| Gatunek | |
|---|---|
| Kraj produkcji | |
| Oryginalny język | |
| Twórcy | |
| Główne role | |
| Liczba odcinków |
38 |
| Liczba serii |
5 |
| Produkcja | |
| Scenariusz | |
| Muzyka | |
| Czas trwania odcinka |
30 minut |
| Pierwsza emisja | |
| Stacja telewizyjna | |
| Status |
powtórkowy |
| Strona internetowa | |
Tak, panie ministrze / Tak, panie premierze (Yes Minister / Yes, Prime Minister) – brytyjski serial komediowy nadawany w latach 1980–1988 na antenie BBC Two. Wyprodukowano 38 odcinków, przy czym pierwsze trzy serie oraz świąteczny odcinek specjalny z roku 1984 nadawano pod tytułem Tak, panie ministrze, zaś dwie pozostałe serie pod tytułem Tak, panie premierze. Autorami serialu byli Jonathan Lynn i Antony Jay.
Pierwsza odsłona serialu rozgrywa się w fikcyjnym Ministerstwie Spraw Administracyjnych Wielkiej Brytanii. W wyniku rozpoczynających serial wyborów dochodzi do zmiany partii rządzącej i powołania nowego gabinetu. Nowym szefem ministerstwa zostaje Jim Hacker, którzy przychodzi do resortu z zamiarem wprowadzenia odważnych zmian. Szybko zderza się jednak z realiami politycznymi, a przede wszystkim z oporem potężnej w brytyjskim systemie władzy służby cywilnej, którą w jego resorcie kieruje niezwykle inteligentny i przebiegły sir Humphrey Appleby. Odtąd minister i sir Humphrey toczą swego rodzaju wojnę o to, kto będzie sprawował rzeczywistą władzę nad resortem.
W odcinku świątecznym z 1984 roku sir Humphrey awansuje na najwyższe stanowisko, jakie może w Wielkiej Brytanii zajmować urzędnik służby cywilnej: zostaje sekretarzem gabinetu. Wie, że jego realne wpływy będą większe, jeśli będzie miał za premiera polityka stosunkowo słabego i podatnego na manipulacje. Idealnym kandydatem wydaje się minister Hacker, choć początkowo nie jest wymieniany jako poważny pretendent do kierowania rządem. Dzięki serii umiejętnych zabiegów sir Humphreya otrzymuje jednak to stanowisko i pozostaje na nim przez kolejne dwie serie.
Scenarzyści serialu prowadzili podczas jego pisania szeroko zakrojone prace dokumentacyjne, mające na celu uzyskanie jak najpełniejszej wiedzy na temat tego, co dzieje się za kulisami brytyjskiej polityki, w szczególności w relacjach politycy – służba cywilna. Podjęli m.in. współpracę z Królewskim Instytutem Administracji Publicznej, think-tankiem wyspecjalizowanym w tej dziedzinie. Ich tajnymi konsultantami – których udział w produkcji ujawniono dopiero 24 lata po premierze serialu – byli także baronessa Falkender, bliska współpracowniczka premiera Harolda Wilsona, oraz lord Donoughue, który pracował zarówno dla Wilsona, jak i jego następcy Jamesa Callaghana. Ważnym źródłem inspiracji były także pamiętniki Richarda Crossmana, ministra w rządzie Wilsona.
Tak, panie ministrze było ulubionym serialem komediowym Margaret Thatcher, która była autentycznym premierem Wielkiej Brytanii przez cały okres jego emisji. W 1984 pani premier oddała serialowi szczególnego rodzaju hołd, występując wraz z jego aktorami w krótkim skeczu podczas ceremonii wręczenia nagród Narodowego Związku Widzów i Słuchaczy, na której wśród laureatów znaleźli się także twórcy serialu. W 2010 swoją premierę miała napisana przez tych samych autorów sztuka teatralna oparta na serialu, w której zachowano główne elementy jego fabuły, znalazły się tam również nowe postacie i liczne odniesienia do współczesnych wydarzeń.
W latach 1983–1984 BBC Radio 4 emitowało wersję radiową serialu, na którą złożyły się nagrane na nowo przez tę samą obsadę adaptacje pierwszych szesnastu odcinków telewizyjnych. W pierwszej dekadzie XXI wieku odcinki te były powtarzane przez BBC7.
W 1987 ukazała się oparta na serialu gra komputerowa Yes, Prime Minister, wydana na urządzenia Commodore 64, Amstrad CPC i ZX Spectrum. Zadaniem gracza było przeprowadzić ministra Hackera przez tydzień pełen rozmaitych zawirowań.
Tak, panie ministrze było wielokrotnie adaptowane w innych państwach. Do tak powstałych seriali należą:
W 2005 swoją premierę miał brytyjski serial The Thick of It, dotykający podobnej tematyki, zawierający wyraźne odniesienia do Tak, panie ministrze i starający się dostosować podobną koncepcję fabularną do realiów współczesnej brytyjskiej polityki.