Trznadelek

Trznadelek
	Schoeniclus pusillus
	(Pallas, 1776)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	trznadle
Rodzaj	Schoeniclus
Gatunek	trznadelek
Synonimy
	Emberiza pusilla Pallas, 1776; Chrysophrys pusilla (Pallas, 1776); Ocyris pusillus (Pallas, 1776);
	Emberiza pusilla Pallas, 1776; Chrysophrys pusilla (Pallas, 1776); Ocyris pusillus (Pallas, 1776);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; w sezonie lęgowym zimowiska
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Trznadelek (Schoeniclus pusillus) – gatunek małego wędrownego ptaka z rodziny trznadli (Emberizidae), występujący w Eurazji. W Polsce obserwowany sporadycznie. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Część systematyków zalicza trznadelka do rodzaju Emberiza. Jest to gatunek monotypowy.

Charakterystyka

Wygląd zewnętrzny: Obie płcie ubarwione podobnie. Grzbiet jest ciemny, intensywnie kreskowany. Spód jasny z ciemnym kreskowaniem. Policzki rdzawe, z jasną obrączką oczną. Ma ciemne boczne paski ciemieniowe oraz czarny pasek otaczający pokrywy uszne przechodzący w niekompletny pasek policzkowy (niesięgający dzioba). Ze względu na podobieństwo, bywa mylony z potrzosem.
Rozmiary: długość ciała 12–13,5 cm, rozpiętość skrzydeł 20–22 cm
Masa ciała: 12–19,3 g
Głos: Głos kontaktowy: cik, cit, śpiew: świergotliwy podobny do trznadla czubatego, motywy zmienne.

Zasięg występowania

Gniazduje w północnej i północno-wschodniej Europie, północnej Azji i północno-wschodnich Chinach. Wędrowny (przeloty w V i w IX–X). Zimuje w subtropikalnych obszarach ciągnących się od północno-wschodnich Indii po południowe Chiny i Tajwan.

W Polsce jest obserwowany bardzo rzadko. Do końca 2023 odnotowano 62 pewne stwierdzenia (w sumie obserwowano 63 osobniki). W 2020 miał miejsce najliczniejszy dotąd pojaw – odnotowano wówczas 9 stwierdzeń, w tym 6 w Helu.

Środowisko

Występuje w tundrze i tajdze w miejscach podmokłych i luźno zadrzewionych.

Pożywienie

W okresie karmienia piskląt owady, w pozostałych sezonach nasiona.

Lęgi

Gniazdo: Na ziemi ukryte wśród kęp trawy lub nisko na drzewie. Jego budową zajmuje się samica.
Jaja, pisklęta: Zwykle 4–6 jaj w lęgu. Inkubacja trwa 11–12 dni. Wysiadywaniem jaj i karmieniem piskląt zajmują się oboje rodzice. Młode są w pełni opierzone po 14–17 dniach od wyklucia.

Status i ochrona

IUCN uznaje trznadelka za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy na rok 2021, zawiera się w przedziale około 33–48 milionów dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji nie jest znany.

Tak jak prawie wszystkie wróblowe na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

Zobacz też

ptaki Polski

Przypisy

↑ Emberiza pusilla, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2015-12-13] (ang.).
1 2 D. Lepage: Little Bunting Emberiza pusilla. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-01-23]. (ang.).
1 2 3 BirdLife International, Emberiza pusilla, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-04] (ang.).
↑ Systematyka i nazewnictwo polskie: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Emberizidae Vigors, 1825 - trznadle - Old World buntings (wersja: 2024-10-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-04].
1 2 3 4 5 Copete, J.L.: Little Bunting (Emberiza pusilla). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-09-24].
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Buntings. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-04]. (ang.).
↑ AviList CoreA.C. Team AviList CoreA.C., AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
1 2 LarsL. Jonsson LarsL., Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, MagnusM. Ullman i inni, wyd. 3, Warszawa: Muza SA, 2006, ISBN 83-7319-927-6, OCLC 749649489 .
1 2 N. Bouglouan: Little Bunting Emberiza pusilla. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2020-06-24]. (ang.).
↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 40. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2023. „Ornis Polonica”. 65, s. 127–152, 2024.
↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 37. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2020. „Ornis Polonica”. 62, s. 113–148, 2021.
1 2 Species factsheet: Little Bunting Emberiza pusilla [online], BirdLife International, 2025 [dostęp 2025-12-04] (ang.).
↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Emberiza pusilla, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2015-12-13] (ang.).

[avibase-2] 1 2 D. Lepage: Little Bunting Emberiza pusilla. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-01-23]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 BirdLife International, Emberiza pusilla, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-04] (ang.).

[mk-4] Systematyka i nazewnictwo polskie: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Emberizidae Vigors, 1825 - trznadle - Old World buntings (wersja: 2024-10-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-04].

[hbwa-5] 1 2 3 4 5 Copete, J.L.: Little Bunting (Emberiza pusilla). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-09-24].

[ioc-6] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Buntings. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-04]. (ang.).

[avilist-7] AviList CoreA.C. Team AviList CoreA.C., AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).

[jonsson-8] 1 2 LarsL. Jonsson LarsL., Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, MagnusM. Ullman i inni, wyd. 3, Warszawa: Muza SA, 2006, ISBN 83-7319-927-6, OCLC 749649489 .

[oiseaux-9] 1 2 N. Bouglouan: Little Bunting Emberiza pusilla. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2020-06-24]. (ang.).

[kf2023-10] Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 40. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2023. „Ornis Polonica”. 65, s. 127–152, 2024.

[kf2020-11] Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 37. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2020. „Ornis Polonica”. 62, s. 113–148, 2021.

[birdlife-12] 1 2 Species factsheet: Little Bunting Emberiza pusilla [online], BirdLife International, 2025 [dostęp 2025-12-04] (ang.).

[13] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).