Wodorek berylu

Wodorek berylu
Budowa wodorku berylu
Ilustracja
Struktura krystaliczna wodorku berylu
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
białe amorficzne ciało stałe
Wzór chemiczny

BeH2

• zapis Hilla

BeH2

• inne wzory

(BeH2)n, [BeH2]

Masa molowa

11,03 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

7787-52-2

PubChem

139073

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Wodorek berylu, (BeH2)n, uproszcz. BeH2 – nieorganiczny związek chemiczny berylu z wodorem. Atomy wodoru są połączone z atomami berylu wiązaniami kowalencyjnymi (wiązanie trójcentrowe-dwuelektronowe), co odróżnia go od mających budowę jonową wodorków cięższych przedstawicieli metali ziem alkalicznych. Stosowany jako moderator w reaktorach jądrowych. W połowie lat 60. XX wieku był także rozważany jako składnik paliwa rakietowego (w połączeniu z nadchloranem amonu, NH4ClO4).

Synteza

Beryl, w przeciwieństwie do pozostałych pierwiastków ze swojej grupy, nie reaguje bezpośrednio z wodorem. Jego wodorek został otrzymany po raz pierwszy w 1951 roku w wyniku reakcji dimetyloberylu, Be(CH3)2, z glinowodorkiem litu, LiAlH4, prowadzonej w eterze (produkt reakcji jest w nim nierozpuszczalny i się wytrąca).

2Be(CH3)2 + LiAlH4 → 2BeH2↓ + LiAl(CH3)4

Reakcję tę można przeprowadzić również, stosując diboran, B2H6, w charakterze reagenta. Produkt o wyższej czystości można otrzymać w wyniku rozkładu termicznego bis(tert-butylo)berylu, Be[C(CH3)3]2 prowadzonego w temperaturze 210 °C.

Be[C(CH3)3]2 → BeH2 + 2H2C=C(CH3)2↑

Produkt o wysokiej czystości powstaje w wyniku reakcji trifenylofosfiny, PPh3 z borowodorkiem berylu, Be(BH4)2.

Be(BH4)2 + 2PPh3 → 2Ph3PBH3 + BeH2↓

Właściwości

Wodorek berylu otrzymywany jest w postaci bezpostaciowego białego ciała stałego o strukturze polimerycznej. Krystaliczny BeH2 został otrzymany w roku 1978 w wyniku działania wysokiego ciśnienia i temperatury na produkt amorficzny zawierający domieszkę 0,5-2,5 % mol litu.

Związek rozkłada się na pierwiastki w zakresie temperatury 205–250 °C. Nie rozpuszcza się w rozpuszczalnikach, które go nie rozkładają, reaguje powoli z wodą tworząc wodorotlenek berylu, natomiast z kwasami mineralnymi reaguje energicznie z wytworzeniem odpowiednich soli.

BeH2 + 2H2O → Be(OH)2 + 2H2↑
BeH2 + 2H+ → Be2+ + 2H2↑

W reakcji z trimetyloaminą, N(CH3)3, tworzy dimeryczny addukt zawierający mostki wodorowe, natomiast w reakcji z dimetyloaminą, HN(CH3)2, powstaje trimeryczna pochodna metylowa diamidku berylu, [Be(N(CH3)2)2]3, oraz wodór. W reakcji z wodorkiem litu, LiH, w którym anion wodorkowy pełni rolę zasady Lewisa, powstają kolejno LiBeH3 oraz Li2BeH4.

Dihydrydoberyl

Budowa cząsteczki gazowego BeH2.

Dihydrydoberyl jest nazwą niespolimeryzowanych cząsteczek BeH2, które występują w postaci gazu utrzymywanego w znacznym rozcieńczeniu. Gazowy BeH2 nie może występować z postaci nierozcieńczonej, gdyż próba zatężania prowadzi do jego spontanicznej autopolimeryzacji do oligomerów. Badania wolnych cząsteczek BeH2 otrzymanych przy pomocy wyładowań elektrycznych w wysokich temperaturach wykazały, że mają one budowę liniową i długość wiązania Be−H wynoszącą 133,376 pm.

Właściwości

Podwójnie koordynująca grupa −BeH może tworzyć addukty poprzez akceptację pary elektronowej od ligandów będących ich donorami:

[BeH2] + L → [BeH2L]

Z tego powodu BeH2 ma charakter kwasu Lewisa. Możliwe jest przyjęcie maksymalnie 4 par elektronowych, tak jak ma to miejsce w przypadku anionu tetrahydrydoberylanowego(2-), BeH42−.