Uroplatus

	Uroplatus
	Duméril, 1806
	; Przedstawiciel rodzaju – płaskogon Henkela (U. henkeli)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Gekkota
Rodzina	gekonowate
Rodzaj	Uroplatus
	Typ nomenklatoryczny
	Stellio fimbriatus Schneider, 1797
Synonimy
	Uroplates Gray, 1825; Rhacoessa Wagler, 1830; Chiroperus Wiegmann, 1834; Lonchurus Fitzinger, 1843;
	Uroplates Gray, 1825; Rhacoessa Wagler, 1830; Chiroperus Wiegmann, 1834; Lonchurus Fitzinger, 1843;
Gatunki
	22 gatunki – zobacz opis w tekście
	22 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Uroplatus – rodzaj jaszczurek z rodziny gekonowatych (Gekkonidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie na Madagaskarze i przybrzeżnych wyspach (Nosy Be, Nosy Komba, Nosy Mangabe i Nosy Boraha).

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1806 roku francuski entomolog, ichtiolog i herpetolog André Marie Constant Duméril w publikacji własnego autorstwa poświęconej zoologii. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) płaskogon wielki (U. fimbriatus).

Etymologia

Uroplatus (Uroplates): gr. ουρα oura ‘ogon’; πλατυς platus ‘szeroki’.
Rhacoessa: gr. ῥακοεις rhakoeis ‘poszarpany, obdarty’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Stellio fimbriatus Schneider, 1797.
Chiroperus: gr. χειρ kheir, χειρος kheiros ‘dłoń, ręka’; πηρος pēros ‘okaleczony’. Gatunek typowy: Chiroperus sarrube Wiegmann, 1834 (= Stellio fimbriatus Schneider, 1797).
Lonchurus: gr. λογχη lonkhē ‘grot, lanca’; ουρα oura ‘ogon’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Ptyodactylus lineatus Duméril & Bibron, 1836.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Uroplatus alluaudi Mocquard, 1894
Uroplatus ebenaui (Boettger, 1879)
Uroplatus fangorn Ratsoavina, Glaw, Raselimanana, Rakotoarison, Vieites, Hawlitschek, Vences & Scherz, 2020
Uroplatus fetsy Ratsoavina, Scherz, Tolley, Raselimanana, Glaw & Vences, 2019
Uroplatus fiera Ratsoavina, Ranjanaharisoa, Glaw, Raselimanana, Miralles & Vences, 2015
Uroplatus fimbriatus Schneider, 1797 – płaskogon wielki
Uroplatus finaritra Ratsoavina, Raselimanana, Scherz, Rakotoarison, Razafindraibe, Glaw & Vences, 2019
Uroplatus finiavana Ratsoavina, Louis Jr., Crottini, Randrianiaina, Glaw & Vences, 2011
Uroplatus fivehy Ratsoavina, Glaw, Raselimanana, Rakotoarison, Vieites, Hawlitschek, Vences & Scherz, 2020
Uroplatus fotsivava Ratsoavina, Gehring, Scherz, Vieites, Glaw & Vences, 2017
Uroplatus garamaso Glaw, Köhler, Ratsoavina, Raselimanana, Crottini, Gehring, Böhme, Scherz & Vences, 2023
Uroplatus giganteus Glaw, Kosuch, Henkel, Sound & Böhme, 2006
Uroplatus guentheri Mocquard, 1908
Uroplatus henkeli Böhme & Ibisch, 1990 – płaskogon Henkela
Uroplatus kelirambo Ratsoavina, Gehring, Scherz, Vieites, Glaw & Vences, 2017
Uroplatus lineatus (Duméril & Bibron, 1836)
Uroplatus malahelo Nussbaum & Raxworthy, 1994
Uroplatus malama Nussbaum & Raxworthy, 1995
Uroplatus phantasticus (Boulenger, 1888)
Uroplatus pietschmanni Böhle & Schönecker, 2004
Uroplatus sameiti Böhme & Ibisch, 1990
Uroplatus sikorae Boettger, 1913

Uwagi

↑ Wariant pisowni Uroplatus Duméril, 1806.
↑ Młodszy homonim Lonchurus Bloch, 1793 (Actinopterygii).

