Xenohyla truncata

Xenohyla truncata
(Izecksohn, 1959)
ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

płazy

Rząd

płazy bezogonowe

Podrząd

Neobatrachia

Rodzina

rzekotkowate

Rodzaj

Xenohyla

Gatunek

Xenohyla truncata

Synonimy
  • Hyla truncata Izecksohn, 1959
  • Hyla depressa Izecksohn, 1959
  • Xenohyla truncata — Izecksohn, 1998
Kategoria zagrożenia (CKGZ)

Xenohyla truncata – gatunek płaza bezogonowego z rodziny rzekotkowatych (Hylidae), charakteryzujący się unikalną dla płazów częściowo roślinną dietą. Charakteryzuje się pulchnym ciałem o czerwonobrązowej barwie. Występuje endemicznie w brazylijskim stanie Rio de Janeiro, w którym zasiedla rośliny bromeliowate, wchodzące w skład porastającej pas wydm nadmorskich restingi. Jest jednym z bardzo niewielu gatunków płazów, u których dorosłe osobniki odżywiają się pokarmem roślinnym – w tym wypadku owocami; X. truncata bierze również udział w rozsiewie niektórych gatunków roślin. Część jego diety stanowią również bezkręgowce, zasiedlające zazwyczaj rośliny bromeliowate. Gatunek narażony (VU) w związku z niewielkim zasięgiem występowania (7435 km²) oraz utratą i degradacją jego siedlisk.

Wygląd

Ciało pulchne z małą głową i spiczastym pyskiem. Ubarwienie jednolicie czerwonobrązowe, tęczówka czerwona. Palce u stóp i dłoni zakończone przylgami.

Zasięg występowania, habitat i zachowania

Występuje jedynie w brazylijskim stanie Rio de Janeiro, do wysokości bezwzględnej 60 m n.p.m. Południową granicę jego występowania określa wyspa Ilha da Marambaia, a północną stan Espirito Santo. Zasiedla roślinność pasa wydm nadmorskich, zwaną restingą, w której spotkać można go na roślinach bromeliowatych (szczególnie w Neoregelia cruenta). Podczas ataku drapieżnika rozciąga nogi na boki oraz nadyma się, wciągając powietrze do płuc, dzięki czemu przybiera kształt utrudniający napastnikowi połknięcie ofiary. Rozmnaża się w okresowych zbiornikach wodnych utworzonych przez opady deszczu.

Dieta

Dieta dorosłych osobników X. truncata jest wyjątkowa wśród płazów, jako że składa się objętościowo w 2/3 z owoców, szczególnie w porze deszczowej, kiedy wiele gatunków roślin owocuje. Wedle danych z 2011 roku jest jednym z dwóch gatunków płazów bezogonowych (obok Euphlyctis hexadactyla), u których dieta dorosłych osobników składa się choć częściowo z roślin. Płaz ten połyka w całości owoce o długości 3–10 mm należące do roślin takich jak Anthurium harrisii czy Erythroxylum ovalifolium. X. truncata prawdopodobnie używa zmysłu wzroku (a dokładnie zdolności postrzegania barw) w celu zlokalizowania owoców. Nasiona nie są trawione, a po wydaleniu kiełkują, co sugeruje, że płaz ten odgrywa ważną rolę w ich rozsiewaniu. Ponadto X. truncata żywi się również bezkręgowcami takimi jak mrówki, prostoskrzydłe, karaczany czy pająki. Większość bezkręgowców w diecie X. truncata zasiedla bromelie, jednakowoż płazy te mogą również opuszczać te rośliny, żeby udawać się na żerowanie. Odnotowano sezonową zmienność w proporcjonalnym udziale bezkręgowców i owoców w diecie.

Status

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN Xenohyla truncata od 2023 roku klasyfikowany jest jako gatunek narażony (VU, ang. Vulnerable); wcześniej, od 2004 roku uznawano go za gatunek bliski zagrożenia (NT, ang. Near Threatened).

Gatunek ma niewielki zasięg występowania (szacowany na 7435 km²), a liczebność jego populacji spada wskutek utraty, fragmentacji i degradacji siedlisk. Zagraża mu głównie niszczenie restingi, a także rozwój infrastruktury oraz zmiany klimatu.