Arctic lands to the Isthmus of Panama, the West Indies and other islands of the Caribbean sea, and the Galapagos Archipelago. „Bulletin – United States National Museum”. 50 (5), s. 784, 1911. (ang.).

[Winkler&inni-12] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Trogons (Trogonidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.trogon1.01. [dostęp 2020-06-12]. (ang.).

[13] The Key to Scientific Names ↓, Trogon [dostęp 2022-10-12] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Curucujus [dostęp 2022-10-12] .

[15] The Key to Scientific Names ↓, Trogonurus [dostęp 2022-10-12] .

[16] The Key to Scientific Names ↓, Aganus [dostęp 2022-10-12] .

[17] The Key to Scientific Names ↓, Hapalophorus [dostęp 2022-10-12] .

[18] The Key to Scientific Names ↓, Harpaleus [dostęp 2022-10-12] .

[19] The Key to Scientific Names ↓, Pothinus [dostęp 2022-10-12] .

[20] The Key to Scientific Names ↓, Troctes [dostęp 2022-10-12] .

[21] The Key to Scientific Names ↓, Eutroctes [dostęp 2022-10-12] .

[22] The Key to Scientific Names ↓, Microtrogon [dostęp 2022-10-12] .

[23] The Key to Scientific Names ↓, Chrysotrogon [dostęp 2022-10-12] .

[Mielczarek&Kuziemko-24] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Trogonidae Billberg, 1828 – trogony – Trogons (wersja: 2023-12-03). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-03-17].

[sacc921-26] James VanJ.V. Remsen James VanJ.V., jr., Treat Trogon rufus (Black-throated Trogon) as consisting of five species, including one newly described, Proposal (921) to South American Classification Committee [online], 2021–2022 (ang.).