Przypisy

1 2 A.M.C. Duméril: Zoologie Analytique, ou Méthode Naturelle de Classification des Animaux, Rendue plus Facile à l’Aide de Tableaux Synoptiques. Paris: Allais, 1806, s. 80. (fr.).
↑ J.E. Gray. A synopsis of the genera of reptiles and amphibia, with a description of some new species. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 198, 1825. (ang.).
1 2 J.G. Wagler: Natürliches System der Amphibien, mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel. Ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München, Stuttgart und Tübingen: In der J.G. Cotta’schen Buchhandlung, 1830, s. 142. (niem.).
↑ A.F. Wiegmann: Herpetologia Mexicana, seu Descriptio amphibiorum Novae Hispaniae: quae itineribus comitis de Sack, Ferdinandi Deppe et Chr. Guil. Schiede in Museum Zoologicum Berolinense pervenerunt. Pars prima, Saurorum species amplectens, adiecto systematis saurorum prodromo, additisque multis in hunc amphibiorum ordinem observationibu. Berolini: C.G. Lüderit, 1934, s. 20. (łac.).
↑ L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 19, 97. (łac.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Uroplatus. The Reptile Database. [dostęp 2024-01-05]. (ang.).
1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 276.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 200.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 54.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 188.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 143.
↑ E. Keller (red.), J.H. Reinchholf, G. Steinbach, G. Diesener, U. Gruber, K. Janke, B. Kremer, B. Markl, J. Markl, A. Shlüter, A. Sigl & R. Witt: Gady i płazy. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 99, seria: Leksykon Zwierząt. ISBN 83-7311-873-X. (pol.).
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 381. ISBN 83-01-14344-4.

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[2] Wariant pisowni Uroplatus Duméril, 1806.

[6] Młodszy homonim Lonchurus Bloch, 1793 (Actinopterygii).

[Duméril-1] 1 2 A.M.C. Duméril: Zoologie Analytique, ou Méthode Naturelle de Classification des Animaux, Rendue plus Facile à l’Aide de Tableaux Synoptiques. Paris: Allais, 1806, s. 80. (fr.).

[gray-3] J.E. Gray. A synopsis of the genera of reptiles and amphibia, with a description of some new species. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 198, 1825. (ang.).

[wag-4] 1 2 J.G. Wagler: Natürliches System der Amphibien, mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel. Ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München, Stuttgart und Tübingen: In der J.G. Cotta’schen Buchhandlung, 1830, s. 142. (niem.).

[wie-5] A.F. Wiegmann: Herpetologia Mexicana, seu Descriptio amphibiorum Novae Hispaniae: quae itineribus comitis de Sack, Ferdinandi Deppe et Chr. Guil. Schiede in Museum Zoologicum Berolinense pervenerunt. Pars prima, Saurorum species amplectens, adiecto systematis saurorum prodromo, additisque multis in hunc amphibiorum ordinem observationibu. Berolini: C.G. Lüderit, 1934, s. 20. (łac.).

[fit-7] L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 19, 97. (łac.).

[Uetz&Hallermann-8] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Uroplatus. The Reptile Database. [dostęp 2024-01-05]. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=316_276]-9] 1 2 Jaeger 1959 ↓, s. 276.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=240_200]-10] Jaeger 1959 ↓, s. 200.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=94_54]-11] Jaeger 1959 ↓, s. 54.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=228_188]-12] Jaeger 1959 ↓, s. 188.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=183_143]-13] Jaeger 1959 ↓, s. 143.

[Keller&inni-14] E. Keller (red.), J.H. Reinchholf, G. Steinbach, G. Diesener, U. Gruber, K. Janke, B. Kremer, B. Markl, J. Markl, A. Shlüter, A. Sigl & R. Witt: Gady i płazy. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 99, seria: Leksykon Zwierząt. ISBN 83-7311-873-X. (pol.).

[pwn-15] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 381. ISBN 83-01-14344-4.