

Upanajana – ceremonia hinduistyczna, jedna z najważniejszych w życiu hindusa, podczas której chłopcu z warny braminów (dawniej też kszatrijów i wajśjów) po raz pierwszy zakłada się świętą nić bramińską upawita. Tradycyjnie daje ona prawa do uczestniczenia w obrzędach hinduistycznych, przysłuchiwania się recytacjom świętych pism hinduizmu (szczególnie Wed) i rozpoczęcia nauki w gurukuli. Chłopiec nie posiadający upawity, tradycyjnie jest uważany za śudrę i może spotkać się z odmową przyjęcia przez guru do gurukuli. Ceremonia ma miejsce w wieku 7-10 lat i przysługuje jedynie męskim potomkom z warny bramińskiej. Ceremonia upanajana kończy okres, gdy młodzieniec spożywał posiłki wraz z matką i odtąd powinien jeść wyłącznie w towarzystwie mężczyzn.
Atharwaweda zaświadcza o upanajanie odnoszącej się do kobiet. Możliwe też, że przed 500 rokiem p.n.e., większość kobiet przechodziła jakąś formę uproszczonej upanajany krótko przed ceremonią ślubną.
| # | Język | Nazwa ceremonii | Nazwa świętej nici |
|---|---|---|---|
| 1 | sanskryt | Upanajanam | Yajñopavītam |
| 2 | malajalam | Upanayanam | IAST: Pūnūl |
| 3 | tamilski | Poonal | IAST: Pūnūl |
| 4 | telugu | Odugu | Jandhyamu |
| 5 | kannada | Munji | Janivaara |
| 6 | hindi | Janeu | Janeu |
| 7 | marathi | Munja | Jaanva |
| 8 | konkani | Munji | Jannuvey |
| 9 | bengali | Poita | Poita |
| 10 | orija | Brata Ghara | Poita |
| 11 | nepali | Bratabandha | Janai |
| 12 | kaszmiri | Mekhal | Yonya |
| 13 | asamski | Lagundeoni | Lagun |
| 14 | tulu | Upanayana | Janivaara |
| 15 | gudżarati | Yagnopavit | Janoi |