William Fitzwilliam
William Fitzwilliam, 1. hrabia Southampton (ur. ok. 1490, zm. 15 października 1542 w Newcastle upon Tyne) – angielski dworzanin, dyplomata, dowódca morski i urzędnik państwowy działający na dworze Henryka VIII. Od 3 listopada 1529 do śmierci był kanclerzem Księstwa Lancaster, w latach 1536–1540 sprawował urząd lorda admirała Anglii (Lord Admiral), a od 1540 był lordem tajnej pieczęci. W 1537 otrzymał tytuł hrabiego Southampton, a w 1526 został kawalerem Orderu Podwiązki.
Urodził się około 1490 jako trzeci syn sir Thomasa Fitzwilliama z Aldwark w Yorkshire i Lucy Neville. Lucy była córką i współdziedziczką Johna Neville’a, markiza Montagu. Po ponownym małżeństwie matki jego przyrodnim bratem był Anthony Browne. Najpóźniej około dziesiątego roku życia Fitzwilliam znalazł się na dworze i wychowywał się razem z przyszłym Henrykiem VIII. Po objęciu tronu przez Henryka w 1509 służył jako królewski podczaszy. W 1511 uzyskał rewersję stanowiska esquire of the body, należącego do osobistej służby monarchy. W listopadzie 1513 poślubił Mabel Clifford, córkę Henryka Clifforda, 10. barona de Clifford.
Służba wojskowa i dyplomatyczna
W 1513 Fitzwilliam należał do dowódców floty wysłanej przeciw Francji i został poważnie ranny bełtem z kuszy podczas walk w pobliżu Brestu. Po powrocie do służby dołączył do kampanii Henryka VIII we Francji, a 25 września 1513, po zdobyciu Tournai, został pasowany na rycerza. W latach 1513–1525 wielokrotnie pełnił obowiązki wiceadmirała. Na początku 1521 został wysłany jako ambasador na dwór francuski, gdzie przebywał do początku 1522. Po rozpoczęciu kolejnej wojny z Francją w 1522 jako wiceadmirał odpowiadał między innymi za ochronę angielskich statków handlowych. W 1523 dowodził flotą w kanale La Manche, której zadaniem było uniemożliwienie księciu Albany przeprawy do Szkocji. W następnych latach służył również w Guînes i pozostawał związany z administracją Calais. W październiku 1525 wraz z Johnem Taylorem wysłano go do Ludwiki Sabaudzkiej, regentki Francji, w celu odebrania przysięgi potwierdzającej postanowienia traktatu angielsko-francuskiego. 24 kwietnia 1526 został wybrany na kawalera Orderu Podwiązki.
Urzędy i działalność polityczna
W maju 1529 uczestniczył w kolejnej misji dyplomatycznej do Francji, a w tym samym roku został wybrany posłem z Surrey do parlamentu angielskiego. 3 listopada 1529 objął urząd kanclerza Księstwa Lancaster i zachował go do śmierci. W 1535 jako królewski komisarz działał w Calais, gdzie uczestniczył w porządkowaniu spraw administracyjnych miasta i otaczającego je terytorium. W 1536 odpowiadał za ustawę dotyczącą Calais (Calais Act), a w drugiej połowie lat 30. XVI wieku uczestniczył w rozwiązywaniu tamtejszych konfliktów religijnych. W tym samym roku zasiadał w trybunale, przed którym stanęli Henry Norris i trzej inni mężczyźni oskarżeni w sprawie Anny Boleyn. 16 sierpnia 1536 zastąpił Henryka FitzRoya na urzędzie lorda admirała Anglii i pozostawał na nim do 18 lipca 1540. W 1536 brał także udział w działaniach Korony związanych z rebelią w Lincolnshire i Pielgrzymką Łaski. 18 października 1537 Henryk VIII nadał mu tytuł hrabiego Southampton. W listopadzie 1538 Fitzwilliam przesłuchiwał Margaret Pole, hrabinę Salisbury, która następnie była przetrzymywana w jego posiadłości Cowdray. W 1539, wobec zagrożenia inwazją, dowodził flotą w Portsmouth. 11 grudnia 1539 powitał w Calais Annę z Kleve przed jej podróżą do Anglii. W 1540 objął urząd lorda tajnej pieczęci, który sprawował do śmierci.
Ostatnia kampania i śmierć
W 1542 mianowano go namiestnikiem i kapitanem generalnym na północy Anglii w związku z przygotowywaną kampanią przeciw Szkocji. Dołączył do armii dowodzonej przez księcia Norfolk i prowadził jej straż przednią podczas marszu na północ. Zmarł 15 października 1542 w Newcastle upon Tyne w trakcie tej wyprawy. W testamencie z 10 września 1542 polecił, aby w razie śmierci w odległości nie większej niż sto mil od Midhurst pochowano go w tamtejszym kościele parafialnym, w nowej kaplicy przeznaczonej na grobowiec jego i jego żony. Z małżeństwa z Mabel Clifford nie pozostawił prawowitych potomków, dlatego wraz z jego śmiercią wygasł nadany mu tytuł hrabiego Southampton. Posiadłość Cowdray odziedziczył jego przyrodni brat Anthony Browne.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 S. R. Johnson: FITZWILLIAM, Sir William I (c.1490-1542), of Cowdray, Suss. and London. W: The History of Parliament: the House of Commons 1509-1558. S. T. Bindoff (red.). T. 2. London: Secker & Warburg, 1982, s. 142–145. Cytat: chancellor, duchy of Lancaster 3 Nov 1529-d.; ld. adm. 1536-40; ld. privy seal 1540-d.. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 Gordon Goodwin: Fitzwilliam, William (d.1542). W: Dictionary of National Biography. Leslie Stephen (red.). T. 19. London: Smith, Elder & Co., 1889, s. 231–232. Cytat: He succeeded the Duke of Richmond as lord high admiral 16 Aug. 1536, and held the office until 18 July 1540.. (ang.).
- 1 2 3 Book of Fines. [w:] REED Online. Hampshire, Southampton, 1542-3 [on-line]. Records of Early English Drama. [dostęp 2026-08-30]. Cytat: likely John, Lord Russell, who became lord privy seal on the death of his predecessor, William FitzWilliam, on 15 October 1542 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Ian Geoffrey Helps: The career of Sir William Fitzwilliam, Earl of Southampton (c.1490-1542): a thematic study. [w:] rozprawa doktorska [on-line]. University of Southampton, 2006. [dostęp 2026-08-30]. Cytat: his career as Vice-Admiral from 1513 to 1525 qualified him for his term as Lord Admiral from 1536 to 1540 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 William B. Robison: Fitzwilliam, William, earl of Southampton (c.1490-1542). W: Oxford Dictionary of National Biography. H. C. G. Matthew, Brian Harrison (red.). T. 19. Oxford: Oxford University Press, 2004, s. 961–965. Cytat: served against the French on the Mary Rose, flagship of the ill-fated admiral Sir Edward Howard, and was seriously wounded by a crossbow. (ang.).
