White Rabbit Project

White Rabbit Project
Rodzaj technologia synchronizacji czasu i deterministycznej transmisji danych w sieci Ethernet
Początek projektu 2008 (pierwszy prototyp przełącznika i pierwsze publikacje projektowe w 2009 roku)
Główne instytucje CERN, GSI i partnerzy akademiccy oraz przemysłowi
Warstwa techniczna Ethernet, Precision Time Protocol, Synchronous Ethernet, sprzętowe znaczniki czasu
Dokładność docelowa synchronizacja poniżej 1 ns; precyzja synchronizacji rzędu pikosekund w dużych systemach rozproszonych
Status standaryzacyjny podstawowe koncepcje włączone do IEEE 1588-2019 jako profil wysokiej dokładności
Strona internetowa white-rabbit.web.cern.ch

White Rabbit Project – otwarta technologia sieciowa rozwijana pierwotnie w CERN do dystrybucji czasu, synchronizacji i deterministycznej transmisji danych przez Ethernet. White Rabbit łączy Precision Time Protocol (PTP), przekazywanie częstotliwości odniesienia przez warstwę fizyczną Ethernetu (Synchronous Ethernet(inne języki), SyncE), uściślanie znaczników czasu pomiarem fazy sygnału, aby synchronizować wiele węzłów rozproszonego systemu z dokładnością poniżej jednej nanosekundy i z precyzją rzędu pikosekund.

Projekt powstał przy modernizacji systemu taktowania kompleksu akceleratorów CERN, w którym wiele urządzeń musi działać według wspólnego czasu, a dane pomiarowe mogą być przesyłane przez tę samą sieć. Z czasem rozwiązanie wyszło poza CERN: jest używane w dużych instalacjach naukowych, metrologii i sieciach finansowych, a jego kluczowe mechanizmy zostały włączone do standardu IEEE 1588-2019 jako profil wysokiej dokładności. Bada się też jego przydatność dla przyszłego internetu kwantowego.

Nazwa i zakres

Termin White Rabbit oznacza nie pojedynczy zegar ani zwykły protokół aplikacyjny, lecz zestaw zasad, sprzętu, oprogramowania i profili sieciowych, które pozwalają przenosić zarówno precyzyjny czas, jak i dane użytkownika przez tę samą sieć Ethernet.

W odróżnieniu od klasycznego „serwera czasu” White Rabbit jest projektowany dla systemów, w których nie można pominąć opóźnień wnoszonych przez światłowody oraz elektronikę przełączników i węzłów. Węzły sieci odtwarzają wspólną częstotliwość odniesienia, mierzą przesunięcie fazowe i wymieniają komunikaty PTP, a przełączniki White Rabbit zachowują się jednocześnie jak elementy sieci Ethernet i urządzenia dystrybucji czasu.

Historia i organizacja

Początkiem projektu było spotkanie w CERN w lutym 2008 roku, poświęcone modernizacji systemów taktowania kilku instalacji naukowych. W październiku tego roku zademonstrowano synchronizację poniżej nanosekundy na łączu punkt–punkt, a w 2009 roku przedstawiono pierwszy prototyp przełącznika White Rabbit. Technologię zaczęto rozwijać jako wspólny system taktowania dla akceleratorów wstępnych LHC w CERN oraz planowanego kompleksu Facility for Antiproton and Ion Research(inne języki) (FAIR) w GSI. W publikacji projektowej z konferencji ICALEPCS 2009 White Rabbit opisano jako próbę uzyskania niezawodnej, szybkiej i deterministycznej transmisji wraz z dokładnym czasem, przy użyciu technik zgodnych z Ethernetem oraz PTP.

Projekt od początku rozwijano w modelu otwartego sprzętu i oprogramowania. Projekty sprzętu, oprogramowanie i dokumentację publikowano w serwisie Open Hardware Repository, a część sprzętu udostępniano na zasadach licencji CERN Open Hardware Licence. Dzięki temu modelowi i zgodności ze standardami przemysłowymi technologia znalazła zastosowania poza fizyką wysokich energii.

W 2020 roku mechanizmy White Rabbit zostały włączone do IEEE 1588-2019, edycji standardu Precision Time Protocol, jako profil wysokiej dokładności. Nie oznacza to, że każde urządzenie PTP jest urządzeniem White Rabbit; ustandaryzowano część rozwiązań opracowanych wcześniej w projekcie, zwłaszcza tych, które służą dokładności poniżej nanosekundy. Profil wysokiej dokładności (HA) nie jest przy tym nową nazwą wcześniejszego protokołu WR-PTP, lecz jego uogólnieniem. Oba warianty są niezgodne na poziomie protokołu, ale działają na tym samym sprzęcie White Rabbit i zapewniają tę samą dokładność synchronizacji.

W 2024 roku CERN ogłosił powstanie White Rabbit Collaboration – wspólnoty opartej na członkostwie, która ma utrzymywać otwarty rdzeń technologii, wspierać szkolenia, prace badawczo-rozwojowe i współpracę z przemysłem. Według współpracy White Rabbit wszedł w ten sposób w nową fazę historii, w której rozwój technologii ma skupiać wszystkich jej interesariuszy.

Zasada działania

White Rabbit wykorzystuje trzy uzupełniające się mechanizmy. Pierwszy to wymiana komunikatów PTP, która pozwala wyznaczać przesunięcie zegara i opóźnienie łącza metodą dwukierunkową. Drugi to syntonizacja, czyli dostrojenie częstotliwości zegarów węzłów do częstotliwości odniesienia przenoszonej przez warstwę fizyczną Ethernetu. Trzeci to precyzyjny pomiar różnicy faz między zegarem nadrzędnym a zegarem lokalnym, używany do doprecyzowania opóźnienia łącza.

