Typhula

Pałecznica
Ilustracja
Pałecznica grubonasadowa (Typhula phacorrhiza)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

pałecznicowate

Rodzaj

pałecznica

Nazwa systematyczna
Typhula (Pers.) Fr.
Observ. mycol. (Havniae) 2: 296 (1818)
Typ nomenklatoryczny

Typhula phacorrhiza (Reichardt) Fr. 1818

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Pałecznica rurkowata (Typhula fistulosa)
Typhula sp. na łodyżce rośliny

Typhula (Pers.) Fr. (pałecznica) – rodzaj grzybów z rodziny pałecznicowatych (Typhulaceae).

Charakterystyka

Są to głównie grzyby saprotroficzne występujące na martwych łodygach roślin zielnych, łodygach paproci, traw, opadłych liściach i szczątkach drzewnych. Niektóre gatunki występują na szerokiej gamie roślin żywicielskich, inne wydają się być specyficzne dla żywiciela. Kilka gatunków jest lub może stać się fakultatywnymi (oportunistycznymi) pasożytami upraw i traw darniowych, powodując choroby o nazwie pałecznica traw i pałecznica zbóż i traw.

Większość gatunków opisano w północnej strefie umiarkowanej, w tropikach lub na półkuli południowej są one rzadsze, ale być może wynika to z tego powodu, że prowadzono tam niewiele badań gatunków tego rodzaju.

Bazydiokarpy (owocniki) wyrastają pojedynczo lub pojedynczo ze sklerocjum lub bezpośrednio z podłoża. Mają kształt od nitkowatego do maczugowatego, zazwyczaj z wyraźnym, sterylnym trzonem i płodną główką, zwykle białą, u niektórych gatunków płowożółtą do różowej. Sklerocja (jeśli występują) są kuliste lub soczewkowate, twarde i zrogowaciałe, o barwie od żółtobrązowej do czarnobrązowej. System strzępkowy monomityczny, strzępki ze sprzążkami lub bez. Na podstawkach powstaje od 2 do 4 gładkich, bezbarwnych i amyloidalnych lub nieamyloidalnych bazydiospor.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Typhulaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Rodzaj Typhula utworzył Christiaan Hendrik Persoon w 1818 r. Gatunkiem typowym jest Typhula phacorrhiza (Reichardt) Fr. 1818. Synonimy nazwy naukowej: Clavaria? Typhula Pers., Cnazonaria Corda, in Sturm, Phacorhiza Pers. Polską nazwę nadał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako macnik lub słupówka.

Gatunki występujące w Polsce:

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody, jeśli nie podano innej adnotacji.

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15] (ang.).
  2. 1 2 3 J. Berthier, Monographie des Typhula, Pistillaria et genres voisins, Société Linnéenne de Lyon, 1976, s. 1–213.
  3. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15] (ang.).
  4. 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 680–684, ISBN 83-89648-09-1.
  5. 1 2 Nazwa polska według atlasu internetowego na portalu www.grzybiarze.eu.
  6. ↑ Występowanie tego gat. w Polsce wymaga sprawdzenia. W. Wojewoda traktuje go jako synonim Typhula crassipes, według Index Fungorum jest to jednak odrębny gatunek.
  7. ↑ Występowanie tego gat. w Polsce wymaga sprawdzenia. W. Wojewoda traktuje go jako synonim Typhula flavipes, takiego gat. brak jednak na Index Fungorum.
  8. ↑ Polska nazwa buławniczka była spójna z nazwą systematyczną Macrotyphula. Po przeniesieniu taksonu do rodzaju Typhula, nazwa ta stała się niespójna z nazwą łacińską.
  9. ↑ Występowanie tego gat. w Polsce wymaga sprawdzenia. W. Wojewoda traktuje go jako synonim Typhula pusilla, według Index Fungorum jest to jednak odrębny gatunek.
  10. ↑ Taksony z referencjami w bibliografii grzybowej [online], grzyby.pl [dostęp 2024-07-19] (pol.).
  11. 1 2 Typhula (pałecznica), grzyby.pl [dostęp 2024-11-07] (pol.).
  12. ↑ Według Index Fungorum takson niepewny.