UGM-109/RGM-109 Tomahawk

UGM-109 / RGM-109 Tomahawk
Tomahawk SLCM
Państwo	Stany Zjednoczone
Producent	Raytheon Defense Systems
Odmiany	UGM-109, RGM-109
Użycie bojowe	Desert Storm; Deliberate Force; Allied Force; Odyssey Dawn
	Wymiary
Długość	6,25 metra
Średnica	0,52 metrów
Masa	1452 kg
Rozpiętość	2,62 metrów
	Parametry techniczne
Napęd	startowy: rakietowy (paliwo stałe); marszowy: turbowentylatorowy
Zasięg	450–2500 km (wersje)
Naprowadzanie	bezwładnościowe i TERCOM; bezwładnościowe i radarowe; bezwladnościowe, TERCOM i GPS
	Parametry użytkowe
Celność	CEP: 10 metrów
Głowica	nuklearna 200 kT, 315–454 kg burząca, kasetowa

UGM-109/RGM-109 Tomahawk – zaliczany do broni precyzyjnego rażenia amerykański pocisk manewrujący przeznaczony do odpalania z wyrzutni umieszczonych w okrętach podwodnych (UGM-109) i nawodnych (RGM-109), w obu przypadkach określany także jako Tomahawk SLCM (Submarine Launched Cruise Missile i Ship Launched Cruise Missile). Pociski tego typu przenosić mogą głowice jądrowe, odłamkowo-burzące, elektromagnetyczne oraz kasetowe, w celu atakowania celów lądowych lub nawodnych.

Rozwój

Rozwój morskiego pocisku samosterującego rozpoczął się w 1972 roku, kiedy program marynarki Stanów Zjednoczonych zmierzał do zapewnienia flocie pocisków manewrujących dla okrętów nawodnych i podwodnych, w wariantach przeznaczonych do ataku na jednostki nawodne przeciwnika, oraz cele lądowe. Pierwsze podwodne testowe odpalenie pocisku miało miejsce w 1978 roku, wtedy też General Dynamics otrzymał kontrakt na opracowanie i rozwój systemu.

Oryginalnie zaplanowane trzy wersje pocisku, odpalane z okrętów nawodnych oraz podwodnych:

UGM-109A TLAM-N (Tomahawk Land Attack Missile – Nuclear);
UGM-109B TASM (Tomahawk Anti-Ship Missile);
UGM-109C TLAM-C (Tomahawk Land Attack Missile – Conventional) z głowicą konwencjonalną.

Czwarta wersja – UGM-109D TLAM-D – z konwencjonalną głowicą wyposażoną w subamunicję, weszła do służby w 1989 roku.

Pierwsze pociski odpalane z okrętów nawodnych, które weszły do służby w US Navy w 1983 roku na pokładzie pancernika USS „New Jersey” (BB-62), znane były jako BGM-109 Tomahawk. Jednak trzy lata później dokonano podziału klasyfikacyjnego tych pocisków na odpalane z okrętów nawodnych RGM-109 oraz UGM-109 odpalane z zanurzonych okrętów podwodnych.

W 2012 roku siły zbrojne USA zamówiły kolejną partię 252 pocisków wersji Block IV, za 254,6 mln USD, w tym 120 dla okrętów podwodnych.

W 2024 roku, Australia zdecydowała o zakupie zapasu 220 taktycznych pocisków manewrujących Tomahawk, które mają służyć m.in. na niszczycielach rakietowych typu Hobart oraz planowanych atomowych okrętach podwodnych typu Virginia.

Do 2025 roku pociski rodziny Tomahawk były używane do ostrzału celów w Iraku w 1991 roku (338), Iraku w 1993 roku (65), Serbii w 1995 roku (13), Iraku w 1996 roku (31), Sudanie i Afganistanie (kampania przeciwko al-Qaidzie) w 1998 roku (79), Iraku w 1998 roku (325), Serbii w 1999 roku (218), Afganistanie w 2001 roku (50), Iraku w 2003 roku (725), Libii w 2011 roku (110), Syrii w 2014 roku (47), Jemenie w 2016 roku (5), Syrii w 2017-18 roku (125), Iranie w 2025 roku (30) i Jemenie w 2025 roku (138).

Zobacz też

BGM-109G GLCM

Inne pociski rakietowe o podobnych możliwościach z podobnego okresu

Missile de Croisière Naval, francuski pocisk manewrujący dalekiego zasięgu
Kalibr, rosyjski pocisk manewrujący dalekiego zasięgu
CJ-10(inne języki), chiński pocisk manewrujący dalekiego zasięgu
Nirbhay(inne języki), indyjski pocisk manewrujący dalekiego zasięgu
Babur(inne języki), pakistański pocisk manewrujący dalekiego zasięgu
Hyunmoo-3(inne języki), południowo-koreański pocisk manewrujący dalekiego zasięgu

Uwagi

↑ Według innych źródeł, wystrzelono ponad 338 pocisków – pierwszego dnia 122, drugiego 216, a trzeciego niesprecyzowaną liczbę po raz pierwszy z okrętów podwodnych (Tomahawk Missiles Brought Power to the Punch During Operation Enduring Freedom. US Navy – The Sextant, 7 października 2014. (ang.).)

Przypisy

↑ Kenneth P. Werrell: The evolution of the cruise missile. Wyd. drugie. Washington, D.C: Air University, Air University Press, s. 192–193. OCLC 12022079.
↑ Informacje. „Raport – Wojsko Technika Obronność”. Nr 01/2013, s. 66. Agencja Lotnicza Altair. ISSN 1429-270x.
↑ Australia to pursue nuclear-powered submarines through new trilateral enhanced security partnership - Prime Minister of Australia, 2021
↑ DonD. Hill DonD., Don's Weekly, 20 October 2025: Part 4 [online], Sarcastosaurus, 20 października 2025 (ang.).

Bibliografia

Tomahawk. Missile Threat. [dostęp 2019-02-02]. (ang.).
„Jane’s Strategic Weapon Systems”, Duncan Lenox (49), Coulsdon, Surrey: Jane’s Information Group, 2008, s. 202–208, ISSN 0958-6032 .

[irak91-4] Według innych źródeł, wystrzelono ponad 338 pocisków – pierwszego dnia 122, drugiego 216, a trzeciego niesprecyzowaną liczbę po raz pierwszy z okrętów podwodnych (Tomahawk Missiles Brought Power to the Punch During Operation Enduring Freedom. US Navy – The Sextant, 7 października 2014. (ang.).)

[CruiseEvol-1] Kenneth P. Werrell: The evolution of the cruise missile. Wyd. drugie. Washington, D.C: Air University, Air University Press, s. 192–193. OCLC 12022079.

[2] Informacje. „Raport – Wojsko Technika Obronność”. Nr 01/2013, s. 66. Agencja Lotnicza Altair. ISSN 1429-270x.

[3] Australia to pursue nuclear-powered submarines through new trilateral enhanced security partnership - Prime Minister of Australia, 2021

[5] DonD. Hill DonD., Don's Weekly, 20 October 2025: Part 4 [online], Sarcastosaurus, 20 października 2025 (ang.).