Samo PTP pozwala osiągnąć bardzo dokładną synchronizację w sieciach lokalnych, ale przy dokładności poniżej nanosekundy ograniczeniem stają się szczegóły, które przy zwykłej synchronizacji są pomijalne: rozdzielczość znaczników czasu, różne opóźnienia nadawania i odbioru, asymetria światłowodów, temperatura, opóźnienia transceiverów i przełączników. W White Rabbit te składniki mierzy się lub kalibruje, zamiast traktować łącze jako abstrakcyjny kanał o prostym, symetrycznym opóźnieniu.

Typowa topologia obejmuje zegar nadrzędny, przełączniki White Rabbit oraz węzły końcowe. Przełącznik może rozprowadzać częstotliwość i czas do kolejnych urządzeń, a jednocześnie przenosić zwykłe ramki Ethernetu. Dla ruchu o krytycznych wymaganiach czasowych specyfikacja White Rabbit przewiduje ramki wysokiego priorytetu, oznaczane osobnym typem ramki albo klasami usług IEEE 802.1Q. Samo oznaczenie priorytetu nie wystarcza jednak do przewidywalnego opóźnienia. Zapewnia je obsługa w przełącznikach White Rabbit, które wysyłają ramkę priorytetową przed oczekującymi ramkami zwykłymi, a długą ramkę zwykłą mogą podzielić na fragmenty.

Sieć dystrybucji czasu

Elementami typowej sieci White Rabbit są przełączniki, węzły końcowe, źródło czasu oraz urządzenia użytkownika. Pierwszy przełącznik w hierarchii pobiera sygnał zegarowy z zewnętrznego źródła odniesienia, na przykład zegara cezowego albo oscylatora dyscyplinowanego sygnałem GPS. Węzeł końcowy może używać otrzymanego czasu do opatrywania mierzonych danych znacznikami czasu i do wyzwalania akwizycji danych. Synchronizację poniżej nanosekundy zapewniają wyłącznie połączenia między przełącznikami i węzłami White Rabbit. Urządzenie bez obsługi White Rabbit może przesyłać dane przez taką sieć, bo przełącznik zachowuje się wobec niego jak zwykły przełącznik Ethernet, ale nie uzyskuje tej dokładności.

Ta sama sieć White Rabbit służy zarówno do deterministycznej transmisji danych, jak i do dystrybucji czasu. W praktyce przy bardzo dużej dokładności nadal potrzebna jest kalibracja instalacji i kontrola zmian opóźnień, zwłaszcza w długich łączach światłowodowych.

Badania długodystansowych łączy światłowodowych pokazały, że rozwiązania White Rabbit, pierwotnie przeznaczone do synchronizacji urządzeń w promieniu około 10 km, można stosować także na łączach o długości setek kilometrów. Wymaga to jednak wstępnej kalibracji i uwzględnienia asymetrii opóźnień, między innymi wywołanej dyspersją chromatyczną. White Rabbit nie jest przy tym jedynie wdrożeniem PTP o większej dokładności, lecz kompletną metodą inżynierską łączącą protokół, częstotliwość odniesienia i metrologię łącza.

Zastosowania

White Rabbit opracowano w ramach modernizacji systemu taktowania kompleksu akceleratorów CERN, w którym niektóre elementy wymagają synchronizacji z dokładnością do 10 pikosekund. White Rabbit pozwala jednocześnie wyzwalać pomiary i przesyłać dane przez tę samą infrastrukturę.

Poza CERN technologia była rozwijana i wdrażana w innych dużych infrastrukturach badawczych, między innymi w GSI/FAIR, w detekcji promieniowania kosmicznego, w teleskopach neutrinowych oraz w metrologii. White Rabbit znalazł też zastosowania komercyjne, zwłaszcza w sieciach synchronizacji czasu w sektorze finansowym, a ponadto był testowany jako alternatywa dla GNSS w dystrybucji czasu.

Przykładem zastosowania poza klasyczną fizyką akceleratorową są podwodne detektory KM3NeT, w których rozproszone moduły detekcyjne wymagają wspólnej skali czasu do rekonstrukcji zdarzeń z krótkich sygnałów świetlnych. White Rabbit utrzymuje tam wspólny czas w całej sieci detektorów i służy do opatrywania zdarzeń znacznikami czasu. KM3NeT korzysta z dwóch wariantów sieci akwizycji danych. W części detektora jeden kanał nadawczy jest rozdzielany na wszystkie moduły optyczne, co wymagało niestandardowej implementacji protokołu White Rabbit. Nowszy system używa standardowej hierarchii przełączników White Rabbit, w tym podwodnych przełączników w podstawach linii detekcyjnych.

Relacja do innych metod synchronizacji

White Rabbit jest najbliżej spokrewniony z Precision Time Protocol, bo wykorzystuje PTP jako część mechanizmu wyznaczania przesunięcia czasu. Różni się jednak od typowego wdrożenia PTP tym, że wymaga ściśle kontrolowanej warstwy fizycznej, syntonizacji, uściślania znaczników czasu pomiarem fazy i oceny asymetrii łącza w każdym elemencie biorącym udział w dystrybucji czasu.

Poprzedni system taktowania akceleratorów wstępnych LHC korzystał z wielopunktowej linii RS-422 o przepustowości 500 kb/s, bez transmisji w obu kierunkach. Opóźnień okablowania nie dało się w nim kompensować automatycznie, więc kalibrowano je ręcznie przenośnymi zegarami. White Rabbit kompensuje automatycznie opóźnienia światłowodów o długości rzędu 10 km.