Tulostoma

Berłóweczka
Ilustracja
Berłóweczka zimowa (Tulostoma brumale)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

pieczarkowate

Rodzaj

berłóweczka

Nazwa systematyczna
Tulostoma Pers.
Syn. meth. fung.: 139 (Getynga, 1794)
Typ nomenklatoryczny

Tulostoma mammosum P. Micheli ex Fr.

Berłóweczka frędzelkowana (Tulostoma fimbriatum)

Tulostoma Pers. (berłóweczka) – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Rodzaj Tulostoma utworzył Christiaan Hendrik Persoon w 1794 r. Gatunkiem typowym jest Tulostoma mammosum P. Micheli ex Fr. Synonim naukowy: Tulasnodea Fr. Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako pałeczka lub pyzatka.

Charakterystyka

Owocniki początkowo kuliste, tworzą się pod ziemią. Dojrzałe owocniki zbudowane są z kulistej główki i trzonu. W miarę wzrostu silnie wydłużający się trzon wynosi kulistawą część owocnika nad powierzchnię. Trzon jest dobrze wykształcony, początkowo tkwi w podłożu, potem stopniowo się z niego wysuwa. Jest twardy, o powierzchni włóknistej lub łuskowatej. Perydium jest jedno lub dwuwarstwowe, nietrwałe i szybko odpada. Pozostaje po nim ślad w postaci mniej lub więcej widocznego kołnierzyka u podstawy główki. Gleba jednolita, w stanie dojrzałym pyląca. Znajduje się w niej włośnia. Wysyp zarodników ochrowy. Zarodniki okrągławe, brodawkowate, bez pory rostkowej. Po dojrzeniu grzyba wydostają się z owocnika przez mały otwór szczytowy.

Przedstawiciele tego rodzaju rosną głównie poza lasem, najczęściej na glebach piaszczystych, w miejscach nasłonecznionych. Grzyby saprotroficzne rosnące na ziemi.

Gatunki występujące w Polsce:

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody i innych.

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-09-15].
  2. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-09-20].
  3. 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 678–679, ISBN 83-89648-09-1, OCLC 749547600.
  4. ↑ Wanda Rudnicka-Jezierska, Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Podstawczaki (Basidiomycetes): purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodematales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiakowe (Podaxales), Kraków: Instytut Botaniki PAN, 1991, s. 105, ISBN 83-85444-01-7.
  5. ↑ Narkiewicz Czesław, Grzyby chronione Dolnego Śląska, Jelenia Góra: Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005, ISBN 83-89863-20-0.
  6. ↑ Ewald Gerhardt, Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 606, ISBN 83-7404-513-2.
  7. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-09-20].
  8. ↑ Berłóweczka (Tulostoma) [online], grzyby.pl [dostęp 2026-03-01] (pol.).