| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie |
Witold Tadeusz Mars, w USA tworzący jako W.T. Mars (ur. 1908 w Rzęsnej Polskiej, zm. 9 września 1985 w Nowym Jorku) – polski malarz, rysownik i ilustrator.
Pochodził ze szlacheckiej rodziny osiadłej w Limanowej. Jego dziadek, Antoni Józef Mars był administratorem majątków ziemskich, właścicielem Starej Wsi (pow. limanowski), działaczem gospodarczym i społecznikiem. Jego matka, Stefania z domu Dunikowska, była autorką i ilustratorką książek dla dzieci.
W latach 1927-1930 studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowniach Władysława Jarockiego i Fryderyka Pautscha. Dwa lata później przeniósł się do Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie, do pracowni Felicjana Szczęsnego Kowarskiego, którą ukończył w 1934.
Podczas II wojny światowej walczył w szeregach Polskich Sił Zbrojnych, służył we Francji i Wielkiej Brytanii, gdzie pozostał po 1945. W grudniu 1951 Witold Mars wraz z siostrą Anną i bratem Piotrem wyjechał do USA, gdzie osiedlił się na stałe. Według innych źródeł wyemigrował do USA wraz z żoną Zofią, również malarką.
Witold Mars zmarł w Nowym Jorku, USA, 9 września 1985 roku.
Pierwsza wystawa indywidualna twórczości Witolda Marsa miała miejsce we Lwowie w 1936, zorganizowało ją tamtejsze Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych. W latach trzydziestych i czterdziestych brał udział między innymi w wystawach: w Krakowie ze Związkiem Polskich Artystów Plastyków i w warszawskim Instytucie Propagandy Sztuki. Był członkiem założonej przez Władysława Krzyżanowskiego i działającej we Lwowie grupy „Zespół”.
Doświadczenia wojenna głęboko ukształtowały jego twórczość artystyczną. W 1941 roku namalował portret Marszałka Józefa Piłsudskiego, obecnie znajdującego się w Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie. W okresie wojennym stworzył liczne prace ołówkiem i akwarelami ilustrujące życie polskich żołnierzy. W 1943 roku jego prace znalazły się na wystawie "Works by Allied Artists" w Bank Field Museum w Halifax obok prac innych polskich malarzy Adama Turyna i Marka Żuławskiego. Recenzja z wystawy autorstwa krytyka sztuki Jack Lindley znalazła się w Halifax Evening Courier; krytyk uznał obraz Marsa, przedstawiający martwą naturę za "kluczowy punkty wystawy". W 1944 roku jego prace, rysunki ołówkiem i cztery akwarele, zostały zaprezentowane na wystawie: „Wojna oczami Polaków” w Rochdale Art Gallery, prezentująca sześciu polskich żołnierzy-artystów służących wówczas w zmechanizowanej brygadzie kawalerii, w tym Andrzeja Warta, Aleksandra Żywa, Antoniego Wasilewskiego i Zygmunta Haupta.
Kolejne wystawy prac Witolda Marsa, miały miejsce w 1947 roku na Wystawie Sztuki Polskiej przy 71a Castle Street w Edynburgu, gdzie jego prace zostały wyróżnione przez The Scotsman, obok artystów Mieczysława Janikowskiego i Antoniego Wasilewskiego oraz na wystawach organizowanych przez Society of Scottish Artists, Royal Scottish Academy i London Group. Witolda Marsa został członkiem Towarzystwa Artystów Polskich w Wielkiej Brytanii.
Witold Mars oprócz obrazów związanych z wojną, malował portrety, sceny rodzajowe i martwe natury z wyraźną, modernistyczną wrażliwością. Stworzył również serię rycin na temat lądowania w Normandii, obecnie przechowywaną w Instytucie Polskim i Muzeum im. Sikorskiego w Londynie.
Po zamieszkaniu w Stanach Zjednoczonych rozpoczął karierę jako ilustrator, tworząc ilustracje do książek dla dzieci i młodzieży. W 1952 roku zilustrował pierwszą książką "Reby Mirsky Thirty-One Brothers and Sisters" . Przez kolejne dekady Mars ilustrował zarówno tytuły beletrystyczne, jak i non-fiction, w tym książki o historii wojskowości, humorystyczne opowieści, powieści historyczne i powieści współczesne.
W 1990 roku, dla uczczenia jego twórczości, odbyła się duża retrospektywa w Fundacji Kościuszki w Nowym Jorku, zorganizowana przez Lipert Gallery. W Wielkiej Brytanii jego prace są reprezentowane w zbiorach Biggar & Upper Clydesdale Museum i Paxton House. Dokumenty Marsa, w tym ilustracje i korespondencja, znajdują się w Kerlan Collection Uniwersytetu Minnesoty.
Był wnukiem Antoniego Józefa Marsa, synem Tadeusza Grzegorza i Stefani z Dunikowskich. Jego siostrą była Anna Maria Mars (1904-1989), historyk sztuki i bizantynolog. Jego przyrodnim bratem był Piotr Wandycz, profesor, polski historyk, zamieszkały w USA (Stefania z Dunikowskich po śmierci męża wyszła w 1919 roku za Damiana Wandycza).