| Glischrochilus | |||
| Reitter, 1873 | |||
_(38084807251).png) Urazek czteroplamkowy | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj |
Glischrochilus | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Silpha quadripustulatus Linnaeus, 1758 | |||
| Synonimy | |||
| |||
Urazek (Glischrochilus) – rodzaj chrząszczy z rodziny łyszczynkowatych i podrodziny Cryptarchinae. Obejmuje 46 opisanych gatunków. Ma zasięg kosmopolityczny.
Chrząszcze te mają płaskie lub lekko wypukłe, nagie, błyszczące ciało o podługowato-owalnym zarysie. Ubarwienie mają głównie czarne z plamkami na pokrywach o kolorze od bladożółtego przez pomarańczowy do rdzawoczerwonego.
Głowa jest duża i szeroka, o słabo zaznaczonym nadustku, poprzecznej wardze górnej i dość długich, zbieżnych bruzdach czułkowych. Czułki są mniej więcej tak długie jak głowa, zbudowane z 11 członów, z których 3 ostatnie formują szeroko-owalną i przeciętnie zwartą buławkę. Żuwaczki mają wierzchołki tępo rozdwojone. Szczęki mają zaostrzone wierzchołki żuwek wewnętrznych oraz głaszczki szczękowe o członie drugim niewiele dłuższym od trzeciego, a czwartym tak długim jak pierwszy. Warga dolna ma szeroki i wykrojony na szczycie języczek, długie przyjęzyczki o kształcie rogów, smukłe głaszczki wargowe o członie drugim mniej więcej tak długim jak trzeci oraz silnie poprzeczną bródkę o głęboko wykrojonym przedzie.
Tułów ma przedplecze tak szerokie jak pokrywy lub od nich szersze, u podstawy niewykrojone. Rozmiary tarczki są niewielkie. Pokrywy są całobrzegie, o wąskich podgięciach. Rzędy na pokrywach są zaznaczone bardzo delikatnie, ale rządek przyszwowy w tylnej ich części jest dobrze widoczny. Punktowanie pokryw jest nieregularne, miejscami układające się w zaburzone szeregi. Przedpiersie ma rozszerzony na wierzchołku wyrostek międzybiodrowy, często o kształcie pomocnym w oznaczaniu gatunków. Panewki bioder przedniej pary są otwarte z tyłu. Odnóża mają wyraźnie rozszerzone trzy początkowe człony stóp.
Odwłok może mieć pygidium całkiem zakryte pokrywami lub o odsłoniętym wierzchołku. Pierwszy z widocznych sternitów (wentrytów) jest niemal tak długi jak trzy kolejne razem wzięte.
_(29838629481).png)
Zarówno larwy, jak i owady dorosłe są saprofitofagiczne. W warunkach naturalnych najczęściej żerują na fermentującym soku wyciekającym z uszkodzonych drzew, w tym chodników kornikowatych, oraz w gnijących owocnikach grzybów, w tym hub. Niektóre gatunki, w tym urazek leśny i urazek kukurydziany, przystosowały się do środowisk synantropijnych, gdzie żerują w pryzmach kompostowych. Urazek kukurydziany ponadto zaadaptował się do żerowania na kolbach kukurydzy oraz świeżych owocach i warzywach, co w połączeniu z przenoszeniem przez niego fitopatogennych grzybów i bakterii powoduje, że wymieniany jest w części regionów jako istotny ekonomicznie szkodnik.
Rodzaj Glischrochilus ma zasięg kosmopolityczny. Najliczniej reprezentowany jest w krainie palearktycznej, gdzie występuje około 20 gatunków. W Europie Środkowej stwierdzono 6 z nich, a w Polsce 5 z nich (zobacz: łyszczynkowate Polski). Powyżej 10 gatunków wchodzi także w skład fauny krain orientalnej i nearktycznej. W krainie neotropikalnej stwierdzono trzy, a w krainach etiopskiej i australijskiej po dwa gatunki.
Rodzaj ten wprowadzony został w 1873 roku przez Edmunda Reittera. W 1932 roku W.J. Brown przeprowadził rewizję gatunków północnoamerykańskich. W 1943 roku Carl T. Parsons dokonał formalnego wyznaczenia Silpha quadripustulatus gatunkiem typowym rodzaju. W 1981 roku Karl V. Miller i Roger N. Williams opublikowali zestawienie bibliograficzne poświęcone temu rodzajowi.
Do rodzaju tego zalicza się 46 opisanych gatunków i dwa podrodzaje:
