Wiec

Wiec – masowe zgromadzenie ludności w celu przedyskutowania aktualnych wydarzeń politycznych.

W społeczeństwach pierwotnych, zgromadzenie ludności, w celu ustalenia jakichś kwestii mających wpływ na dobro ogółu. Na wiecu (np. u plemion słowiańskich) ważną funkcję zajmowała tzw. starszyzna plemienna, tj. najstarsi członkowie plemienia/rodu, których głos był decydujący, np. w sprawach wojny, pokoju, wyborze władcy. W Polsce okresu średniowiecza terminem tym, wywodzącym się od prasłowiańskiego czasownika *wietati (mówić), określano radę możnych. Podejmowali oni decyzje w sprawach dzielnicy, szczególnie w czasie rozdrobnienia feudalnego. Decydujący głos należał do władcy, który decydował o nadawaniu przywilejów immunitetowych, emisji monet, cłach, lokowaniu miast lub innych świadczeniach. Od XIV w. wiece przekształcały się w sejmiki.

W Polsce

W czasach króla Polski Kazimierza III Wielkiego (okres panowania: 1333–1370)

Wiece na terenach dzisiejszej Polski zwoływano jeszcze przed powstaniem państwa. Zagadnienia były najpierw omawiane przez starszyznę i przywódców plemienia, a później przedstawiane wszystkim wolnym ludziom do szerszej dyskusji.

Jednym z głównych typów wieców był wiec zwoływany w celu obrania nowego władcy. Istnieją podania i legendy z IX wieku o wyborze legendarnego założyciela dynastii Piastów, Piasta Kołodzieja i podobnych wyborów jego syna – Siemowita (to oznaczałoby, że wybory polskiego władcy odbyły się wiek przed islandzkimi Althing), jednak źródła z tamtych czasów pochodzą z późniejszych wieków, a ich ważność kwestionują naukowcy. Z reguły prawem głosu dysponowały wyłącznie plemienne elity, z których w późniejszym okresie wyłonił się stan szlachecki, a także magnateria i warstwa urzędnicza. Znajdowały się one pod dużym wpływem lokalnych tradycji i siły władcy. W XII i XIII wieku instytucja wiecu ograniczyła swój udział do najwyższej rangi szlachty i urzędników. Ogólnokrajowe zebrania wiecowych urzędników z 1306 i 1310 można postrzegać jako prekursorów polskiego parlamentaryzmu i sejmu walnego.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Tadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski, Warszawa 1973, s. 527.
  2. ↑ Aleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1985, s. 614. ISBN 83-214-0410-3.
  3. 1 2 3 Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski i Michał Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 20, 26-27
  4. 1 2 Janusz Roszko: Kolebka Siemowita. Iskry, 1980, s. 170. ISBN 978-83-207-0090-9. [dostęp 2012-02-29].
  5. ↑ Norman Davies: Heart of Europe: The Past in Poland's Present. Oxford University Press, 23 sierpnia 2001, s. 249. ISBN 978-0-19-280126-5. [dostęp 2012-02-29].
  6. 1 2 Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski i Michał Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 63-64

Bibliografia