Historia
Geneza ZHP-1918 wiązała się z podziałem w środowiskach wywodzących się z KIHAM i Ruchu Harcerskiego Rzeczypospolitej. Część instruktorów opowiadała się za budową nowej niezależnej organizacji harcerskiej, z czego powstał Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej, a część za reaktywowaniem historycznego ZHP jako związku istniejącego przed likwidacją jego struktur przez komunistów w 1949 roku.
19 marca 1989 w Krakowie instruktorzy środowiska krakowskiego oraz seniorzy związani z przedwojennym i powojennym ZHP do 1949 roku ogłosili wznowienie działalności Związku Harcerstwa Polskiego w oparciu o statut z 1936 roku. W deklaracji programowej podkreślono, że chodzi o odbudowę ZHP powołanego w 1918 roku, a nie o tworzenie nowego stowarzyszenia. Powstały wówczas struktury Komitetu Odrodzenia ZHP, przekształcone następnie w Tymczasową Naczelną Radę Harcerską; jej przewodniczącym został hm. Kazimierz Wiatr, naczelnikiem harcerzy hm. Wojciech Hausner, a naczelniczką harcerek hm. Teresa Żelazny.
Jesienią 1989 ZHP-1918 rozwijał własne struktury organizacyjne. W Krakowie powołano hufce harcerzy i harcerek oraz zorganizowano kurs dla drużynowych; w grudniu 1989 środowisko to po raz pierwszy w Polsce przyjęło od skautów austriackich Betlejemskie Światełko Pokoju. Członkowie organizacji nosili nad prawą kieszenią munduru biało-czerwoną plakietkę z napisem „ZHP-1918”.
23 listopada 1990 Sąd Wojewódzki w Warszawie wpisał do rejestru stowarzyszenie ZHP rok założenia 1918 oraz osoby uprawnione do jego reprezentowania. Na przełomie 1 i 2 grudnia 1990 w Warszawie odbyła się pierwsza część XVIII Walnego Zjazdu ZHP, zwołanego przez ZHP-1918; przewodniczącym organizacji wybrano hm. Wojciecha Hausnera. Funkcje naczelniczki harcerek i naczelnika harcerzy pełnili w tym okresie odpowiednio hm. Małgorzata Rohleder i hm. Ryszard Wcisło.
W latach 1990–1992 ZHP-1918 uczestniczył w rozmowach o zjednoczeniu środowisk harcerskich z ZHR, ale równocześnie prowadził spór prawny z ZHP o prawo do nazwy i ciągłość organizacyjną. W obiegu wewnętrznym i publicystyce organizacji pojawiało się również określenie „ZHP-56” odnoszone do „oficjalnego” ZHP.
23 października 1991, na skutek pozwu ZHP, sąd uchylił wpis do rejestru stowarzyszeń dotyczący ZHP-1918. Utrata osobowości prawnej przyspieszyła rozmowy zjednoczeniowe z ZHR.
2–4 października 1992 w Auditorium Maximum Uniwersytetu Warszawskiego odbyły się zjazdy ZHR i ZHP-1918, na których podjęto decyzję o zjednoczeniu obu organizacji pod nazwą Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej. Po zjednoczeniu, do czasu kolejnego zjazdu, w ZHR funkcjonowały podwojone władze pochodzące z obu organizacji.
