Wietlica samicza

Wietlica samicza
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

telomowe

Gromada

naczyniowe

Klasa

paprocie

Podklasa

paprotkowe

Rząd

paprotkowce

Rodzina

wietlicowate

Rodzaj

wietlica

Gatunek

wietlica samicza

Nazwa systematyczna
Athyrium filix-femina (L.) Roth
Tent. Fl. Germ. 3(1): 65 (1799)

Wietlica samicza (Athyrium filix-femina) – gatunek paproci z rodziny wietlicowatych (Athyriaceae). Występuje w Europie, umiarkowanej części Azji, północnej Afryce i Ameryce Północnej. W Polsce gatunek jest pospolity niemal w całym kraju (lokalnie bywa rzadszy, np. w północnej części województwa mazowieckiego). Roślina uprawiana jest jako ozdobna w setkach odmian różniących się modyfikacjami blaszki liściowej.

Morfologia

Pokrój
Paproć z dość grubym, skośnym, podziemnym i rozgałęziającym się kłączem, z którego co roku wyrasta wiele liści do 100 cm wysokości, rzadziej do 150 cm. Kłącze okryte jest łuskami o barwie brunatnej do niemal czarnej.
Liście
Jasnozielone i nagie liście wyrastają lejkowato zebrane w rozety ze szczytu kłącza. Blaszka ma kształt podłużnie eliptyczny z długo zwężającą się górną częścią. Najszersza jest w środkowej części. Ogonek liściowy osiąga długość wynoszącą do 1/3 długości blaszki. W dole jest niemal czarny i tu pokryty ciemnobrunatnymi, lancetowatymi łuskami. Osadka liścia jest naga i ma barwę żółtawą. Odcinków pierwszego rzędu jest ok. 30 i są one ułożone przeważnie naprzemianlegle. Zwężają się równomiernie ku swoim wierzchołkom. Odcinki II rzędu osiągają od 1 do 3 cm i są one pierzastodzielne, wzdłuż brzegów też ząbkowane. Liście zarodnikowe nie różnią się od liści płonnych.
Zarodnie
Zebrane w wydłużone, czasem haczykowato zgięte kupki zarodni powstające blisko środka odcinków II rzędu. Okryte są delikatną, jednostronną zawijką, na wolnym brzegu frędzlowatą.
Gatunki podobne
W okresie dojrzewania zarodni jest łatwa do odróżnienia od górskiej wietlicy alpejskiej, która ma kupki zarodnikowe zaokrąglone z szybko opadającą, zredukowaną zawijką. Nerecznice różnią się naprzeciwległym ułożeniem odcinków I rzędu, mają odcinki II rzędu płytko wcinane (nerecznica samcza i grzebieniasta) lub mocniej podzielone, ale wówczas też mniej lub bardziej wyraźnie silniej podzielone są dolne odcinki niż górne, podczas gdy u wietlicy odcinki I rzędu w górze liści podobne są do dolnych; u wietlicy także odcinki II rzędu w obrębie odcinków I są podobnej wielkości u góry i dołu, u nerecznic te dolne zwykle są większe i silniej podzielone.

Biologia i ekologia

Bylina o liściach nie zimujących (zamierają jesienią). Zarodniki dojrzewają od lipca do września.

Rośnie w wilgotnych i cienistych lasach i zaroślach, zwłaszcza w łęgach, ale też w buczynach, grądach, w lasach bagiennych, w różnych górskich zespołach leśnych do granicy lasu. Wymaga gleb kwaśnych i wilgotnych, o małej zawartości wapnia.