Ximenia

*Ximenia*
	; Ximenia americana
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	Santalanae
Rząd	sandałowce
Rodzina	Ximeniaceae
Rodzaj	Ximenia
	Nazwa systematyczna
	Ximenia Plum. ex L.; Sp. Pl.: 1193 (1753)
	Typ nomenklatoryczny
	Ximenia americana L.
Synonimy
	Heymassoli Aubl.; Ximeniopsis Alain;
	Heymassoli Aubl.; Ximeniopsis Alain;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Ximenia Plum ex L. – rodzaj roślin z rodziny Ximeniaceae. Obejmuje 10 gatunków występujących w strefie międzyzwrotnikowej na całym świecie.

Nazwa naukowa rodzaju honoruje Francisco Ximenesa, hiszpańskiego mnicha i przyrodnika, który w 1615 roku odkrył i nazwał te rośliny.

Morfologia

Pokrój: Krzewy lub małe drzewa o wysokości do 6 metrów, zwykle cierniste. Gałązki boczne często odstające pod szerokim kątem.

Liście: Ulistnienie skrętoległe, naprzemianległe. Liście ogonkowe, często skupione na końcach krótkich pędów bocznych, nieco mięsiste. Blaszki liściowe całobrzegie.

Kwiaty: Obupłciowe, zebrane w wyrastające z kąta liścia grono, baldach, pęczek lub wiechę, rzadko wyrastające pojedynczo. Kielich mały, 4- lub 5-dzielny. Korona kwiatu rurkowata, 4- lub 5-łatkowa, bladożółta do białej. Łatki równowąsko-podługowate, od wewnątrz gęsto owłosione, z zewnątrz nagie lub rzadko owłosione. Pręciki w liczbie 7 lub 8, rzadko 10, wolne, o nitkach nitkowatych i pylnikach równowąsko-podługowatych, pękających wzdłużnie. Prątniczki nieobecne. Zalążnia górna, czterokomorowa, szyjka słupka smukła, znamię niepodzielone.

Owoce: Jajowate do kulistawych pestkowce, o cienkiej, mięsistej owocni i zdrewniałym endokarpie.

Pozycja systematyczna: Według APWeb (aktualizowany system APG IV z 2016 roku) rodzaj należy do rodziny Ximeniaceae, według Plants of the World Online do rodziny przemierżlowatych (Olacaceae) z rzędu sandałowców.

Ujęcia historyczne: W systemie Takhtajana z roku 1998 rodzaj Ximenia zaliczony został do plemienia Ximenieae w podrodzinie Anacolosoideae w rodzinie Olacaceae.

Rośliny spożywcze: Owoce Ximenia americana są jadalne, jednak nasiona tego gatunku są trujące.

Rośliny lecznicze: Ximenia americana wykorzystywana jest tradycyjnie jako lekarstwo na różne dolegliwości.

Rośliny kosmetyczne(inne języki): Olej z Ximenia americana stosowany jest jako dodatek do szamponów, kremów nawilżających, mydeł i szminek.

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-09-04] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-09-10]. (ang.).
↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2026-09-10]. (ang.).
1 2 3 4 Ute Wölfle. Ximenia americana L.. „Zeitschrift für Phytotherapie”. 29 (03), s. 150–153, 2008-07. DOI: 10.1055/s-2008-1082951.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 P.G. Kodela: Ximenia L.. Flora of Australia. [dostęp 2026-09-10]. (ang.).
↑ Brands, S.J. (ed.): The Taxonomicon. 1989–. [dostęp 2023-09-18]. (ang.).