Witte Brigade

Witte Brigade
Ilustracja
Historia
Państwo

 Belgia

Sformowanie

1940

Rozformowanie

1944

Konflikty zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Dyslokacja

Limburgia

Rodzaj sił zbrojnych

nieregularne

Rodzaj wojsk

partyzanci, ruch oporu

Przedstawienie żołnierza Białej Brygady w Muzeum II Wojny Światowej w Adinkerke

Biała Brygada (niderl. Witte Brigade, fr. Brigade blanche) – grupa belgijskiego ruchu oporu, założona 23 lipca 1940 roku w Antwerpii przez Marcela Louette’a, znanego pod pseudonimem „Fidelio”. Początkowo grupa nosiła nazwę „De Geuzengroep”, a po wyzwoleniu Belgii zmieniła ją na „Witte Brigade-Fidelio” (Biała Brygada – Fidelio); termin „biała brygada” stał się wówczas określeniem ogólnym dla ugrupowań belgijskiego ruchu oporu.

Nazwę wybrano w opozycji do Czarnej Brygady (nl. Zwarte Brigade) – kolaboranckiej formacji dowodzonej przez SS-Untersturmführera Reimonda Tollenaere’a, odpowiedzialnego za propagandę pronazistowskiej Flamandzkiej Ligi Narodowej. Główna siedziba „Białej Brygady” znajdowała się w Antwerpii, a mniejsze oddziały działały w Gandawie, Lier, Aalst, Brukseli, regionie Waasland, Walonii oraz na wybrzeżu Morza Północnego.

Działalność

Podczas II wojny światowej Belgia znajdowała się pod niemiecką okupacją. Faszystowska „Czarna Brygada” kolaborowała z Niemcami, podczas gdy podziemna „Biała Brygada” prowadziła z nią walkę. Do głównych działań „Białej Brygady” należało rozpowszechnianie antyniemieckiej propagandy, sporządzanie list kolaborantów oraz organizowanie patriotycznych manifestacji w ważne dla Belgów święta, takie jak 21 lipca (Święto Narodowe) czy 11 listopada (rocznica kapitulacji Niemiec w I wojnie światowej). Grupa wydawała własny periodyk propagandowy pt. „Steeds Verenigd – Unis Toujours” (pol. „Zawsze Zjednoczeni”), który ukazał się w ok. 80 numerach i stał się jednym z największych wydawnictw podziemnych we Flandrii. Ponadto członkowie grupy gromadzili informacje wojskowe dotyczące portu w Antwerpii oraz planów ewentualnej niemieckiej inwazji na Wielką Brytanię. „Biała Brygada” wspierała również sieć „Comet”, pomagając zestrzelonym alianckim lotnikom w powrocie do Wielkiej Brytanii. Organizacja protestowała przeciwko pogromom ludności żydowskiej, jednocześnie podkreślając, że nie jest „prożydowska”. Brygada chroniła rodziny żydowskie, wykorzystując swoją sieć informatorów i sabotażystów, aby pomagać im w unikaniu prześladowców. „Biała Brygada” utrzymywała kontakty z różnymi siatkami wywiadowczymi, znanymi pod kryptonimami „Luc”, „Bravery” oraz „Group Zero”. Była to również jedyna grupa belgijskiego ruchu oporu w początkowym okresie wojny, która utrzymywała kontakt z belgijskim rządem na uchodźstwie oraz stroną brytyjską.

Członkowie i aresztowania

Wielu członków Białej Brygady stanowili byli wojskowi i weterani obrony Belgii w 1940 roku lub funkcjonariusze policji. Szczególnie licznie reprezentowani byli policjanci z Deurne. W okresie nasilonych represji stosowanych przez niemieckie władze okupacyjne w Belgii w latach 1943–1944 aresztowano 700 członków ruchu oporu. To, wraz z innymi czynnikami, osłabiło grupę do tego stopnia, że ​​w późniejszym procesie wyzwalania Belgii we wrześniu 1944 roku odegrała ona już tylko niewielką rolę. Gdy jeden z czołowych członków został schwytany z listą pozostałych członków organizacji, 58 osób aresztowano i wysłano do niemieckich obozów. W styczniu 1944 roku, podczas obławy w Deurne, aresztowano 62 członków brygady, a 9 maja tego samego roku zatrzymano założyciela organizacji, Marcela Louette’a, którego następnie deportowano do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Louette zdołał później powrócić z Niemiec; zmarł w Antwerpii w 1978 roku. Łącznie Biała Brygada straciła ok. 400 osób spośród 3750 uznanych za jej członków.

Ponadto ok. 500 mężczyzn z Luksemburga (który został zaanektowany przez Niemcy) – z których wielu odmówiło służby w niemieckim Wehrmachcie lub zdezerterowało z niego – opuściło swój kraj, by walczyć w szeregach Białej Brygady w rejonie Ardenów, gdzie utworzyli tzw. Brygadę Czerwonego Lwa. 74 z nich poniosło śmierć.

W tworzeniu brygady brał udział m.in. Edward Gierek, w latach 1970–1980 I sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, który podczas wojny został wysłany do okupowanej Belgii na roboty przymusowe.

W organizacji działali również Żydzi. Wielu z nich zostało aresztowanych właśnie dlatego, że ich żydowskie pochodzenie było znane.

Osiągnięcia

Mimo dotkliwych strat Biała Brygada – wraz z organizacjami Armée secrète, Front de l'Indépendance, Mouvement National Royaliste oraz Groupe G – pomogła siłom alianckim w zajęciu portu w Antwerpii w 1944 roku w nienaruszonym stanie. Członkowie Białej Brygady uniemożliwili Niemcom – którzy podłożyli ładunki wybuchowe pod doki i dźwigi – zniszczenie infrastruktury portowej. Dzięki temu port mógł zostać uruchomiony, gdy tylko wody Skaldy zostały oczyszczone z min morskich. Ponadto we wrześniu 1944 roku Biała Brygada pełniła funkcję sieci rozpoznawczej i wywiadowczej na rzecz kanadyjskiej 4., 5. i 6 Brygady. Dostarczała ona meldunki dotyczące sił, pozycji obronnych oraz liczebności wojsk niemieckich. Członkowie ruchu oporu wskazywali również dokładne położenie niemieckich pól minowych.