Zapalicznik

Zapalicznik
	; Zapalicznik leśny
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	selerowce
Rodzina	selerowate
Rodzaj	zapalicznik
	Nazwa systematyczna
	Ferulago W.D.J.Koch; Nova Acta Phys.-Med. Acad. Caes. Leop.-Carol. Nat. Cur. 12(1): 97 (1824)
	Typ nomenklatoryczny
	F. thyrsiflora (J.E. Smith) W.D.J. Koch
Synonimy
	Hammatocaulis Tausch; Lophosciadium DC.; Uloptera Fenzl;
	Hammatocaulis Tausch; Lophosciadium DC.; Uloptera Fenzl;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zapalicznik (Ferulago) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych. Obejmuje 48 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje kraje basenu Morza Śródziemnego, południową i wschodnią część europejskiej części Rosji, Kaukaz, południowo-zachodnią Azję po Pakistan na wschodzie. We florze Polski brak przedstawicieli, najdalej na północ do Europy Środkowej sięgają zapalicznik polny i zapalicznik leśny rosnące na Podolu. W Europie rośnie 9 gatunków z tego rodzaju.

Niektóre gatunki wykorzystywane są w medycynie ludowej.

Morfologia

Pokrój: Byliny o pędach nagich lub owłosionych.
Liście: Ogonkowe, pierzasto podzielone 3–4-krotnie. Odcinki liści od włosowato cienkich do szeroko lancetowatych.
Kwiaty: Zebrane w baldaszki, a te w baldachy złożone, pod którymi są liczne pokrywy i pokrywki, całobrzegie, nitkowate do trójkątniekolistych. Ząbki kielicha z trójkątnymi ząbkami, zwykle drobnymi. Korona kwiatu z płatkami żółtymi, okrągławymi, na końcach wyciętymi i zagiętymi do środka kwiatu. Szyjki słupka odgięte.
Owoce: Nagie, eliptyczne lub odwrotnie jajowate, spłaszczone i ożebrowane rozłupki, żebra szerokie, boczne oskrzydlone, czasem żebra faliste.

Systematyka

Rodzaj z podrodziny Apioideae z rodziny selerowatych Apiaceae. Jest blisko spokrewniony z rodzajem Prangos.

Wykaz gatunków

Ferulago abbreviata C.C.Towns.
Ferulago akpulatii Akalın & Gürdal
Ferulago angulata (Schltdl.) Boiss.
Ferulago antiochia Saya & Miski
Ferulago armena (DC.) Bernardi
Ferulago asparagifolia Boiss.
Ferulago aucheri Boiss.
Ferulago bernardii Tomk. & Pimenov
Ferulago biumbellata Pomel
Ferulago blancheana Post ex Boiss.
Ferulago brachyloba Boiss. & Reut.
Ferulago bracteata Boiss. & Hausskn.
Ferulago carduchorum Boiss. & Hausskn.
Ferulago cassia Boiss.
Ferulago contracta Boiss. & Hausskn.
Ferulago galbanifera (Mill.) W.D.J.Koch – zapalicznik polny
Ferulago glareosa Kandemir & Hedge
Ferulago granatensis Boiss.
Ferulago humilis Boiss.
Ferulago idaea Özhatay & Akalin
Ferulago isaurica Peşmen
Ferulago kurdica Post
Ferulago lutea (Poir.) Grande
Ferulago macedonica Micevski & E.Mayer
Ferulago macrocarpa (Fenzl) Boiss.
Ferulago macrosciadea Boiss. & Balansa
Ferulago mughlae Peşmen
Ferulago nodosa (L.) Boiss.
Ferulago pachyloba (Fenzl) Boiss.
Ferulago phialocarpa Rech.f. & Riedl
Ferulago platycarpa Boiss. & Balansa
Ferulago sandrasica Peşmen & Quézel
Ferulago sartorii Boiss.
Ferulago scabra Pomel
Ferulago serpentinica Rech.f.
Ferulago setifolia K.Koch
Ferulago silaifolia (Boiss.) Boiss.
Ferulago stellata Boiss.
Ferulago subvelutina Rech.f.
Ferulago sylvatica (Besser) Rchb. – zapalicznik zaroślowy
Ferulago syriaca Boiss.
Ferulago ternatifolia Solanas, M.B.Crespo & García-Martín
Ferulago thirkeana Boiss.
Ferulago thyrsiflora (Sm.) W.D.J.Koch
Ferulago trachycarpa Boiss.
Ferulago trojana Akalın & Pimenov
Ferulago vesceritensis Coss. & Durieu ex Batt.
Ferulago westii (Post) Pimenov & Kljuykov

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-01] (ang.).
1 2 3 4 5 Ferulago W.D.J.Koch, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-09-18] .
↑ Ferulago, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2024-09-18] .
1 2 3 4 5 6 7 MarianM. Koczwara MarianM., Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. IX. Dwuliścienne wolnopłatkowe-dwuokwiatowe. Cz. VII, Kraków 1960, s. 106-108 .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, ISBN 978-83-62975-45-7 .
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 363, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. XV. Flowering Plants. Eudicots. Springer International Publishing, 2018, s. 130-131. ISBN 978-3-319-93604-8.
↑ Genus Ferulago W. D. J. Koch, [w:] U.S. National Plant Germplasm System (GRIN Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2024-09-18] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-01] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 Ferulago W.D.J.Koch, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-09-18] .

[ing-4] Ferulago, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2024-09-18] .

[koczwara-5] 1 2 3 4 5 6 7 MarianM. Koczwara MarianM., Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. IX. Dwuliścienne wolnopłatkowe-dwuokwiatowe. Cz. VII, Kraków 1960, s. 106-108 .

[checklist-6] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[mabb-7] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 363, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[kubitzki-8] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. XV. Flowering Plants. Eudicots. Springer International Publishing, 2018, s. 130-131. ISBN 978-3-319-93604-8.

[grin-9] Genus Ferulago W. D. J. Koch, [w:] U.S. National Plant Germplasm System (GRIN Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2024-09-18] .