Youssef Chahine

Youssef Chahine
‏يوسف شاهين‎
ilustracja
Prawdziwe imię i nazwisko

Youssef Gabriel Chahine

Data i miejsce urodzenia

25 stycznia 1926
Aleksandria

Data i miejsce śmierci

27 lipca 2008
Kair

Zawód

reżyser
scenarzysta
producent
aktor

Współmałżonek

Colette Favodon
(do jego śmierci)

Lata aktywności

1950–2007

Multimedia w Wikimedia Commons

Youssef Chahine, arab. ‏يوسف شاهين‎ (ur. 25 stycznia 1926 w Aleksandrii, zm. 27 lipca 2008 w Kairze) – egipski reżyser, scenarzysta, producent i aktor filmowy. Najbardziej znany na świecie twórca kina egipskiego. Autor ponad 40 filmów fabularnych.

Życiorys

Urodził się w Aleksandrii w melchickiej rodzinie pochodzenia libańskiego. Był aktywny w egipskim przemyśle filmowym od 1950 roku, pracując w okresie zwanym złotym wiekiem tamtejszej kinematografii (pod względem produkcji ustępującej jedynie Hollywoodowi i Bollywoodowi). Swoją międzynarodową karierę rozpoczynał w jego filmach słynny aktor Omar Sharif, który debiutował w jego Walce o dolinę (1954).

Przełomem w karierze Chahine’a był film Dworzec centralny (1958), w którym przeniósł w egipskie realia doświadczenia włoskiego neorealizmu i odniósł międzynarodowy sukces. Sam zagrał w nim główną postać kalekiego sprzedawcy gazet, Kenawiego. Epickim widowiskiem był Saladyn (1963), w którym gloryfikacja głównego bohatera, muzułmańskiego władcy z czasów wypraw krzyżowych, była również peanem na cześć ówczesnego egipskiego autokraty Gamala Abdela Nasera i jego panarabskiej polityki.

Youssef Chahine otrzymał wiele międzynarodowych nagród filmowych, m.in. Srebrnego Niedźwiedzia – Nagrodę Specjalną Jury na 29. MFF w Berlinie za film Dlaczego Aleksandria? (1979) oraz nagrodę za całokształt twórczości na 50. MFF w Cannes w 1997 roku. Reżyser zasiadał w jury konkursu głównego na 37. MFF w Wenecji (1980) oraz na 36. MFF w Cannes (1983). Był twórcą jednego z 11 segmentów międzynarodowego filmu poświęconego reakcji na zamach na World Trade Center – 11.09.01 (2002).

15 czerwca 2008 Chahine trafił do szpitala w Kairze w wyniku krwotoku do mózgu. Przez cztery tygodnie pozostawał w śpiączce. Zmarł w niedzielę 27 lipca 2008 w szpitalu wojskowym Maadi w Kairze. 65. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji uczcił pamięć o wielkim reżyserze, prezentując w ramach pokazu specjalnego jego największe dzieło, Dworzec centralny.

Przypisy

  1. ↑ Festiwal w Wenecji dedykowany Youssefowi Chahine’owi. Onet.pl, 2008-08-19. [dostęp 2026-06-13]. (pol.).
  2. ↑ Youssef Chahine. SFP. [dostęp 2026-06-13]. (pol.).
  3. ↑ Marcin Pietrzyk: Zmarł najsłynniejszy egipski reżyser Youssef Chahine. Filmweb, 2008-07-27. [dostęp 2026-06-13]. (pol.).
  4. ↑ Michał Konarski: Klasyka egipskiego kina na Netflixie – filmowa biografia Youssefa Chahine. Pełna sala, 2021-03-26. [dostęp 2026-06-13]. (pol.).
  5. ↑ Sheila Whitaker: Obituary: Youssef Chahine. „The Guardian”, 2008-07-28. [dostęp 2026-06-13]. (ang.).
  6. ↑ Ali Jaafar: Director Youssef Chahine dies at 82. „Variety”, 2008-07-27. [dostęp 2026-06-13]. (ang.).
  7. ↑ Saladin the Victorious. The Criterion Collection. [dostęp 2026-06-14]. (ang.).
  8. ↑ Juries for the 1980s. Carnival of Venice. [dostęp 2019-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-30)]. (ang.).
  9. ↑ Ali Jaafar: Director Youssef Chahine dies at 82. „Variety”, 2008-07-27. [dostęp 2026-06-13]. (ang.).
  10. ↑ Festiwal w Wenecji dedykowany Youssefowi Chahine’owi. Onet.pl, 2008-08-19. [dostęp 2026-06-13]. (pol.).

Linki zewnętrzne