Vlasta Burian

Vlasta Burian
Imię i nazwisko	Josef Vlastimil Burian
Data i miejsce urodzenia	9 kwietnia 1891 ; Liberec
Data i miejsce śmierci	31 stycznia 1962 ; Praga
Zawód	aktor, dyrektor teatralny
Współmałżonek	Nina Cervenková-Burianová; (1919-1962; jego śmierć)
Lata aktywności	1923-1945; 1950–1962
	Multimedia w Wikimedia Commons

Josef Vlastimil „Vlasta” Burian (ur. 9 kwietnia 1891 w Libercu, zm. 31 stycznia 1962 w Pradze) – czeski aktor i dyrektor teatralny. Znany jako „Król komików“ (Král komiků).

Życiorys

Urodził się w Libercu w rodzinie krawca, patrioty i aktora amatora Antonína Buriana. Pierwszych 10 lat swego życia spędził w Libercu, potem rodzina przeprowadziła się do Pragi-Žižkova. Tam został Burian wybitnym bramkarzem w miejscowych klubach piłki nożnej (Union Žižkov, Viktoria Žižkov).

Karierę aktorską rozpoczął na scenach praskich przedmieść i teatrów poza stolicą Czech. Dzięki zdolnościom śpiewaczym występował w Švandovej Smíchovskiej arenie, w Teatrze Narodowym w Brnie, w Teatrze Miejskim w Pilźnie i w operetce Miejskiego teatru na Vinohradach (1914–1916).

Potem grał w praskich kabaretach (Rokoko, Červená sedma), a w latach 1921-1922 w teatrzyku Revoluční scéna Emila Artura Longena. W latach 1925–1944 miał własny teatr (Divadlo Vlasty Buriana).

W latach 1945–1950 za rzekomą kolaborację został odsunięty od życia teatralnego i filmowego. Potem został zatrudniony w Teatrze Państwowym w Pradze-Karlinie. Od 1953 artysta estradowy.

Podstawą jego aktorstwa była sztuka improwizacji, odpowiednie stosowanie czarnego humoru i satyry. Potrafił zagrać wszystkie profesje i charaktery ludzkie, nieraz z wielką porcją samoironii i parodii.

Grał w wielu filmach (C. a k. polní maršálek, 1930; To neznáte Hadimršku, 1931; Lelíček ve službách Sherlocka Holmese, 1932; Anton Špelec, ostrostřelec, 1932; Revisor, 1933; Dwanaście krzeseł - pierwsza kooprodukcja polsko-czechosłowacka, 1933; Hrdinný kapitán Korkorán, 1934; Ducháček to zařídí, 1938; U pokladny stál, 1939; Přednosta stanice, 1941; Byl jednou jeden král, 1954).

Został odznaczony Tarczą Honorową Protektoratu Czech i Moraw z Orłem Świętego Wacława.

Został pochowany na Cmentarzu Wyszechradzkim.

Bibliografia

Karel Čáslavský: Filmový Vlasta Burian. Wyd. 1. vyd. Havlíčkův Brod: Fragment, 1997. ISBN 80-7200-159-0. OCLC 40538339.
Josef Tomeš: Český biografický slovník XX. století 1. Praha, 1999. ISBN 80-7185-245-7.
Vladimír Just: Vlasta Burian – Mystérium smíchu. Praha, 2001. ISBN 80-200-0861-6.
Karel Čáslavský, Václav Merhaut, Ondřej Zahradníček: Hvězdy českého filmu 1. Praha, 2002. ISBN 80-7200-633-9.

Przypisy

↑ Král komiků (1963). Česko-Slovenská filmová databáze. [dostęp 2021-01-02]. (cz.).
1 2 3 4 Vlasta Burian - Životopis / Info. FDb.cz. [dostęp 2021-01-02]. (cz.).
1 2 3 4 Vlasta Burian Životopis. ČSFD.cz. [dostęp 2021-01-02]. (cz.).
↑ Svatováclavská orlice – nacistické vyznamenání, které ničilo životy [online], Témata, 2 kwietnia 2015 [dostęp 2022-01-30] (cz.).
↑ MarianaM. Enriquez MarianaM., KatarzynaK. Kozioł-Galvis KatarzynaK., Ktoś chodzi po twoim grobie: moje podróże po cmentarzach, Wydanie pierwsze, Warszawa: Echa, 2024, s. 304, ISBN 978-83-8252-735-3 [dostęp 2025-06-25] .

Linki zewnętrzne

Vlasta Burian w bazie IMDb (ang.)
Vlasta Burian w bazie Filmweb
Vlasta Burian na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”

[1] Král komiků (1963). Česko-Slovenská filmová databáze. [dostęp 2021-01-02]. (cz.).

[fdb-2] 1 2 3 4 Vlasta Burian - Životopis / Info. FDb.cz. [dostęp 2021-01-02]. (cz.).

[csfd-3] 1 2 3 4 Vlasta Burian Životopis. ČSFD.cz. [dostęp 2021-01-02]. (cz.).

[4] Svatováclavská orlice – nacistické vyznamenání, které ničilo životy [online], Témata, 2 kwietnia 2015 [dostęp 2022-01-30] (cz.).

[5] MarianaM. Enriquez MarianaM., KatarzynaK. Kozioł-Galvis KatarzynaK., Ktoś chodzi po twoim grobie: moje podróże po cmentarzach, Wydanie pierwsze, Warszawa: Echa, 2024, s. 304, ISBN 978-83-8252-735-3 [dostęp 2025-06-25] .