Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka

Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka
Logo
Ilustracja
Siedziba przedsiębiorstwa, lata 70. XX wieku
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Siedziba

Warszawa

Adres

ul. Kasprzaka 18/20
01-224 Warszawa

Data powstania

1949

Data likwidacji

1999

Forma prawna

przedsiębiorstwo państwowe

Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka”
Ziemia52°13′45,4″N 20°58′19,5″E/52,229278 20,972083
Produkcja radioodbiornika Aga na początku lat 50. XX w.
Lata 70. Linia montażowa magnetofonu ZK-246
Budynki byłych Zakładów Radiowych im. M. Kasprzaka przebudowane na biurowce

Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka (ZRK) – polskie przedsiębiorstwo z sektora elektronicznego, znajdujące się przy ul. Kasprzaka 18/20 w dzielnicy Wola w Warszawie, funkcjonujące w latach 1949–1999.

Historia

Zakład powstał w latach 1949–1951 między ulicami: Marcina Kasprzaka, Karolkową i Skierniewicką.

W lipcu 1951 przedsiębiorstwo rozpoczęło produkcję radioodbiorników. Początkowo produkowano (równocześnie z Diorą) odbiornik Aga na licencji szwedzkiej i odbiorniki radiowe Syrena. W latach 50. produkty ZRK sygnowane były oznaczeniem T-3. Do najbardziej znanych produktów w latach 50. XX wieku należał odbiornik Stolica. W 1957 ZRK jako pierwszy zakład w Polsce uruchomił produkcję odbiorników turystycznych (lampowa Szarotka). W 1958 ruszyła produkcja magnetofonów (Melodia), a w 1959 odbiorników samochodowych (Żerań).

W latach 60. XX wieku firmowy salon sprzedaży ZRK mieścił się w Warszawie przy ulicy Kruczej 38/42. W końcu lat 60. cała produkcja odbiorników radiowych została przekazana do Diory, a ZRK specjalizowały się w produkcji magnetofonów szpulowych, kasetowych i radiomagnetofonów przenośnych. Na początku lat 70. asortyment wzbogaciły magnetowidy, a w latach 80. zestawy muzyczne typu „wieża”. Pod koniec lat 80. wszedł też do produkcji pierwszy polski walkman PS101 Kajtek.

Zakłady Radiowe Kasprzaka utworzyły w latach 70. XX wieku oddział w Lubartowie, później przekształcony w samodzielne przedsiębiorstwo Unitra-Lubartów, w którym zajmowano się głównie produkcją magnetofonów i radiomagnetofonów.

W latach 70. i 80. przedsiębiorstwo państwowe należało do Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego UNITRA.

ZRK były również pionierem w produkcji krajowych materiałów ferrytowych. Początkowo (połowa lat 50.) była to pracownia badawcza. Z końcem lat 50., gdy wzrosło zapotrzebowanie na te materiały, z inicjatywy dr. A. Bragińskiego przekształcona w Zakłady Materiałów Magnetycznych Polfer.

W zespole budynków fabryki zaprojektowanych przez J. Krupskiego znajdowało się m.in. kino „Mazowsze”, hotel robotniczy, biblioteka, sala klubowa i żłobek.

Upadłość

25 lipca 1994 na wniosek jednego z wierzycieli sąd gospodarczy w Warszawie ogłosił upadłość Zakładów Kasprzaka. Z wnioskiem o upadłość wystąpił Tadeusz Koherewicz, syndyk masy upadłościowej Naukowo-Produkcyjnego Centrum Półprzewodników CEMI, któremu Zakłady Kasprzaka były winne 4 mld starych złotych (czyli 400 tys. PLN). Syndyk CEMI tłumaczył, że kierownictwo Kasprzaka zaczęło negocjować z Bankiem Handlowym (jednym z jej głównych wierzycieli) spłatę długów poza porozumieniem z pozostałymi wierzycielami, przez co syndyk CEMI uznał to za działanie na szkodę wszystkich wierzycieli i wystąpił do sądu o ogłoszenie upadłości ZRK. Sędzią komisarzem w postępowaniu CEMI był Dariusz Czajka – prowadząc jednocześnie rozprawę upadłości Kasprzaka. Na syndyka upadłych Zakładów Kasprzaka wyznaczono Tomasza Palaszka, który kilka miesięcy później najatrakcyjniejszą część nieruchomości po ZRK sprzedał Kredyt Bankowi za 175 mld PLZ (17,5 mln PLN). Były szef ZRK, ostatni dyrektor naczelny Marek Łotocki, zaskarżył postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości przedsiębiorstwa. Postanowieniem z dnia 2 lutego 1995 Sąd Wojewódzki w Warszawie oddalił rewizję dłużnika.

Likwidacja majątku Zakładów Kasprzaka przeprowadzona została z udziałem organu założycielskiego, czyli Ministra przemysłu i handlu oraz wierzycieli: Gminy Warszawa Centrum, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Izby skarbowej oraz Kredyt Banku. Syndyk sprzedał, między innymi, na rzecz Kredyt Banku prawo użytkowania wieczystego gruntu przy zbiegu ulic Karolkowej i Kasprzaka oraz prawo własności budynków na tym gruncie.

Postanowieniem z dnia 7 października 1999 r. sąd ukończył postępowanie upadłościowe Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie.

Zakład został zlikwidowany pod koniec lat 90. XX w., przebudowane budynki ZRK pełnią funkcje biurowe.

Produkty

Radioodbiornik Światowid
Radioodbiornik Guliwer
Magnetofon szpulowy Aria M 2408 SD

Oznaczenia ZRK:

M – magnetofon
D – deck
S – stereo
K – kasetowy
Q – kwadrofonia
AT – amplituner
MTV – magnetowid

Poza tym ważną gałęzią produkcji były systemy łączności dla ludowego Wojska Polskiego.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 995. ISBN 83-01-08836-2.
  2. ↑ Stefan Sosnowski: 500 zagadek o Warszawie. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1965, s. 208.
  3. ↑ Krzysztof Jabłoński i in.: Warszawa: portret miasta. Warszawa: Arkady, 1984, s. strony nienumerowane (Kronika odbudowy, budowy i rozbudowy 1945−1982). ISBN 83-213-2993-4.
  4. ↑ ZRK, Wirtuoz Instrukcja obsługi radioodbiornika, marzec 1964, 3. strona okładki [dostęp 2026-07-03].
  5. ↑ Warszawa. Przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, 1966, s. 177.
  6. ↑ MD, Kasprzak upadł, „Rzeczpospolita” (227), 26 lipca 1994 [dostęp 2024-04-06].
  7. ↑ DM, (Nie) kontrolowany upadek, „Rzeczpospolita” (232), 1 sierpnia 1994 [dostęp 2024-04-06].
  8. ↑ KG, Nikt nie chciał półprzewodników, „Rzeczpospolita” (250), 22 sierpnia 1994 [dostęp 2024-04-06].
  9. ↑ MD, Kasprzak jeszcze się broni, „Rzeczpospolita” (382), 21 stycznia 1995 [dostęp 2024-04-06].
  10. ↑ Tadeusz Wołek, Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4205 w sprawie zarzutów dotyczących nieprawidłowości przy postępowaniu upadłościowym i likwidacyjnym niektórych przedsiębiorstw, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa, 1 sierpnia 2003 [dostęp 2024-04-06].

Linki zewnętrzne