| Państwo | |
|---|---|
| Kraj związkowy | |
| Miejscowości | |
| Wysokość |
2–4 m |
| Rodzaj obiektu | |
Położenie na mapie Nadrenii-Palatynatu | |
Położenie na mapie Niemiec | |
Wallender Born (także Wallende Born, Wallenborn lub potocznie Brubbel) – zimny gejzer w miejscowości Wallenborn (powiat Vulkaneifel), który wraz z gejzerem Andernach na półwyspie Namedyer Werth w Nadrenii-Palatynacie, jest jednym z nielicznych aktywnych zimnych gejzerów w Niemczech, który wybucha w sposób całkowicie naturalny.
Od niepamiętnych czasów Wallender Born było co najmniej (okresową) mofetą. W 1933 roku mofetę wywiercono, aby uczynić ją ekonomicznie opłacalną do produkcji wody mineralnej. Na głębokości 38 metrów odwiert wybuchł, wyrzucając wodę i dwutlenek węgla. Odwiert został wyłożony rurą filtrującą (obudową) do głębokości 30 metrów. Nie można już ustalić, czy niska wydajność mofety, wybuch II wojny światowej, czy jakość wody uniemożliwiły jej komercyjną opłacalność. Rura została szybko skorodowana przez wodę i częściowo zniszczona. Po II wojnie światowej resztki rury nadal wystawały z odwiertu. Gaz z mofety wydostający się z tych resztek, wielokrotnie zabijał ptaki, które na nich siadały.
W 1975 roku mofetę obudowano i wyposażono w szyb z podsypką żwirową, przez którą wydostawały się woda i gaz. Obudowa była wielokrotnie erodowana przez wodę i gaz, co wymagało częstych napraw. W ramach jednej z nich, w 1983 roku mofetę zabudowano bazaltowymi kolumnami. Erupcje mofety w tym okresie następowały co 55 minut, a każda erupcja trwała około 20 minut. Aby zapewnić długotrwałe bezpieczeństwo mofety i zapobiec erozji otaczającego terenu, konieczna była gruntowna renowacja. W 2001 roku wymieniono orurowanie i zbudowano obecny wlot wody o głębokości 40 metrów. Renowacja przekształciła mofetę w spektakularny zimny gejzer.
Wallender Born jest uważane za konsekwencję wulkanizmu w paśmie górskim Eifel, chociaż jego erupcyjna forma nie jest bezpośrednim skutkiem ciepła geotermalnego, a raczej uwalniania dwutlenku węgla. Gaz wulkaniczny uwalniany z magmy w skorupie ziemskiej unosi się na powierzchnię przez szczeliny i pęknięcia, a następnie częściowo rozpuszcza się w wodach gruntowych, tworząc kwas węglowy. Warunkiem strukturalnym i geologicznym istnienia gejzeru jest nieprzepuszczalna warstwa, „pułapka geologiczna”, pod którą gromadzą się gaz i woda gruntowa. Gdy roztwór gazu w wodzie osiągnie stan nasycenia, a ciśnienie napływającego gazu przekroczy ciśnienie w słupie wody, gaz ulatnia się z bulgoczącym dźwiękiem. Towarzyszy temu spadek ciśnienia, który pozwala gazowi już rozpuszczonemu w wodzie ponownie wydostać się na powierzchnię i wybuchnąć niczym fontanna, unosząc ze sobą wodę gruntową.
Wybuchy zimnego gejzeru następują przewidywalnie co około 35 minut. Erupcja dzieli się na trzy wyraźnie rozróżnialne fazy:
Intensywność erupcji i wysokość słupa wody zmieniają się w zależności od wybuchu. W okresach uśpienia między erupcjami poziom wody zmienia się nieznacznie, a emisja gazów jest minimalna.